Piet Kruithof weigerde tot eind van leven belasting voor bewapening te betalen

'Geen geld voor geweld' en 'christen zijn en wapens dragen gaan niet samen', zo luidden de antimilitaristische principes waar Piet Kruithof voor stond.

Piet Kruithof.

In 2004 wijdde het radioprogramma Theater van het Sentiment een uitzending aan Piet Kruithof, de man die 25 jaar daarvoor - in 1979 - als eerste uit principe weigerde bij te dragen aan de begroting voor defensie.

Hij weigerde daarom een deel van de aanslag van zijn inkomstenbelasting af te dragen. De fiscus accepteerde dit niet en stuurde de deurwaarder op hem af. Maar sympathisanten kochten daarop tijdens de executoriale veiling de inboedel voor vaak maar enkele guldens op, zodat het bij hem kon blijven staan.

Gewapende vrede

Kruithof zou tot aan het einde van zijn leven weigeren een cent belasting voor bewapening te betalen. 'Na zijn pensioen ontstond een soort gewapende vrede. De overheid hield gewoon een deel van zijn ambtenarenpensioen in', zegt zijn neef Dik Kruithof. Ook aan vredesoperaties wilde hij niet bijdragen. 'Peace keeping, my foot!', riep hij na de Brits-Amerikaanse invasie van Irak in 2003.

Piet Kruithof, die na de dood van zijn vrouw Gretel in 1997 in Sittard was gaan wonen, overleed op 12 maart. Hij was 92 jaar.

Kruithof werd geboren in Roermond, waar de NS zijn vader als spoorwegambtenaar naartoe had gezonden. Die was niet gelovig en in de jaren dertig actief in de vakbond en de SDAP. Nadat hij als SDAP'er in de gemeenteraad van Roermond was gekomen, kwam hij in aanvaring met het episcopaat. Hij werd overgeplaatst naar Heerlen, waar hij voorzitter werd van de SDAP in de oostelijke mijnstreek. 'Samen met mijn moeder Sien, broer Arp en met mij erbij vormden we thuis een mini-SDAP', zei Piet Kruithof. Het gezin was ook sterk antimilitaristisch.

Jongerenkamp

Tijdens zijn opleiding aan het gymnasium in Maastricht kwam Piet via een vriendin in contact met christelijke jongeren. Hij raakte gefascineerd door de vrijzinnig hervormde gemeenschap en deed zijn belijdenis. Na de oorlog kwam hij in aanraking met de Quakers, een uiterst vrijzinnige en idealistische geloofsrichting waarvan ook de schrijver Jan de Hartog lid was.

Aanvankelijk wilde Piet Kruithof kinderrechter worden. Maar hij brak zijn rechtenstudie af toen hij in een jongerenkamp kon gaan werken. Uiteindelijk zou hij voor de Unesco als ontwikkelingswerker worden uitgezonden naar Bolivia, Vietnam en Belgisch Congo.

De twee kinderen die hij met zijn vrouw kreeg, waren de reden om in 1960 naar Nederland terug te keren. Hier werkte hij eerst voor de stichting van de Vatenfabriek Van Leer, later voor het ministerie van CRM en daarna voor de gemeente Amsterdam.

Activist

In de jaren zeventig werd Kruithof een echte activist. Hij wilde zijn standpunten dat 'geen geld voor geweld moest worden gegeven' en dat 'christen zijn en wapens dragen niet samen gaan' in praktijk brengen.

Vele kerkbladen schreven erover en het IKV en het Komitee Kruisraketten Nee pakten het op. Er kwam zelfs een actiegroep Weigering Defensie Belasting (WDB) tot stand, waar zich 32 duizend sympathisanten bij aansloten. Die maakten het voor Piet Kruithof mogelijk een proces tegen de staat aan te spannen. En hoewel hij van de rechter geen gelijk kreeg, gaf hij nooit op. 'De mensen zijn nog steeds aanspreekbaar', zo betoogde hij.

Hij ontdekte ook na zijn pensionering nieuwe visies en gaf de moed niet op. Hij volgde de gebeurtenissen in de wereld op de voet en correspondeerde met tientallen vrienden in Amerika.

Daarnaast vertelde de defensieweigeraar eindeloos over zijn herinneringen. 'Als hij op zijn praatstoel zat, moest je hem niet onderbreken', aldus Dik Kruithof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.