Personeelsgebrek bij intensive care

Het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam heeft dertig à veertig personeelsleden van detacheringsbureaus in dienst. Allemaal gespecialiseerd verpleegkundigen. Alleen al op de operatiekamer lopen acht ingehuurde medewerkers rond....

Directeur Paul Smits heeft becijferd dat ze 2,2 keer zo duur zijn als personeel in loondienst. Maar hij moet wat, als hij de zorg wil blijven garanderen. ‘Volgende week moet ik het wel aan de bank uitleggen’, verzucht hij.

Op de afdeling van IC-verpleegkundige Joyce Deggens in het UMC Utrecht is de bezetting, mede dank zij gedetacheerd personeel, minimaal, maar op orde. ‘Er moeten alleen geen collega’s ziek worden.’

Deggens, voorzitter van de NVICV, de beroepsvereniging van IC-verpleegkundigen, weet hoe intensive cares soms moeten onderhandelen met de raad van bestuur over geld voor personeel. ‘Als je een paar dure patiënten hebt liggen, die bijvoorbeeld een transplantatie hebben ondergaan, dan moet de rem erop.’

Dat detacheringsbureaus de zorg in hun greep houden, is bekend. Deze zomer becijferde beroepsvereniging van verzorgend en verpleegkundig personeel V & VN dat de afgelopen tijd enkele duizenden verpleegkundigen ontslag hebben genomen om zich voor meer geld te laten inhuren.

Nu blijkt dat ziekenhuizen in de problemen komen met de patiëntenzorg, omdat ze de extra miljoenen aan personeelskosten niet meer kunnen of willen betalen, of omdat ze ook via die bureaus niet meer aan verpleegkundigen kunnen komen.

Bestuursvoorzitter Maarten Rook van de AntoniusMesos Groep (regio Utrecht): ‘Sinds vorige maand is het tekort aan personeel zo nijpend, dat ook wij, als een van de laatste ziekenhuizen in de regio, operatiekamers tijdelijk moeten sluiten.'

Bestuursvoorzitter Lettie van Atteveld van het Ruwaard van Putten Ziekenhuis in Spijkenisse: ‘We hebben zes vacatures op de IC. We plaatsen patiënten noodgedwongen door naar andere ziekenhuizen. We proberen geen gebruik te maken van bureaus, maar soms kan het niet anders.’

De woordvoerder van het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht: ‘We hebben nadrukkelijk problemen op de IC, waardoor we regelmatig operaties moeten uitstellen, bijvoorbeeld bij kankerpatiënten. We hebben geld voor twee extra IC-bedden, maar er is niet aan personeel te komen.’

Het hoofd personeel en organisatie van het Vlietland Ziekenhuis in Schiedam: ‘Wij hebben vooral te kampen met problemen op de operatiekamers. Extern personeel is duur en het geld is een keer op.’

Zelfs detacheringsbureaus bieden niet altijd soelaas meer. ‘We vissen in dezelfde lege vijver’, aldus een manager van de Gelderse Vallei in Ede, waar een paar keer per maand wegens personeelsgebrek operaties moeten worden afgezegd. Voor de vervanging van de zes zieke en zwangere IC-verpleegkundigen in de Gelre Ziekenhuizen en voor de uitbreiding van de ic in het Albert Schweitzer Ziekenhuis, hebben de bureaus niemand in de aanbieding.

Ook het hooggekwalificeerde personeel dat het Medisch Centrum Haaglanden (MCH) als topklinisch ziekenhuis nodig heeft, is er niet voorhanden, zegt manager Evelyne Beekhuizen. Het MCH heeft moeite met het vinden van verpleegkundigen voor het nieuwe dialysecentrum. Het Amsterdamse Lucas Andreas Ziekenhuis stuurt vanwege personeelsgebrek op de dialyse-afdeling nierpatiënten naar andere ziekenhuizen.

Ziekenhuizen verwachten langere wachtlijsten voor operaties. Het Schiedamse Vlietland Ziekenhuis zit op de operatiekamers ‘flink onder de personeelssterkte’ en ook het Haarlemse Kennemer Gasthuis kan minder opereren.

Schaarste aan gespecialiseerde verpleegkundigen voor de operatiekamers, de IC’s en de dialyse-afdelingen, is niet nieuw. Een paar jaar geleden kwam extra geld beschikbaar om meer personeel op te leiden. Maar door de vergrijzing en de verbeterde medische technologie neemt de vraag naar complexe zorg toe. Ziekenhuizen zien daarnaast de uitstroom van personeel toenemen.

Als ze bij een extern bureau gaan werken, blijven ze in ieder geval voor de zorg behouden, maar Smits van het Maasstad Ziekenhuis en Rook van de AntoniusMesos groep zien ook veel gespecialiseerd personeel naar het bedrijfsleven vertrekken. Ze worden artsenbezoeker, gaan naar de voedingsindustrie of de ict-sector. Anesthesieverpleegkundigen verdwijnen soms naar bedrijven die de apparatuur leveren voor de operatiekamers. Smits: ‘Daar verdienen ze meer, ze krijgen soms een auto van de zaak en ze hoeven niet meer dag en nacht beschikbaar te zijn.’

Meer verpleegkundigen opleiden kan een oplossing zijn, hoewel NVICV-voorzitter Deggens weet dat sommige ziekenhuizen moeite hebben hun opleidingen vol te krijgen. De lange lijst met vacatures voor leerlingen op de sites van de ziekenhuizen lijken daarvan het bewijs. ‘Maar zelfs als we maximaal opleiden, vrees ik dat de problemen niet voor zullen blijven’, zegt Smits. ‘Aan gekwalificeerd personeel is straks overal gebrek.'

De Tergooi Ziekenhuizen in Blaricum en Hilversum vinden dat de overheid, de vakbonden en de koepel van de ziekenhuizen met oplossingen moeten komen om de concurrentiepositie van ziekenhuizen te verbeteren. Die zijn nu gebonden aan een rigide cao, waardoor ze nooit kunnen concurreren met de arbeidsvoorwaarden van detacheringsbureaus, aldus een woordvoerder. ‘Als deze situatie blijft bestaan, gaat het ons volgend jaar nog veel meer geld kosten. Onacceptabel.’

Om personeel aan te trekken en te behouden, proberen ziekenhuizen zichzelf te profileren als aantrekkelijke werkgever. Extra salaris is niet de enige oplossing, heeft directeur Smits van het Maasstad Ziekenhuis gemerkt na gesprekken met IC-personeel.

Het Medisch Centrum Haaglanden biedt verpleegkundigen in het dialysecentrum werk onder schooltijden aan. Deze week is zelfs een verpleegkundige uit Leeuwarden begonnen. Op de OK en de IC werkt het ziekenhuis 10 procent onder de formatie. Het personeel is gevraagd extra te werken, maar de rek is er uit, constateert het ziekenhuis. De hotelkosten voor de Friezin zijn altijd nog lager dan de uitgaven voor een detacheringsbureau, zegt manager Beekhuizen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden