Philip Morris- prijs is niet best voor de reputatie

Herrie in Duitsland, over wat eigenlijk een feestje had moeten zijn: de toekenning van de Philip Morris Research prijs, 25 duizend euro, aan biochemicus Patrick Cramer van de Ludwig Maximilians Universität in München (LMU)....

Meteen na de toekenning van de prijs op 16 januari klonk protest op, over het aannemen van geld uit de tabaksindustrie voor wetenschappelijk onderzoek.

Schandelijk, vond met name Martina Pötschke-Langer van het kankeronderzoekcentrum DKFZ in Heidelberg. Ze laat het er niet bij zitten. ‘Deze wetenschappers lenen hun reputatie aan een bedrijf dat een product verkoopt dat mensen doodt’, herhaalt ze deze week in het vakblad Chemistry World.

DKFZ is de instelling die namens Duitsland zitting heeft bij de wereldgezondheidsorganisatie WHO. In de statuten is expliciet opgenomen dat er nooit subsidies van de tabaksindustrie worden aangenomen. Dat is de vijand.

In Amerika hebben veel medische instellingen eenzelfde huisregel. En in Engeland mogen aanvragers voor subsidie van Cancer Research UK, vergelijkbaar met de Nederlandse Kankerbestrijding, geen cent van de tabaksindustrie ontvangen.

Maar prijswinnaar Cramer heeft geen problemen met de prijs, zegt hij in hetzelfde blad. ‘Het is een grote eer, dit is een van de meest prestigieuze prijzen in het land.’

Een woordvoerster van de Deutsche Forschungs Gesellschaft, vergelijkbaar met de Nederlandse NWO, memoreert dat de prijs niet voor tabakgerelateerd werk is verleend. En ook niet voor medisch onderzoek. Cramer is geneticus.

Maar kankeronderzoekster Pötschke-Langer blijft bij haar kritiek. De prijs, zegt ze in het blad, ‘komt van de tabaksindustrie. Voor Philip Morris is het puur marketing.’

En de verslaggever van Chemistry World komt zonder veel moeite tot dezelfde conclusie. Twee van de acht bestuursleden van de Philip Morris Stiftung zijn in dienst van de Duitse vestiging van de tabaksfabrikant, Philip Morris GmbH. E-mail en postadres zijn dat van het bedrijf, de webpagina zit op dezelfde site, het telefoonnummer is van de hoofdvestiging in München.

En naast een reeks onafhankelijke wetenschappers, zit ook de directeur corporate affairs van de GmbH in de jury van de prijs.

Zoiets, zegt woordvoerster Marsja Meijer van KWF Kankerbestrijding, geldt zonder meer als een prijs van de tabaksindustrie. En dus zou een Nederlandse winnaar subsidies van het KWF kunnen vergeten. Sterker: eventuele al vergeven KWF-subsidies zouden direct worden teruggevorderd.

Zo staat het namelijk in alle contracten van het fonds, dat jaarlijks ruim 40 miljoen in wetenschap steekt. Geen projecten die iets te maken hebben met de tabaksindustrie. Geen projectleiders die enige relatie hebben met de tabaksindustrie.

Directeur Henk Smid van de Nederlandse onderzoeksfinancier ZonMw heeft geen formele clausules. Maar wel de ongeschreven huisregel dat niet met de tabaksindustrie wordt samengewerkt. ‘Die heeft een verschrikkelijk slechte naam.’ Tegen een prijs als die van Philip Morris, voor onderzoek dat niets met tabak te maken heeft, kan hij formeel niks doen. ‘Maar als een genomineerde onderzoeker het me zou vragen, zou ik wel een stevig gesprek houden. Zo iemand speelt met zijn reputatie.’

Martijn van Calmthout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden