Postuum Peter Carrington

Peter Carrington (1919–2018): de Britse politicus die het land diende in plaats van zichzelf

Lord Carrington, gedecoreerd voor zijn dappere rol in 1944 bij de operatie Market Garden, diende uit overtuiging de publieke zaak. Als minister trad hij af om de Falklandscrisis.

Lord Carrington (links) in 1984 als secretaris-generaal van de Navo, met de Amerikaanse president Ronald Reagan. Foto AP

De memoires van Lord Carrington, de voormalige Britse minister van Buitenlandse Zaken die dinsdag op 99-jarige leeftijd is overleden, bevatten een kenmerkende omissie. Nergens in de 406 pagina’s van Reflect on things past meldt de auteur dat hij in de Tweede Wereldoorlog het Military Cross heeft gekregen voor zijn dappere optreden tijdens de Operatie Market Garden. Het tekent de bescheidenheid van de man die de geschiedenis in zal gaan als een politicus die het land diende in plaats van zichzelf.

De timing van zijn overlijden lijkt symbolisch, enkele uren nadat zijn verre opvolger maandag in Londen was afgetreden. Een groter verschil tussen de twee bestaat er niet. Boris Johnson die gedijt bij aandacht, politiek beschouwt als een spel en de Britten uit de EU haalt. Peter Carrington die zichzelf wegcijferde, politiek beschouwde als een roeping en in de jaren zestig alles deed om de Britten lid te maken van de EEG, pogingen die aanvankelijk stuk liepen op het ‘Non!’ van de Franse president Charles de Gaulle.

Ongeschonden was Carringtons blazoen zeker niet. Vier jaar geleden werd bekend dat de Conservatieve regering begin jaren zeventig toestemming had gegeven voor martelmethoden in Noord-Ierland. De beschuldigende vinger ging vooral uit naar Carrington, indertijd minister van Defensie. Over Bloody Sunday, de zondag in 1972 waarop Britse militairen veertien ongewapende katholieke demonstranten doodschoten, schreef hij dat de schutters ‘een tamelijk terughoudende poging ondernamen zichzelf te verdedigen’.

Publieke zaak

De in Chelsea geboren Carrington was een telg van adellijke regenten die geboren waren om het land, voorheen een wereldrijk, te regeren. Hij beleefde gelukkige kostschoolschooljaren op Eton (‘een wonderschone, geheel eigen wereld’), waarna hij, indachtig de familietraditie, naar de militaire academie Sandhurst ging. ‘Voor echt domme jongens’, hield zijn ‘house master’ de jonge Peter voor, ‘zijn er drie betrekkingen die tot enige vorm van succes kunnen leiden: boer, soldaat en beurshandelaar.’

De oorlog zou de grootste beproeving van zijn leven worden van de jonge baron, temeer omdat hij betrokken was bij Market Garden, vereeuwigd in Een brug te ver. Terugkijkend op de gedoemde operatie zette hij vraagtekens bij de wijsheid van de leidinggevenden, maar hij deed dat op zijn eigen manier. Beslissingen waren niet ‘dom’ of ‘fataal’, maar ‘curieus’, ‘een beetje vreemd’ en ‘hoogst merkwaardig’. Als grootgrondbezitter had hij na de oorlog kunnen kiezen voor een zorgeloos leven op zijn boerderij, maar de publieke zaak trok hem.

Falklands

In 1951 benoemde Winston Churchill hem tot secretaris-generaal op het ministerie van Landbouw. Met Carringtons dood is de laatste band met de regering-Churchill verdwenen. Hij zou dienen onder Harold MacMillan, Ted Heath en Margaret Thatcher. Laatstgenoemde zette hem tot zijn verrassing – als pragmatische regent had hij weinig gemeen met de hemelbestormende kruideniersdochter – op Buitenlandse Zaken. Dit ministerschap strandde in 1982 op de Falklands, toen Argentinië de eilandengroep, die Argentijnen de Malvinas noemen, was binnengevallen. Naar Thatchers idee was zijn houding tegen de Argentijnse junta veel te tam geweest. De gedachte dat Carrington was afgetreden zonder dat hij direct verantwoordelijk was voor het debacle, leeft in Nederland voort in het begrip carringtondoctrine. 

Twee jaar later volgde Carrington Joseph Luns op als secretaris-generaal van de Navo, zijn laatste grote betrekking. De baron mocht graag op patrijzen jagen en opera’s bezoeken, met name Donizetti’s L’elisir d’amore. Hij werd de langstzittende Lord in het Hogerhuis, en vanaf de rode bankjes volgde hij met stille wanhoop de EU-debatten die zouden leiden tot de Brexit. Terugkijkend op zijn lange leven noemde hij zijn huwelijk met zijn Iona ‘verreweg het verstandigste’ dat hij ooit heeft gedaan. Hij laat een zoon en twee dochters achter.

Meer over