Pet

De buurt waar ik 85 jaar geleden werd geboren, was een Veluws landgoed, waar mijn vader bijna vijftig jaar als koetsier-huisknecht en later als chauffeur-huisknecht werkzaam was....

We hadden een bepaalde onderdanigheid die werd beloond met de zekerheid van de wieg tot het graf. Als kind wist je al vroeg dat je de pet af moest nemen als je Mijnheer of iemand anders van de Familie tegenkwam. Er werd dan meestal vriendelijk geknikt. Toen ik een keer van school naar huis ging, haalde ik kastanjes weg. Dat mocht niet, want deze waren voor de Familie. Ik stopte ze onder mijn pet, even later kwam ik Mijnheer tegen. Nog voel ik de frustratie die ik toen voelde. Ik heb, dunkt me, wat aan de pet gefrommeld, want de schande zou te groot zijn geweest als Mijnheer mijn wandaad had ontdekt.

Heerlijk, die tochten van en naar school, 's morgens ruim een half uur, 's middags soms twee uur, zoveel was er onderweg te beleven. De buurt, bewoond door arbeiders en kleine boeren, was nauwkeurig afgebakend, maar groot genoeg om voldoende dragers bij een begrafenis te leveren. Een nieuwe buur werd eerst als zodanig geaccepteerd als hij bier had gegeven, een welkomstfeestje voor de buren.

Bij geboorte kwamen de buurvrouwen na verloop van tijd met een krentenboord onder de arm op kraambezoek, om onder het genot van een advocaatje of citroentje met suiker de jonggeborene te bewonderen. De aanvoer van krentenbrood was soms zo groot dat de hulp van familie moest worden ingeroepen om het op tijd verorberd te krijgen.

Bij een sterfgeval waren de naaste buren de belangrijkste helpers. Zij legden het lijk af en regelden de begrafenis. Ik heb nog meegemaakt dat het lijk op de boerenwagen naar het kerkhof werd gebracht.

Ook een bruiloft was een buurtaangelegenheid. Er werd tevoren 'groengemaakt' waarbij de mannen de groene boog oprichtten en de vrouwen de papieren roosjes maakten die erin werden gehangen. Soms liep zo'n avond uit op een halve bruiloft.

Ook bij het kalven van een koe verleenden de buren assistentie. Na afloop werd een borrel geschonken, welk uur van de dag of de nacht het ook was.

De buurt was gegrondvest op onderlinge bijstand met daaraan gekoppeld een sociale controle die wel eens benauwend aandeed. Maar waaraan ik nog altijd met fijne herinneringen terugdenk. Die buurt in de Veluwse bossen, al weer zo lang geleden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.