Piekpop

Kerstmis en rock 'n roll waren lange tijd als water en vuur. Maar de schroom die veel popmuzikanten bij Kerst voelen, is verdwenen. Het aanbod van kerstmuziek is nu enorm. V maakte een selectie van de opvallendste albums.

Alle gêne lijkt dit jaar overboord gegooid. De schroom die veel popmuzikanten voelen bij Kerst is verdwenen. Het aanbod nieuwe kerstmuziek lijkt groter dan de laatste jaren. Van kleine indie-bands tot grote artiesten; ze laten deze Kerst volop van zich horen. Dat is wel eens anders geweest. De tijden dat iedere artiest van een beetje naam in augustus al met een stapel kerstliedjes de studio in dook om in november een plaat met eigen versies van White Christmas of Silent Night in de winkel te hebben, lagen immers al weer een decennium of vier achter ons.


Kerstplaten waren in de jaren zeventig en tachtig zelfs zo goed als uit de mode. Het stond voor truttigheid, iets waar een beetje rock 'n roll-artiest niet mee vereenzelvigd wilde worden. Maar los kwam de popmuziek nooit van het kerstliedje. Sterker nog, juist in de jaren zeventig leverden artiesten van John Lennon (Happy Xmas) en Slade (Merry Christmas Everybody) eigen bijdragen aan het kerstrepertoire, in de jaren tachtig en negentig gevolgd door Wham (Last Christmas), The Pogues (Fairytale Of New York) en Mariah Carey (All I Want for Christmas is You). Liedjes die stuk voor stuk tot de kerstcanon behoren.


Maar aan complete albums waagden artiesten zich zelden. Kerstplaten kon je immers hooguit maar een week of zes per jaar verkopen en succes was niet verzekerd. Neem nu de moeder aller kerstalbums: A Christmas Gift for You from Phil Spector uit 1963. Inmiddels staat deze plaat, waarop de artiesten die de producer in die tijd onder zijn hoede had (The Crystals, The Ronettes, Darlene Love) seculiere kerstliedjes zongen, te boek als het beste dat het genre te bieden heeft. Maar het duurde jaren voor de plaat deze reputatie had. Het hielp ook niet dat het album verscheen op de dag dat John F. Kennedy werd vermoord, waardoor de plaat aanvankelijk niet veel deed.


Het album verscheen sindsdien elke paar jaar opnieuw, op andere labels, met een soms vernieuwd (stereo)geluid. Sinds de plaat in 1991 in de cd-box Back To Mono kwam, met een selectie uit het beste werk van Phil Spector, is een plaats in de kerstcanon eindelijk onbetwist. Voor wie inmiddels genoeg heeft van Spectors plaat, is er dit jaar gelukkig weer genoeg prachtmuziek. De opvallendste kerstalbums hebben we voor u alvast hoog in de boom gehangen.


Kerst uit de cloud

De leukste kerstcompilaties zijn niet op cd verschenen, maar zijn te streamen op internet. Zo heeft het Amerikaanse muziekblad Paste een dubbel-cd als gratis download met daarop een keur aan indie-muzikanten die zich aan het kerstrepertoire waagt: tinyurl.com/kerststroom Minstens zo aardig is de dubbel-cd die VPRO's 3voor12 aan zijn Luisterpaal heeft hangen. Het resultaat van deze muziek uit de 'cloud' is wisselend van kwaliteit, maar nooit ondermaats en altijd prikkelend. tinyurl.com/kerststroom2


POP

Diverse Artiesten Christmas Duets Universal


De hand moet beslist bij de knop op de speler bij het luisteren naar deze Kerst-cd. Nederlandse vocalisten zingen er 'duetten' op met reeds lang overleden grootheden als Elvis Presley en Nina Simone. Of ze zingen bandjes in met muziek van de niet meest nieuwsgierig makende levenden als Demis Roussos.


De kwaliteit en zeggingskracht van artiesten als Ben Saunders, Rene Froger en Glennis Grace is meestal heel veel minder dan de artiesten (Rosemary Clooney, Ella Fitzgerald en The Temptations) aan wie ze gekoppeld zijn. Alleen Caro Emerald en Guus Meeuwis voegen er met eigen muziek iets wezenlijks aan toe, wat helpt. Maar had Emerald You're All I Want For Christmas bijvoorbeeld met Alain Clark gezongen, dan was het resultaat wellicht beter geworden dan nu, met Emerald zingend tegen een bandje van Brook Benton.


O, en Silent Night van Gerard Joling met Demis Roussos klinkt net zo wanstaltig als het op papier al doet vermoeden.


GK


Pop

She & Him A Very Christmas


Double Six/Munich


Het superduo uit de Amerikaanse indiemuziek, M. Ward en Zooey Deschanel, bracht eerder al een tweetal albums uit vol warme, door de 'girl group sound' uit de jaren zestig beïnvloede popliedjes.


Dat juist dit She & Himzich aan een kerstplaat zou wagen, lag dus best voor de hand. Maar het is een behoorlijk ingetogen, op het eerste gehoor zelfs wat sombere plaat geworden, zonder de euforische momenten dieShe & Him Volume 1 en 2 kenmerkten. Maar soulvol zingen doet Deschanel nog steeds, en wanneer je eenmaal gewend bent aan de wat sobere aanpak, ontvouwt zich steeds meer schoonheid in liedjes als I'll Be Home For Christmas en Rockin' Around The Christmas Tree.


Een extra kerstster bovendien voor het lef. Collega indie-muzikanten wagen zich hooguit aan een enkel, vaak ironisch vertolkt kerstliedje waar She & Him ongegeneerd gaan voor het grote werk. Hulde.


GK


POP

Carole King A Christmas Carole Hear Music/Universal


Haar eerste studioplaat in tien jaar, dit album met kerstliedjes van de zangeres die in de jaren zestig samen met Jerry Goffin een aantal van de mooiste liedjes uit de popgeschiedenis schreef (Will You Still Love Me Tomorrow, Natural Woman) en met haar eigen album Tapestry (1971) een van de mooiste singer/songwriterplaten van haar generatie afleverde.


Op dit door haar dochter Louise Goffin geproduceerde album staan geen eigen liedjes. Wel een mooie vertolking van Donny Hathaways This Christmas. Ook haar soepele bewerking van My Favorite Things werkt goed als introductie.


Dit is een plaat die je volgend jaar ook nog wel eens wilt horen. Maar te hopen is vooral dat dit album Carole King enthousiasmeert om zelf weer eens aan de schrijftafel plaats te nemen. Zingen kan ze nog, dan moet deze exceptionele componiste zich ook maar eens aan nieuw eigen werk wagen.


GK


Pop

Niklas Kvarforth Fifteen Years Of Absolute Darkness


Spinefarm Records/Universal/Bertus


De Zweedse nihilist en zelfmoordprofeet Niklas Kvarforth van de enge maar geniale black-metal-band Shining wilde altijd al een kerstplaat maken, bekende hij onlangs in een interview. Hij heeft iets met kerstmuziek, zei hij, omdat ook die de luisteraar zou aanzetten tot suïcide. De Scandinavische statistieken konden hem wel eens gelijk geven: op Kerstavond zijn de zelfmoordcijfers in Zweden, Noorwegen en Finland aan de hoge kant. Komt door de kerstliedjes, aldus Kvarforth.


Van een eigen repertoire met zijn band Shining is het nog niet gekomen, maar deze Kerst biedt Kvarforth wel een dubbel-cd met tegenwicht voor het feest van het licht, op Fifteen Years Of Absolute Darkness, een kerstverzamelaar met het meest duistere werk van Kvarforth dat hij maakte als gast bij een aantal bands uit de Scandinavische en Duitse black-metal-beweging. Het voorlaatste nummer, Yesterday I Already Died Today van de band met de toepasselijke naam Bethlehem, en getrokken van het album A Sacrificial Offering To The Kingdom Of Heaven In A Cracked Dog's Ear, mogen we gerust beschouwen als het minst geruststellende kerstliedje aller tijden.


RvG


Heavy

Loreena McKennitt


A Midwinter Night's Dream/A Moveable Musical Feast


Quinlan Road


Bewonderaars van de Canadese zangeres en harpiste Loreena McKennitt, en dat zijn er nogal wat, hebben hem natuurlijk al in huis, want A Midwinter Night's Dream dateert van een vorig kerstfeest. Wie deze wonderlijke plaat vol antieke Keltische kerstliederen is ontgaan, kan nu iets inhalen, want het album is beschikbaar in een 'limited' en luxe-editie, inclusief live-dvd.


McKennitt omschrijft haar muziek zelf als 'eclectisch Keltisch'. Zij volgde het pad terug in de geschiedenis dat de Kelten over de aarde hebben bewandeld en ontdekte dat de Keltische muziek raakvlakken heeft met de klassieke Griekse, de oosterse en Byzantijnse. Dus horen we op A Midwinter Night's Dream een middeleeuws Frans lied als Noël Nouvelet! begeleid door een tabla, een Griekse lier en een Franse draailier. Vreemd genoeg klinkt deze wereldmix volstrekt natuurlijk, alsof de liedschrijvers uit de vroege 16de eeuw het ook echt zo hadden bedoeld.


Moet deze plaat dienen als muzikaal behang bij het kerstdiner, dan is een waarschuwing op zijn op haar plaats. De ene helft van de tafelbezetting zal gedragen hymnes als God Rest Ye Merry, Gentleman prachtig vinden, de andere werkt de heftig articulerende sopraan van McKennitt mogelijk flink op de zenuwen.


RvG


Wereld

Kate Rusby While Mortals Sleep


Pure Records/Bertus


Het is nauwelijks voor te stellen, maar het zingen van een Engels kerstlied, een 'Christmas carol', was aan het einde van de 18de eeuw een daad van verzet in Victoriaans Groot-Brittannië. De Victoriaanse kerk had de meeste carols verboden, maar in bijvoorbeeld het dwarse graafschap South Yorkshire zong de burger clandestien door. De zogeheten Sheffield Carols overleefden de vervolging en staan nog altijd op het programma van de carol singers rond winkelcentra in Rotherham, Maltby en Dodworth.


De jonge Britse folkzangeres Kate Rusby dook voor haar kerstplaat While Mortals Sleep diep in het kerstverleden van South Yorkshire en bewerkte een aantal carols uit de Dickenstijd én ver daarvoor. De tekst van het oudste liedje Diadem uit 1779 kreeg tweehonderd jaar later pas een melodie en werd door Kate Rusby opnieuw gearrangeerd en gewikkeld in een warme deken van bugel, hoorn en tuba. Rusbys lichthese maar eng zuivere stem en puntige gitaarspel kleuren prachtig bij de wollige blazers. Liedjes als Shepherds Arise en First Tree In The Greenwood klinken in Rusbys bewerking onweerstaanbaar fris en licht, alsof de stoffige geschiedenis er door het puffende koper beetje bij beetje is afgeblazen.


RvG


POP

Michael Bublé Christmas


Reprise/Warner


De best verkopende cd in de Verenigde Staten op dit moment is een kerst-cd. En ook in Europa is Christmas van de Canadese zanger/ crooner Michael Bublé in de hoogste regionen van de hitlijsten te vinden. Logisch, want de plaat voldoet aan alle eisen van een succesvolle Kerstplaat. De productie is groots, met meteen al een heerlijk bad van strijkers waarin It's Beginning To Look A Lot Like Christmas wordt ondergedompeld.


Michael Bublé heeft ook precies de juiste stem voor dit repertoire. Anoniem zegt de een, maar je kunt het ook tijdloos noemen. Alsof zijn versies er al decennia zijn. En dat terwijl hij zich ook nog wel eens een swing-arrangement permitteert en Shania Twain samen met hem een curieuze versie van White Christmas ten beste geeft.


Mooi gemaakt. En ja, heel braaf tot op het kwijlerige af, maar dat hoort er een beetje bij.


GK


Pop

Michel Legrand Noël! Noël!! Noël!!!


Universal


De zes uitroeptekens in de titel van Michel Legrands kerstalbum zijn niet eens overdreven. De Franse jazzpianist, componist, arrangeur en dirigent van bijna 80 jaar heeft op Noël! Noël!! Noël!!! groot ingezet, met een compleet symfonieorkest geplakt aan een bigband en tien internationale topstemmen, waaronder die van Rufus Wainwright, Mika, Ayo, Carla Bruni, Jamie Cullum, Iggy Pop en Madeleine Peyroux.


De grootst denkbare kersthits, van White Christmas tot de Franse versie van Jingle Bells (Vive Le Vent) zijn door Legrand op werkelijk spetterende wijze verpakt in zwierige orkestrale jazz. Het feest spat er echt af; van de onvergankelijke uitvoering van White Christmas door Rufus Wainwright in duet met folkzanger Teddy Thompson, van soulzangeres Ayo's versie van Santa Claus Is Coming To Town, en het niet eerder zo sexy gezongen Santa Baby door Émilie Simon. De arrangementen van Legrand zijn stijlvol, nergens klef, soms ronduit hilarisch zoals in het compleet over-the-top georkestreerde Silent Night, prachtig gezongen door de Ierse rockabillyzangeres Imelda May. Een ander hoogtepunt is de onderkoelde bas van Iggy Pop in The Little Drummer Boy naast het uitbundige koor van 'pa-rapapam-pam'-zingers.


Deze Noël! Noël!! Noël!!! gaat nog vele kersten mee.


RvG


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden