Perverse prikkels

Op woningcorporaties rust een zware maatschappelijke taak. Ze dienen mensen met een lager inkomen een betaalbare huurwoning te bieden. De organisaties moeten het hoofd bieden aan problemen van overlast in de Commentaar buurt....

Gezien deze complexe vraagstukken is het onbegrijpelijk dat de beloning van directeuren op een zeer eenzijdige manier tot stand komt. De hoogte van het inkomen wordt vooral bepaald door de omvang van het woningbestand, de omgeving en de mate waarin huurwoningen worden gesloopt en nieuwe worden bijgebouwd.

Van het systeem van functiewaardering dat de branchevereniging Aedes sinds 2005 aan haar leden adviseert, gaan door zijn lineaire benadering perverse prikkels uit. Als bestuurders van een corporatie meer huizen slopen en in plaats daarvan nieuwe, duurdere, woningen bouwen, komen ze in een hogere salarisschaal terecht. Het systeem prikkelt corporaties ook te fuseren, aangezien een groei van het aantal woningen een hogere beloning met zich meebrengt. Het is de vraag of huurders daarmee iets opschieten. Een onderzoek van het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting wees onlangs juist uit dat na een fusie de kosten oplopen.

De problemen met het salarissysteem staan symbool voor een breder probleem waar corporaties sinds hun verzelfstandiging mee kampen. Ze vallen in bestuurlijk opzicht tussen wal en schip. De corporaties ontberen de tucht van de vrije markt, maar voelen evenmin de knoet van de overheid. Hun positie verenigt het slechtste van twee werelden.

De macht om het gedrag van directies bij corporaties te corrigeren, ligt nu louter bij de raad van commissarissen. Als stichtingen hoeven corporaties geen andere inspraak toe te staan. Belanghebbenden, zoals huurders en gemeenten, hebben daardoor geen beslissende invloed op het beleid.

In het kabinet en ook in overlegorganen als de SER en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) is al over deze problemen gesproken. Bij ziekenhuizen en verzorgingsinstellingen speelt dezelfde problematiek. Het idee is geopperd huurders het recht te geven bij wanbeleid van een corporatie naar de Ondernemingskamer te stappen. Wellicht is een marginale toetsing bij de rechter nog onvoldoende. In de Tweede Kamer leeft het idee door middel van visitaties het beleid van corporaties te toetsen. Op basis hiervan zou een corporatie dan kunnen worden gecorrigeerd.

De Tweede Kamer debatteert dit najaar over de vormgeving van visitaties en de gewenste rol van de Ondernemingskamer. Inzet daarbij dient te zijn het herstel van de verstoorde machtsbalans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden