Piet Ekel (1921 - 2012)

Toevalligerwijs raakte Piet Ekel betrokken bij de populaire tv-serie Swiebertje. Een eenmalig optreden mondde uit in een rol die hij zeven jaar lang vervulde.

Schrijver John uit den Bogaard was uitgekeken op de eeuwige controverse tussen de zwerver en de veldwachter. Regisseur Dick van 't Sant van de legendarische NCRV-jeugdserie Swiebertje zocht voor een laatste aflevering in mei 1968 een acteur die de rol van een rijwielreparateur wilde spelen. Zijn keuze viel op de Soester kleinkunstenaar Piet Ekel. Voor die ene aflevering stemde de hoorspelacteur en producer toe.


Maar zijn rol was zo'n succes dat Uit den Bogaard weer inspiratie kreeg en de serie nog zeven jaar zou worden voortgezet. Piet van Dijk, beter bekend als 'Malle Pietje', was vanaf dat moment het vijfde vaste personage naast Swiebertje, Bromsnor, de burgemeester en de huishoudster Saartje.


Ekel overleed op 28 juni als laatste van de cast in Soest, waar hij zijn hele leven was blijven wonen. Na een mulo-opleiding vond hij in de jaren dertig aan baan als kantoorbediende en medewerker van het Gewestelijk Arbeidsbureau in Amersfoort. Maar het creatieve beroep trok hem en hij greep zijn kans door tijdens de bezetting anoniem mee te werken aan het propagandistische en zelfs antisemitische Zondagmiddagcabaret van Paulus de Ruiter bij de door de Duitsers gecontroleerde Nederlandse Omroep.


Wegens collaboratie werd Ekel na de oorlog geschorst, totdat dominee Everhard Spelberg, oprichter van de VPRO en baas van nieuwe nationale omroep 'Radio Nederland in Overgangstijd' hem weer een baantje gaf als medewerker van het grammofoonplatenarchief. Ekel volgde toneel- en zanglessen en werd na het winnen van een radiovoordrachtwedstrijd eind jaren veertig lid van de hoorspelkern van de omroepen, waarbij hij als eerste door de KRO werd gevraagd voor het programma Negen Heit de Klok. Al gauw werd Ekel in Hilversum de man van 1.001 stemmetjes die in de kaartenbakken van de omroepen onder de letter B van 'Bijzonder' was te vinden. Hij gold als de 'stemmentemmer in de emmer', omdat hij altijd een zinken emmer bij zich had om zijn stem te vervormen. Ekel deed De Steravonden voor de NCRV en De Bonte Dinsdagavondtrein voor de AVRO. Hij noemde zich een 'bovenzuilerig figuur' die voor alle omroepen werkte.


Als ergens een boterham moest spreken - bijvoorbeeld in een STER-spot of een animatiefilm - werd Ekel gebeld. Hij werd de stem van Coco en de Vliegende Knorrepot, de Zandman in Barend de Beer, maar ook van alle karakters in de tekenfilmserie Calimero. Hij imiteerde prins Bernard en zelfs Hitler, Goebbels en Seys-Inquart voor oorlogsdocumentaires. Hij was de papagaai in Ja Zuster, Nee Zuster en werkte tien jaar bij het orkest De Bietenbouwers.


De eerste proefuitzendingen van Swiebertje waren al in 1955 begonnen. In 1960 kwam de serie elk jaar op de televisie - acht afleveringen per seizoen. In 1968 gaf Ekel nieuw bloed aan de serie. Zijn karakter van de altijd struikelende, stotterende en bijna naïef goudeerlijke neringdoende Malle Pietje sprak de kijkers enorm aan, net als zijn uiterlijk met de slobberbroek, het geruite overhemd, de brandweerbretels, de halfhoge schoenen, het gedeukte hoedje en het sigarenstompie in zijn mondhoek. Malle Pietje werd 'met de indiaan KlukKluk uit de serie Pipo de Clown' door boze onderwijzers wel eens de grootste taalbederver van Nederland genoemd. Hij sprak de u uit als o, waardoor gulden klonk als 'golden' en burgemeester als 'borgemeester'. Bij samengestelde woorden voegde hij een e in het midden toe. Zitplaats werd 'zitteplaats' en speklap' spekkelap'. Het einde van de serie in 1975 werd door de VPRO-gids begroet als 'een symbolisch einde van het feodale tijdperk' van baronnessen, freules en mijnheer de burgemeester, maar Nederland huilde, niet alleen de kinderen maar ook de volwassenen. 25 jaar later zou Swiebertje worden uitgeroepen tot het beste televisieprogramma van de 20ste eeuw.


Ekel pakte na 1975 al snel zijn oude werk weer op. Hij zou in meer dan duizend hoorspelen optreden. Maar hij speelde ook op het toneel, onder meer in stukken van Herman Heijermans. Toen hij al 80 jaar was, sprak hij voor de film Tarzannog de stem in van de vader van Jane. Ekels eerste vrouw overleed al op jonge leeftijd. Hij hertrouwde later met een vrouw uit Soest die hij kende van de gymnastiekvereniging De Springbokken, waar hij jarenlang de praeses was. Vijf jaar geleden werd kanker vastgesteld bij Ekel.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden