Nieuws

Peruaanse Ana Estrada schrijft geschiedenis: rechtbank erkent haar recht op ‘een waardige dood’

Ana Estrada Ugarte (43) is de eerste en op dit moment enige Peruaanse persoon met het recht op euthanasie. Donderdag oordeelde het Peruaanse hooggerechtshof dat zij het moment van haar dood zelf mag kiezen en daarbij hulp mag krijgen. De uitspraak is een doorbraak in het overwegend katholieke Zuid-Amerikaanse land.

Ana Estrada werkte als psycholoog tot haar lichaam het niet meer aankon en ze werd opgenomen. Beeld AFP
Ana Estrada werkte als psycholoog tot haar lichaam het niet meer aankon en ze werd opgenomen.Beeld AFP

‘Ana zoekt de waardige dood’, zo luidt de titel van het blog waarin Estrada sinds januari 2019 haar strijd voor het recht op euthanasie beschrijft. Deze week heeft ze, na een juridische strijd van vier jaar, die waardige uitgang gevonden; ze mag zelf bepalen wanneer ze erdoorheen gaat. De rechter oordeelde dat het Peruaanse strafrecht, waarin de ‘genademoord’ een strafbaar feit is, niet van toepassing is op Estrada. Zij heeft recht op ‘een waardige dood, zoals zij ook recht heeft op een waardig leven’.

Het strafrecht dat Estrada tot nu toe euthanasie verbood, is in dit geval ongrondwettig, schrijft de rechter, omdat het in strijd is met andere rechten. ‘Extreem lijden vernietigt feitelijk de vrijheid, autonomie en het recht op waardigheid.’ Het vonnis stelt dat het ministerie van Volksgezondheid en de Peruaanse zorgverzekeraar EsSalud de wens van Estrada moeten respecteren en faciliteren. Op het moment dat zij haar doodswens kenbaar maakt, moet die binnen tien dagen worden uitgevoerd. De medici die haar het dodelijke medicijn toedienen, kunnen niet worden vervolgd.

Vrijheid

De uitspraak is niet geheel onomkeerbaar, het ministerie van Volksgezondheid kan nog in beroep gaan. ‘Als zij een beroep zouden winnen, stappen wij naar het Constitutioneel Hof’, zei de Peruaanse ombudsman Walter Gutierrez tegen lokale media. Gutierrez spande namens Estrada de zaak aan bij het hooggerechtshof. ‘Wij gaan ervan uit dat dezelfde argumenten standhouden in een beroep. Maar we hopen dat het ministerie ervan afziet en dat de grondwet wordt gerespecteerd.’ Als verder wordt geprocedeerd, kan het een half jaar duren voordat Estrada haar definitieve uitspraak heeft, stelde hij.

Estrada benadrukte na de uitspraak in interviews dat het haar niet gaat om het recht op een zelfgekozen dood, maar om het recht op vrijheid. ‘Vrij!’, twitterde ze toen de uitspraak werd gepubliceerd. Ze droeg de juridische overwinning op aan ‘de vrouwen naar wie niet werd geluisterd. Aan meisjes en vrouwen die moesten zwijgen. Aan moeders, zusters, dochters en vriendinnen die werden vermoord of verdwenen. Gerechtigheid voor allen!’

Hoewel de chronisch zieke vrouw momenteel slechts enkele uren per dag buiten haar bed in een rolstoel doorbrengt en verder afhankelijk is van beademing en meerdere verzorgers, wil ze voorlopig niet dood, stelde ze. ‘Ik ga door tot het laatste hoofdstuk van mijn leven. Ik blijf zelfstandig denken, blijf me ontwikkelen, blijf mijn eigen besluiten nemen, zoals ik altijd heb gedaan.’ Estrada werkte als psycholoog tot het lichaam het niet meer aankon en ze werd opgenomen. ‘Ik haat het om psycholoog te zijn in het ziekenhuis’, schrijft ze in haar blog. ‘Dat ze tegen me zeiden: jij bent psycholoog, jij moet toch weten hoe je jezelf tot bedaren moet brengen.’

De uitspraak ten gunste van Estrada schept een krachtig precedent in een land waar religieuze overtuigingen doorgaans een obstakel vormen voor acceptatie van afwijkende standpunten. Zo is abortus alleen toegestaan voor misbruikslachtoffers en kunnen homostellen hun relatie niet formeel laten erkennen. Bijna vier op de vijf Peruanen hangen het katholicisme, evangelisme of een andere religieuze stroming aan.

Precedentwerking

Het hof heeft in het geval van Estrada geprobeerd precedentwerking tegen te gaan door expliciet te stellen dat de uitzondering alleen geldt voor haar. Toch heeft zij met deze overwinning de weg geplaveid voor andere chronisch zieken. Mede geïnspireerd door haar strijd voor het recht op euthanasie diende een Peruaanse parlementariër vorige maand een initiatiefwet in om euthanasie te legaliseren.

Vooralsnog is Colombia het enige Latijns-Amerikaanse land dat tot het kleine groepje landen wereldwijd behoort dat euthanasie toestaat. In enkele andere landen in de regio buigen parlementen zich over wetsvoorstellen die een zelfgekozen dood in het geval van ondraaglijk lijden mogelijk moeten maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden