Opinie

'Pesters willen ook erkenning en aanzien'

De docent speelt een sleutelrol in het uitbannen van pesten, schrijft Pascal Cuijpers. 'Iedereen de juiste dosis aandacht geven stimuleert een positieve groepsdynamiek die pestgedrag kan voorkomen.'

'Pesten gebeurt al eeuwenlang intentioneel, waarbij er altijd sprake is van een bepaald machtsverschil tussen mensen of groepen.' Beeld anp

'Je leeft toch om gezien te worden?' Deze retorische vraag stelde Tijl Beckand onlangs in Volkskrant Magazine en geeft aanleiding tot discussie. Wat mij betreft heeft hij gelijk. Abraham Maslow constateerde al in 1943 dat de mens naast primaire behoeften ook waardering, erkenning en zelfrespect nodig heeft voor een stabiel bestaan. 'Ertoe doen' is op de langere termijn minstens zo belangrijk als eten en te drinken. Helaas gaat het op juist dát punt vaak mis.

Op 19 april is weer de Landelijke Dag Tegen Pesten. Met deze dag komt bij mij altijd weer het besef dat dit nog steeds hard nodig is. Er wordt namelijk nog steeds gepest. Wanneer we ons realiseren dat pestgedrag een universeel 'menselijk trekje' is en, evolutionair gezien, steeds meer voorkomt in de maatschappij, weten we dat er nog een hele lange weg te gaan is om dit negatieve fenomeen uit te bannen. Dat dit ooit zal gebeuren, lijkt een utopie.

Pesten gebeurt al eeuwenlang intentioneel, waarbij er altijd sprake is van een bepaald machtsverschil tussen mensen of groepen. Daarom is een gepeste vaak slachtoffer van niet één enkel individu, maar van een hele groep met leiders en meelopers. We weten inmiddels met z'n allen welke trieste gevolgen dit kan hebben. En toch blijft het gebeuren. Mensen blijven immers mensen. Want, willen we niet allemaal 'gezien' worden? Willen we niet allemaal erkenning en aanzien verwerven in ons leven? Helaas wel, zou ik willen zeggen.

Gezonde sfeer

In het onderwijs is het de taak van de docent om op een didactische en pedagogisch verantwoorde manier een gezonde sfeer in een klas te creëren. Een betrokken docent is immers verantwoordelijk voor een klimaat in een klas waarin iedereen de kans krijgt om zichzelf op alle fronten zo goed mogelijk te ontplooien. Wanneer je als docent vanaf de eerste dag iedereen de dosis aandacht geeft die hij verdient, stimuleert dit een positieve groepsdynamiek die pestgedrag kan voorkomen. Elk kind, ook de stillere, bij de lessen betrekken en het gevoel geven dat ze gezien (mogen) worden en ertoe doen, is de basis van een positieve groep waarin pesten minder kans krijgt.

Een jaar geleden schreven staatssecretaris Dekker (Onderwijs) en de Kinderombudsman een Plan van Aanpak tegen pesten. Scholen worden vanaf die tijd intensief ondersteund om pesten te signaleren, te voorkomen en aan te pakken. Daarnaast zijn er enkele effectieve methoden aangereikt om pesten in het onderwijs niet op een beschuldigende of bestraffende manier op te lossen, maar juist op een constructieve manier, waarbij erkenning voor het slachtoffer en de pester(s) de hoofdzaak is. De zogeheten no-blame-methode. Ook gaan er geruchten dat TNO software aan het ontwikkelen is waarbij men aan de hand van algoritmen kan zien of kinderen via de sociale media worden gepest. Op deze manier probeert men vroegtijdig (cyber)pesten in de kiem te smoren.

Laten we hopen dat dit alles zal helpen in de strijd tegen het pesten. Want alleen een onvoorwaardelijke en positieve inzet van iedereen die deelneemt aan een groepsproces geeft mensen de kans om erkenning te krijgen. En om uiteindelijk 'gezien te worden'.

Pascal Cuijpers is docent beeldende vorming en faalangstreductietrainer.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden