Phil Collins ****

Voor bijna elk project weet Collins grote groepen mensen te recruteren, en zo aan te tonen hoe 'popcultuur' ons leven beïnvloedt.

Beeldende kunst


In Every Dream Home a Heartache Museum Ludwig, Keulen t/m 21/7


museum-ludwig.de


Als er een Andy Warhol-award zou bestaan, zou de kunstenaar Phil Collins (nee, niet de oude drummer) hem moeten winnen. De pop-art, de kunststroming uit de jaren zestig die de populaire cultuur tot onderwerp van kunst maakte, leek lang vooral iets van de jaren zestig. Maar het afgelopen decennium reïncarneerde pop-art wonderbaarlijk en overtuigend in een zachtmoedige, roodharige Brit.


Zijn films en installaties doen het wereldwijd vooral op kunstmanifestaties en filmfestivals goed en leidden in 2006 tot een Turner Prize-nominatie. Het museum Ludwig in Keulen geeft Phil Collins (Runcorn, 1970) nu een klein overzicht van recent werk én liet hem een nieuw project uitvoeren. Wat levert dat op? Een sprookjesachtige film over beatniks in Indonesië; een meelijwekkende fotoserie over een gevallen ster; een teleshoppingparodie met verstrekkende gevolgen én een ode aan het telefoongesprek. En voor bijna elk project weet Collins grote groepen mensen te recruteren, en zo aan te tonen hoe 'popcultuur' ons leven beïnvloedt.


Neem dat telefoongesprek. Phil Collins behandelt het zo: maandenlang werkte hij samen met Gulliver, een centrum voor daklozen in Keulen. Hij installeerde er een vaste telefoon waarmee de bezoekers gratis (inter)nationaal mochten bellen. De voorwaarde was dat hun gesprekken werden opgenomen en mochten worden gebruikt. Velen stemden zonder mokken toe en belden langdurig hun familie en vrienden. Drama verzekerd, want de bellers leiden bepaald geen modelbestaan.


De opnamen gaf Phil Collins aan een groep internationale muzikanten, van oude helden als popmuzikant David Sylvian tot de Duitse cultheldin Julia Hummer. In kleine luistercabines kun je die nu beluisteren terwijl je door grote ramen uitkijkt over de stad. Soms zijn het niet meer dan een paar repeterende woorden op muziek, soms zijn hele conversaties gebruikt.


Dat is in één woord wonderschoon - als je je over de eerste gêne heen hebt gezet. Want het zeer intieme gesprek tussen een dakloze broer en zijn zus, die hij na maanden spoorloos geweest te zijn belt, overstijgt wat scenarioschrijvers kunnen bedenken. 'Het is niet echt gelukt, mijn leven', zegt de broer. Zijn jongere zus troost hem: 'Jij was de oudste, jij had het meeste last van hem', zegt ze. In één klap beland je in een troosteloos en toch liefdevol universum.


Is het kitsch, is het poëzie, is het exploitatie? Altijd keert die vraag terug en steeds balanceert Collins op de rand, zoals televisie en inmiddels de social media tenslotte óók doen.


Twee jaar geleden zorgde Phil Collins met zijn kanaal TUTBU-TV bij de Duitse kijkers voor een verrassing. Kijkers hadden 'ervaringen' kunnen kopen, die in een volgende uitzending door de aanvrager en een groep acteurs uitgevoerd werden. Pornofantasie, familie-afrekening of martelwens, alles was mogelijk in een lawaaiierig, helgekleurd decor. Je kijkt in Keulen met stijgende verbazing naar de uitzendingen en begrijpt precies wat Phil Collins met deze en andere werken beoogt.


Populaire cultuur is in ons allemaal (geef toe, ook u keek gisteren naar het songfestival). Het is het podium geworden waarop de diepste verlangens en waarachtige wensen geuit worden - met Phil Collins als chroniqueur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden