Peruanen protesteren met vlagvertoon tegen terreur

Maria Centurion, secretaresse bij een mijnbedrijf in Lima, was bijna opgelucht toen een televisiezender in Peru alle Peruanen opriep de vlag buiten te hangen uit protest tegen het geweld....

INEKE HOLTWIJK

Van onze correspondente

Ineke Holtwijk

LIMA

Lima vlagt met overgave dezer dagen. Langs de via Expressa, Lima's verkeersader met allure van een snelweg, staat tussen reclameplakkaten voor Panasonic, Jamaica Rum en badkamersanitair een levensgroot bord met een ongewone tekst: 'Vrede. Peru wil vrede.'

Peruanen zijn diep geschokt door de gijzeling die het land na tien dagen nog volledig in zijn greep heeft. Iedereen zegt dat het drama zonder bloedvergieten moet aflopen, maar hoop op een snelle afloop hebben weinigen. De actie van de guerrillero's wordt in alle toonaarden afgekeurd, maar hun boodschap vindt zelfs op de trottoirs van San Isidro, een gegoede middenklasse wijk, instemming.

Praten, een vrijgeleide voor gijzelnemers, asiel uit het buitenland en zelfs geld zijn oplossingen die worden aangedragen. De vraag die veel polemiek oproept is of de president wel of niet de circa vierhonderd gevangen guerrillero's moet vrij laten. Het is de belangrijkste eis van de gijzelnemers.

'Het is de enige oplossing. Daarna kan hij ze toch weer oppakken', vindt krantenverkoopster Antonia Chaves. Hernan Rivero, een toeristengids, is pertinent tegen. 'Het zijn terroristen, ze zitten toch niet voor niks in de gevangenis.' Bovendien zou dat gezichtsverlies voor de president zijn.

Maar hoe het anders moet, weet hij niet. Hij vreest voor bloedvergieten: 'Fujimori is een soort Pinochet, een man van de harde lijn.' Ergens heeft hij gelezen dat bij een invasie meestal 20 procent van de mensen omkomt. Dat laat hem niet meer los.

Pompbediende Cesar Orlando, een oude Indiaanse man, zit daar niet mee. 'Laat Fujimori een bom gooien op dat huis. Dan zijn we in één keer van die terroristas af', zegt hij strijdlustig. Maar de 103 onschuldige gijzelaars dan? Dat die dood gaan is erg, zegt Orlando. 'Maar als die 400 terroristen uit de gevangenis vrij komen gaan wij dood. Die schieten op ons.'

Revanchisme leeft bij meer mensen. Francisco, een straatveger, zegt met een verwijzing naar de residentie, waar elektriciteit en water zijn afgesloten: 'Nu voelen die rijken hoe wij leven.'

De boodschap van de gijzelnemers, die zich opwerpen als advocaat van de armen, vindt gehoor. 'Jarenlang is een groot deel van onze bevolking vergeten. Het binnenland heeft nooit bestaan. De guerrillero's hebben gelijk als ze de armoede aan de kaak stellen', meent Antonio Guttierez, filiaalhouder van een bank.

Het hele verhaal over armoede is demagogie, meent een ingenieur die zijn naam niet wil zeggen. De guerrillero's zijn drugssmokkelaars. 'Maar als ze over sociale rechtvaardigheid praten, vinden jullie in Europa het meteen fantastisch. Wat weten jullie van onze werkelijkheid? Vijftien jaar lang bomaanslagen, zonder licht zitten en met angst over straat gaan, dat was ons leven. Maar in België geven de guerrillero's een krant uit. Jullie geven ze nog subsidie ook.'

Volgens de Peruaanse media was wereldwijde publiciteit eigenlijk het belangrijkste doel van de gijzelactie. Die hebben de guerrillero's gekregen. En meer dan dat. Alle vrijgelaten gijzelaars spreken waarderend over hun gijzelnemers.

Sommige gijzelaars vroegen een handtekening van de charismatische leider, de tweede man van Tupac Amaru. Peruanen die geen buitenlandse krant lezen moeten het zonder dergelijke bijzonderheden stellen. De Peruaanse media doen aan zelfcensuur. Dit soort berichten geldt in Peru als 'lofzang op de guerrillabeweging' en publicatie is strafbaar.

Hoeveel steun geniet Tupac Amaru onder de bevolking? Niet veel, zo gelooft guerrilla-specialist Carlos Tapia. Donderdag verscheen in Cusco een pro-Tupac-leus op een muur. Het was de eerste in negen dagen. 'Als ze talrijk zouden zijn, zouden er allang overal in het land leuzen zijn verschenen.' Dat was elf jaar geleden, toen Sendero Luminoso, Peru's maoïstische guerrillabeweging, een opstand organiseerde in een gevangenis bij Lima, wel het geval.

Ook het aantal acties is volgens Tapia veelzeggend. Afgelopen jaar lieten guerrillero's 470 keer van zich horen. Hun acties variëren van ergens een vlag ophangen tot aanslagen met dynamiet. Slechts negen aanslagen, alle zonder slachtoffers, kwamen voor rekening van Tupac Amaru.

Eén ding is volgens Tapia duidelijk: Tupac Amaru is geen Sendero Luminoso. Tupac Amaru beschouwt rijk en rechts als de klassevijand, en dus als haar voornaamste doelwit. Sendero beschouwt zichzelf als 'de leider van de wereldrevolutie'. Voor hen zijn linkse rebellen en politici de grote verraders.

Tapia: 'Sendero vermoordt dorpsleiders.' Tupac Amaru's 'redelijkheid' maakt de kans op meer meelopers groter. De boodschap over armoede, de kritiek op Fujimori, de 'geciviliseerde' wijze waarop de guerrillero's met hun gijzelaars omspringen, en niet in de laatste plaats de spectaculaire wijze waarop ze de residentie innamen, creëren een imago. Tapia: 'Ze hebben de publiciteit gekregen die ze wilden. Bij sommige jongeren zal de actie zeker aanspreken.'

Wat Tupac Amaru vermoedelijk ongewild voor elkaar heeft gekregen is dat de Peruanen, de middenklasse voorop, zich voor het eerst in lange tijd laten horen. De vlaggen, de demonstratie, de gebedsdiensten en de solidariteitsboodschappen op Internet zijn een voorbeeld. Maria Centurion is klaar voor het nieuwe burgerschap. 'Juist nu is het belangrijk te laten zien dat we één zijn en dat we geloven in Peru', zegt zij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden