Philips is zijn faam als cao-vernieuwer al jaren kwijt

Philips heeft de vakbonden na het eerste cao-overleg bruut weggestuurd. Eerst moeten de industriebonden van CNV en FNV hun belangrijkste eis, invoering van een gemiddeld 36-urige werkweek, intrekken....

GIJS HERDERSCHEE

Van onze economische redactie

AMSTERDAM

Het is een originele opstelling van Philips, want het is in Nederland ongebruikelijk om de dialoog te mijden. Het overleg gaat boven alles, zeker tussen partijen die 'tot elkaar zijn veroordeeld'.

Philips heeft geen inhoudelijke bezwaren aangevoerd tegen de gemiddeld 36-urige werkweek. Philips-baas Timmer verwijst naar de werkweken en het loonniveau in Zuidoost-Azië. Philips-onderhandelaar De Haas verwerpt de eis onder verwijzing naar de discussie in 1986 over de 36 uur. Maar de eis van nu verschilt hemelsbreed met die van 1986. Toen ging het om een collectieve werkweek van 36 uur, in te roosteren in achturige werkdagen. Als er langer gewerkt moest worden, dan golden forse toeslagen.

De Haas voelt niets voor de nieuwe toevoeging 'gemiddeld' 36-urige werkweek. Daarmee bedoelen de bonden dat de werkweken per jaar gemiddeld 36 uur moeten zijn, maar in praktijk uiteen kunnen lopen. Bijvoorbeeld van 32 tot 45 uur, dat is een kwestie van onderhandelen. Om het inroosteren te vereenvoudigen zijn de bonden bereid toeslagen ter discussie te stellen zodat bijvoorbeeld werken op zaterdag goedkoper wordt. Ook dat is een kwestie van onderhandelen.

Per saldo kan zo de produktie beter op de vraag worden afgestemd. Die kan per seizoen wisselen en meedeinen met de conjunctuur. Ook Philips heeft te maken met seizoensvraag, zoals de verkoop van scheerapparaten, die piekt rond Vaderdag, Sinterklaas en Kerstmis. Produceren en meteen verkopen bespaart opslagkosten. Meedeinen met de conjunctuur heeft als voordeel dat terugval van de vraag niet direct hoeft te leiden tot ontslagen. Op deze manier wordt de 'interne flexibiliteit' bevorderd. Bovendien kunnen de werktijden worden afgestemd op individuele wensen van werknemers. Dat hoort bij de moderne arbeidsverhoudingen, aldus FNV en CNV.

De Haas heeft hieraan geen boodschap. Volgens hem geeft dit model, zoals dat vorig jaar bij Akzo en het bankbedrijf is afgesproken, alleen maar problemen. Maar noch in het bankbedrijf noch bij Akzo - of KPN en NS, de twee andere vernieuwers - stuit de invoering op onoverkomelijke bezwaren. Het geeft plaatselijke managers juist extra verantwoordelijkheid en de mogelijkheden om tot creatieve oplossingen te komen.

De Haas stelt dat de werkgelegenheid bij Philips voor het eerst sinds tien jaar weer groeit. Daarin onderscheidt Philips zich inderdaad. Bij de banken, NS, KPN en Akzo krimpt de werkgelegenheid.

Philips gaat voorbij aan het punt dat de werknemers meer keuze willen in hun werktijden. Aan de andere kant grijpt het concern 'de moderne werknemer' wel aan om te pleiten voor versobering van het pensioenstelsel. In het voorstel van Philips krijgt de werknemer de mogelijkheid zelf zijn pensioen uit te breiden met bijvoorbeeld een nabestaandenpolis. Het blijft duister waarom dat niet in het huidige systeem kan, behalve dat het duur zou worden. De Haas ontkent dat het nieuwe systeem goedkoper zou zijn, maar berekeningen daarover houdt hij voor zich.

Met zijn opstelling zaait Philips verdeeldheid onder de bonden. Behalve de industriebonden van CNV en FNV zitten ook de kleinere Unie en VHP Philips aan tafel. Die hechten niet aan de 36-urige werkweek, maar hun achterban zou het hardst getroffen worden met het nieuwe pensioensysteem. Het ligt voor de hand dat Philips gokt op een cao-akkoord met Unie en VHP om de 36 uur van tafel te krijgen. CNV en FNV blijven dan aan de kant staan, tenzij zij hun achterban weten te mobiliseren. Het is niet te verwachten dat dat lukt.

In een later stadium kan Philips dan alsnog het pensioen regelen, waarbij er voor het middenkader en hoger personeel mogelijk wel extra geld is. Philips heeft dan voor de metaalindustrie, waar zich ook een conflict over de 36 uur aftekent, de angel uit het overleg gehaald. Met het pensioenstelsel kan Philips zich als vernieuwer presenteren. Die faam heeft Philips in het verleden gehad met de introductie van de vrije zaterdag, de prijscompensatie en het huidige pensioensysteem. Maar Akzo ligt als vernieuwer op het gebied van arbeidsvoorwaarden al jaren op Philips voor. .

Gijs Herderschêe

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden