Philips terug naar Eindhoven beter dan rekeningrijden

Het pleidooi van 43 economen voor rekeningrijden snijdt geen hout, menen Allard Bruinshoofd, Hugo Hollanders en Bas ter Weel. Het is veel zinniger te proberen wonen en werken weer dichter bij elkaar te brengen....

IN EEN open brief aan de Tweede Kamer roepen 43 'vooraanstaande' economen de Kamer op akkoord te gaan met de invoering van het rekeningrijden, een elektronische vorm van tolheffing, die automobilisten niet zal ophouden, maar een snellere doorstroming moet bieden. Die maatregel is een 'onontkoombaar en een effectief middel' om de files op de wegen in de Randstad aan te pakken, schrijven ze in hun petitie.

Echter, het fundamentele en werkelijke probleem, de ellenlange files, wordt niet opgelost door de invoering van het rekeningrijden. Ten eerste zullen werkgevers in de meeste gevallen het rekeningrijden gaan betalen. De FNV wil dit zelfs al als discussiepunt in de volgende CAO-onderhandelingen meenemen.

Ten tweede is lang niet elke werknemer in staat om flexibel te werken en, belangrijker nog, wil bijna geen enkele werknemer onregelmatig werken of later beginnen omdat zijn of haar gezins- en of privéleven dan danig in de war wordt geschopt. Ten derde is de vraag naar vervoer, vooral 's ochtends en 's avonds, dermate inelastisch, dat het invoeren van rekeningrijden niet zal leiden tot een afname of spreiding van het gebruik van het wegennet.

Tenslotte wordt door het ministerie van Verkeer en Waterstaat telkens gewezen op het vermeende succes van rekeningrijden in Singapore, voorwaar geen land van ongedisciplineerde, sluipwegen zoekende automobilisten, en in de Verenigde Staten, waar het wemelt van verschuifbare middenbermen, carpoolstroken en tolwegen.

De resultaten in Singapore wijzen vooral naar taxichauffeurs die hun winsten ernstig zien teruglopen en op zoek moeten naar nieuwe tolvrije routes; of secretaresses die voortaan anderhalf uur per bus naar het werk moeten reizen omdat de twintig minuten durende autorit naar kantoor te kostbaar is geworden.

Verder remmen automobilisten vaak vlak voor een meetpunt uit angst dat het elektronisch oog auto's met hoge snelheden niet zou kunnen waarnemen en registreren, wat resulteert in een hoge boete door middel van een automatische foto honderd meter verder op. Hierdoor ontstaan wederom files vlak voor de meetpunten als gevolg van ongelukken veroorzaakt door deze remmende auto's.

Vanuit de Verenigde Staten worden vooral geluiden opgevangen over meer doden en congestie op zogenoemde 'sluipwegen'.

Het oplossen van het mobiliteitsprobleem moet ons inziens in een heel andere hoek worden gezocht. Ten eerste zouden grote bedrijven en overheidsinstellingen moeten verdwijnen uit de Randstad. Dit zou betekenen dat Philips terug zou kunnen naar Eindhoven, om een onnodige verplaatsing van personeel vanuit Brabant naar Amsterdam te voorkomen en het onnodige beslag dat wordt gelegd op de infrastructuur te beperken.

Het CBS in Heerlen zou de vestiging in Voorburg geheel kunnen vervangen, terwijl KPN in Groningen zou kunnen blijven in plaats van te verhuizen naar het overvolle Amsterdam. Daarnaast zou TNO vanuit Delft naar Apeldoorn kunnen terugkeren.

Echter, de overheid bezuinigt de verschillende afdelingen van het CBS in Heerlen bijna weg; taken worden overgeheveld van Heerlen naar de Randstad. Verder zet het ministerie van VROM een enorm kantoor midden in Den Haag neer. Het grote aantal ambtenaren is een belangrijke oorzaak van de enorme congestie in en om Den Haag. En dan te bedenken dat het merendeel van deze ambtenaren elke dag vanuit Zeeland en Brabant komt en uren (vrije tijd) verliezen om hun werkplek te bereiken.

Niet voor niets zijn er regionale fondsen ter stimulering van de economische ontwikkeling. Het feit dat deze fondsen staan te springen hun overvolle buidel met geld uit te kunnen geven, moet vooral voor de overheid een teken zijn.

Ten tweede zou de kilometer- of reiskostenvergoeding die autorijdende werknemers opeisen, moeten worden afgeschaft en worden vervangen door een gesubsidieerde stimulans om dichterbij het werkadres te gaan wonen. Dit geeft werknemers een prikkel om vlakbij of in elk geval dichter bij hun werkplek te gaan wonen.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat meer dan de helft (bijna 60 procent) van alle woon-werkverkeer geschiedt per auto. Alleen op afstanden tot tien kilometer zijn andere vervoermiddelen, vooral de fiets, meer in trek. Verder blijkt dat werknemers gemiddeld bijna zeventien kilometer van hun werkadres wonen. Indien het mogelijk is deze afstand te reduceren, zou de auto veel minder vaak gebruikt worden.

Ten derde moet het absoluut mogelijk zijn het openbaar vervoer te intensiveren en kwalitatief te verbeteren. De NS is sinds de verzelfstandiging vooral gericht op winstmaximalisatie en buit haar monopoliepositie op een manier uit die in het geheel niet strookt met het streven van het kabinet om het openbaar vervoer, en met name het vervoer per trein, te stimuleren.

Concurrenten worden 'weggepest' en afspraken niet nagekomen. Bovendien is er een plan gelanceerd dat stelt dat de NS moet gaan betalen voor het gebruik van de spoorweginfrastructuur, wat uiteraard zal leiden tot een verhoging van de prijs van een treinkaartje en een verder afnemende vraag naar vervoer per spoor. Vandaar dat de NS opnieuw staatsbezit zal moeten worden, zodat openbaar vervoer een reële concurrent kan worden van de auto.

De fileproblematiek is een gevolg is van falend overheidsbeleid. Aanpassing van dit beleid op bovengenoemde punten zou ons inziens het fileprobleem reduceren tot een aanvaardbaar niveau. Dit in tegenstelling tot rekeningrijden. Rekeningrijden pakt het werkelijke mobiliteitsprobleem niet aan, maar maakt het slechts duurder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden