Pier Eringa moet Prorail gaan redden

'Dat zullen we nog weleens zien', is het geliefde antwoord van president-directeur Pier Eringa van ProRail als hij weerstand ondervindt bij het oplossen van treinstoringen en -vertragingen. Zijn opdracht: De samenleving moet gaan houden van ProRail.

Beeld Jiri Buller

Geen prietpraat, maar Piertaal', hing op alle politiebureaus in Flevoland, toen Pier Eringa er commissaris van politie was. Dat stond voor: geen zwetsverhalen ophangen, niks verdoezelen. Zeg waar het op staat, benoem de problemen en vertel hoe je ze gaat oplossen.

Pier Eringa (54) is een jaar president-directeur van ProRail, dat het spoorwegnet (ruim 7.000 kilometer spoor, 2.612 overwegen) onderhoudt en vernieuwt, inclusief de 403 stations. ProRail is ook verantwoordelijk voor de veiligheid op het spoor.

Er zijn te veel storingen, er vallen te veel treinen uit. Als problemen met wissels, bovenleidingen en seinen de oorzaak zijn, en dat is bij een van de drie storingen het geval, is dat ProRail aan te rekenen. De communicatie daarover is beroerd.

Tel daarbij op dat de bouw van stations vaak langer duurt dan aangekondigd en er een miljoenentekort dreigt, en de belabberde reputatie van ProRail is verklaard.

ProRail is een naar binnen gekeerde organisatie, een techneutenwereld met een ingenieursmentaliteit: wij weten het beter. Een staatsbedrijf met 3.900 werknemers en een ambtelijke inslag, dat zich verschuilt achter protocollen. Als het dan misgaat, krijg je niet het voordeel van de twijfel.

Eringa is aangetrokken om de luiken open te zetten en het aantal storingen en uitvallende treinen terug te dringen. Als treinen toch uitvallen, moeten ze als de sodemieter weer gaan rijden, zei hij tegen NRC.

Zijn doel is dat de samenleving gaat houden van ProRail. Nog twee jaar heeft hij nodig, verwacht hij.

Zijn gele veiligheidsjas hangt aan de kapstok in zijn werkkamer, de werkschoenen staan eronder. Als hij hoort dat een trein in Dalfsen is gebotst op een hoogwerker die is blijven steken op een overweggang, springt hij in zijn auto. 's Avonds staat hij met een helm op in het NOS Journaal. ProRail zit er tegenwoordig bovenop, wil Eringa maar zeggen.

Toen hij rayondirecteur was bij de NS voerde hij 'management op het perron' in. Leidinggevenden moesten zelf meemaken dat een reiziger hen de huid vol schold omdat er weer eens een trein niet reed. Dat motiveerde om er iets aan te doen.

Pier Eringa schrijft een bekeuring uit, 1983. Hij zat toen op de Nationale Politie Academie.Beeld Rechtenvrij

Aan de bovenkant beginnen

Als ziekenhuisdirecteur ontving hij elke maand een patiënt met een klacht. Toen hij hoorde dat de fietsenstalling voor patiënten werd gebruikt door het personeel, ging hij er een ochtend posten.

Op een sms'je reageert Eringa onmiddellijk, zegt Arriën Kruyt, voorzitter van reizigersvereniging Rover. Laatst reden tussen Den Haag en Gouda geen treinen door een ongeval. De stremming zou drie uren duren, werd omgeroepen op het station. Kruyt heeft meteen Eringa gesmst. Die snapte het ook niet en zou het uitzoeken.

'Ik denk dat hij is gaan bellen, de storing heeft in elk geval aanzienlijk korter geduurd. Dat kan hij natuurlijk niet de godganse dag doen, daarom is het goed dat hij een deel van de directie heeft vervangen.'

Dat was sowieso een goede ingreep, vindt Kruyt. 'Als je een bedrijf wil veranderen, moet je aan de bovenkant beginnen. Dat heeft hij geruisloos gedaan. Ze zijn niet rollebollend over straat gegaan. Scheelt schadeloosstellingen.'

Kapotte treinen

Een van de rare verschijnselen waarop Eringa is gestuit, is dat ProRail geen kapotte treinen mag wegslepen. Als een gestrande trein het spoor blokkeert, moet ProRail wachten op een bedrijf dat wel een vergunning heeft voor het spoor. ProRail is beheerder, geen vervoerder en mag daarom niet het spoor op. 'Mensen kunnen mij heel goed uitleggen waarom dat is, maar ik vind het heel raar', zegt Eringa. Hij heeft zijn juridische afdeling aan het werk gezet om te kijken hoe dat kan worden aangepast. Een taaie klus, de wet moet daarvoor worden gewijzigd.

Klantvriendelijkst

Het kwakkelende politiekorps van Flevoland was bij Eringa's vertrek het klantvriendelijkst en had het hoogte oplossingspercentage van het land. Het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht, waarvan de afkorting ASZ stond voor allerslechtste ziekenhuis, loodste hij twee keer naar de eerste plaats van de AD Ziekenhuis Top100.

Een probleem dat Eringa aanpakt, wordt opgelost. Met de zachte hand als het kan, met zwaarder geschut als het moet. Als in zijn politietijd een verdachte uit huis moest worden gehaald, deed hij dat het liefst door de voordeur. Maar als het moest, ging de pui eruit.

'Pier heeft lef en gaat recht op zijn doel af', zegt Bert Westland, een studievriend van de Politieacademie. 'Een echte Fries, hij douwt door en is niet bang voor kritiek. Zoals een Fries trekpaard reageert hij niet op elke rukje aan de teugel. Als hij het doel voor ogen heeft, is het volle kracht vooruit.'

Eringa gaat graag voorop. Bij het mountainbiken, vroeger met de vriendenclub, zette hij vol aan als een renner was ontsnapt en stortte hij zich van een heuvel. Dat hij weleens over de kop sloeg, nam hij voor lief.

'Ja is ja, nee is nee, ik heb nooit meegemaakt dat hij je een kunstje flikt', zegt Arno Brok, burgemeester van Dordrecht. Authentiek, vrijzinnig, soms eigenzinnig, puur en robuust, noemt hij Eringa.

'Als je met hem werkt, ben je geen energie kwijt aan competentiestrijd. Alle energie kun je stoppen in de inhoud. Hij moet wel ruimte voor zich zien. Friezen moeten ver kunnen kijken.'

Fles wijn

Eringa is een 'competitief ingesteld mannetje' en mag graag wedden. Toen hij Buitenhof zou worden geïnterviewd door Paul Witteman, kreeg hij een bezorgd telefoontje van het ministerie van Infrastructuur. Dat ging weer Kamervragen opleveren en daar zaten ze niet op te wachten. Op het ministerie waren ze het tumult niet vergeten toen hij in een interview had gezegd dat het ministerie slecht nieuws verdoezelt. Wedden om een fles wijn dat er geen Kamervragen komen, zei Eringa tegen een hoge ambtenaar van het ministerie. Die kon naar de slijter, Kamervragen bleven uit.

Tong afbijten

Eringa had zich voorgenomen om de eerste maanden op zijn handen te gaan zitten en zijn tong af te bijten. Eerst kijken, dan ertegenaan. Dat hem dat niet is gelukt, lag niet alleen aan zijn ongeduldige karakter.

In zijn eerste maand liep het zodanig uit de hand op het spoor dat hij wel in actie moest komen. Vooral in de belangrijke driehoek Amsterdam-Schiphol-Utrecht was het raak. De Schipholtunnel was enkele malen gestremd en er waren storingen in en rond Amsterdam.

Hij stuitte op bizarre problemen. In de ochtendspits van 7 april 2015 stond op de A4 een auto in brand, de rook drong via het ventilatiekanaal de spoortunnel bij Schiphol binnen, het strak afgestelde alarmsysteem ging af en de treinen stonden stil. De wereld op zijn kop.

Eringa was een week baas van ProRail. Als hij nog niet wist waaraan hij was begonnen, wist hij het nu: een heidens karwei.

Storingsmonteurs konden bij de Schipholtunnel niet parkeren op de plek waar ze moesten zijn. Mag niet van Schiphol, kreeg hij te horen. Dat zullen we nog weleens zien, was zijn reactie. Een kort zinnetje dat het afgelopen jaar vaak heeft geklonken bij ProRail. De monteurs kunnen tegenwoordig vlak bij de tunnel parkeren.

Als er een brand is in de buurt van het spoor heeft de politie de neiging het treinverkeer stil te leggen. Eringa belt altijd: is dat echt nodig?

Wissels hebben een verschillende houdbaarheid. Een wissel bij Schiphol zat kort achter elkaar twee keer vast. Waarom wordt die niet vervangen, vroeg Eringa. Omdat we dit soort wissels eens per kwartaal vernieuwen, luidde het antwoord. Daar kan Eringa met zijn pet niet bij. Weg met die wissel, zet er een nieuwe in.

Eringa is van de praktische oplossingen. Kan de machinist niet uit de trein klauteren om een vastgelopen wissel een schop te geven in plaats van te wachten op ProRail?

Bij calamiteiten geldt voortaan een ME-regime met één commandant en wordt er opgetreden. ProRail rukt meteen met groot materieel uit als er vlak voor de spits iets aan de hand is, heeft Eringa verordonneerd.

Straaljagerpiloot

Hij groeide op op een boerderij in Burgwerd bij Bolsward als oudste van zes kinderen, drie jongens, drie meisjes. Zijn ouders waren vaak druk met de boerderij en hadden niet altijd tijd voor de kinderen. Pier moest geregeld op zijn broers en zussen passen en voelde zich al jong verantwoordelijk.

Gymleraar of straaljagerpiloot wilde hij worden. Voor gymleraar kon hij niet goed genoeg zwemmen, voor piloot was hij met zijn 1.92 meter twee centimeter te lang. Het werd de Politieacademie.

In zijn politietijd werd hij door een advocaat 'een lefgozer met een babbel van jewelste' genoemd. Dat hij bravoure heeft, bewees hij in een interview met Het Financieele Dagblad, afgelopen september, waarin hij aankondigde tegenvallers eerder te melden en te 'stoppen met meebuigen als het ministerie wil dat slecht nieuws wordt uitgesteld'. De staatsecretaris, de Tweede Kamer, het ministerie - Den Haag stond op zijn achterste poten.

ProRail opereert in een mijnenveld van techniek, ict, wet- en regelgeving en in een labyrint van partijen met verschillende belangen: de politiek, het ministerie, Schiphol, gemeentebesturen, de NS en 38 andere vervoerders. De media hijgen ProRail in de nek, iedereen heeft er een mening over.

Beeld Jiri Buller

Daarbij: een zachte winter doet meer voor de punctualiteit van de treinen dan de komst van Pier Eringa.

Het is een kolfje naar zijn hand, vindt zijn studievriend Westland. 'Hij kijkt van buiten naar binnen, dus in dit geval met de blik van de reiziger. 'Dit kan toch niet meer', heb ik hem vaak horen zeggen.'

Pier is er een meester in om gecompliceerde problemen te ontrafelen en te formuleren waarvoor de organisatie is opgericht, zegt Westland. 'Zijn insteek is: de wereld is veranderd, wij moeten mee veranderen. Daarbij kijkt hij niet alleen naar ProRail, hij laat andere partijen zien wat hun bijdrage kan zijn. Hij verbindt de buitenwereld.'

Arno Brok, burgemeester van Dordrecht: 'Als het hem niet lukt, dan mag ProRail zich zorgen maken.'

Hoeveel mensen bij ProRail hebben echt verstand van bovenleidingen?, vroeg Rovervoorzitter Kruyt. Twee, luidde het antwoord. Een tijdje later vroeg Kruyt: En nu? Vier, zei Eringa. 'Dat typeert de vent', zegt Kruyt. 'Hij is van aanpakken.'

CV Pier Eringa

1980-1984
Nederlandse Politie Academie, Apeldoorn

1991-1996
Adviseur procureur-generaal, leidinggevende rijksrecherche Noord-Nederland.

1996-2002
Dstrictschef politie Noord- en Oost-Gelderland,
Regiodirecteur reizigers en directeur Veiligheid, Nederlandse Spoorwegen

2002-2010
Hoofdcommissaris en korpschef, politie Flevoland,
Gemeentesecretaris, Nijmegen

2010-2015
Bestuursvoorzitter Albert Schweitzerziekenhuis Dordrecht

2015
President-directeur ProRail

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden