Personeel De Appel wil Benedetti niet terug

Keert artistiek directeur Lorenzo Benedetti terug bij kunstcentrum De Appel? Een Amsterdamse kunstrel belandt bij de rechter.

Lorenzo Benedetti bij een werk van de Nederlandse kunstenaar Mark Manders in het Nederlandse paviljoen op de Biennale van Venetie, 2013.Beeld anp

Vlak voor het einde van de zitting bij de Amsterdamse kantonrechter waarin Lorenzo Benedetti zijn ontslag als artistiek directeur van kunstinstelling De Appel aanvecht, richt ­bestuurslid Suzanne Oxenaar rechtstreeks het woord tot hem. ­'Lorenzo', zegt ze, 'je bent een bijzonder mens. Daarom stonden we als voltallig ­bestuur achter je benoeming. Maar er is iets wat niet werkt. Waar een leegte blijft, en wanhoop en miscommunicatie. Je bent niet alleen curator van De Appel, het gaat niet alleen om tentoonstellingen maken. Je bent directeur van een instelling met grote plannen voor de toekomst. Maar ik denk dat het moeilijk voor jou is om dat waar te ­maken.'

Het lijkt een hartenkreet. Een laatste poging om Benedetti ertoe te bewegen zijn ontslag niet aan te vechten. Maar die heeft daar geen oren naar. Hij is, zegt hij, de juiste man op de juiste plek, of, zoals zijn advocaat Christiaan Oberman even ­later verwoordt: 'Het is te prematuur om te zeggen: het huwelijk tussen De Appel en Benedetti is over. '

Publieke behandeling

Een dik uur eerder had het bestuur van De Appel bij monde van advocaat Klaas Wiersma het tegendeel beweerd. Liever, zo begon die zijn pleidooi, had hij een publieke behandeling in de rechtszaal voorkomen, om De Appel en Benedetti niet onnodig te schaden. Het bestuur, zo stelde hij, had tot vorige week geprobeerd een en ander buiten de rechtszaal om te regelen. Daar had Benedetti niet aan willen meewerken.

Daarom zag De Appel zich nu genoodzaakt te benadrukken dat er geen weg meer terug was voor Benedetti, en daarom had Wiersma twee dagen geleden een nieuw stuk aan zijn verweer toegevoegd: een verklaring van het vrijwel voltallige personeel van De ­Appel - 7 van de 7,4 fte - waarin staat dat er voor terugkeer van Benedetti geen draagvlak meer is.

Daarmee werd een nieuw hoofdstuk toegevoegd aan het nieuws dat twee maanden geleden ook buiten de grenzen van de Amsterdams kunstwereld insloeg als een bom. Hoe kon het dat 'de beste curator van Nederland', jaren directeur geweest van de Vleeshal in Middelburg, met Mark Manders in 2013 het Nederlandse paviljoen van de Biënnale in Venetië ingericht, hoe kon het dat die vijftien maanden na zijn aanstelling al aan de kant werd gezet? Had het bestuur van De Appel, dat voor meer dan de helft uit managers en ­juristen bestond, wel kennis van zaken van de voorhoede van de kunst?

Bestuursvoorzitter Alexandra van Huffelen verklaarde in de Volkskrant dat de artistieke kwaliteiten van Benedetti nooit ter discussie hadden gestaan. Wel had De Appel 'in alle andere ­opzichten een leider gemist'. Wat zij daarmee bedoelde, werd gisteren duidelijk.

Al in het najaar van 2014, Benedetti is dan een paar maanden in dienst, constateert het bestuur dat de nieuwe directeur gebrekkig communiceert, niet of te laat op verzoeken reageert, weinig schriftelijk vastlegt, afspraken niet of niet tijdig nakomt, niet planmatig werkt en besluiten voor zich uitschuift. In januari 2015 stuurt Van ­Huffelen Benedetti een mail met ­negen verbeterpunten. Een maand ­later wordt een coach aangeboden die zal helpen de knelpunten zijn functioneren te verbeteren. Omdat deze ingrepen onvoldoende vruchten afwerpen, worden vijf projecten waarvoor Benedetti verantwoordelijk is, bestuursleden toegevoegd ter ondersteuning. Benno Tempel, directeur van het Haags Gemeentemuseum, gaat het tentoonstellings­programma doen.

Grote plannen

Begin mei vindt er een gesprek plaats tussen Van Huffelen, Benedetti en bestuurslid Hermine Voûte. Die laatste is strafrechtadvocaat bij Loyens Loeff, het kantoor dat De Appel bijstaat in deze zaak. Benedetti moet binnen vijf weken verbetering laten zien. Als daarvan niets terecht is gekomen, ­besluit het bestuur dat hij als ­directeur niet kan aanblijven. Is dat terecht? Nee, zegt Benedetti's advocaat Oberman. Zijn ­belangrijkste verweer: het bestuur heeft niet echt zicht op het leeuwendeel van Benedetti's werkzaamheden, en mist een antenne voor de tentoonstellingen die hij maakt en de internationale samenwerkingsverbanden die hij aangaat. ­

Gebrek aan begrip valt het bestuur niet te verwijten, aldus Oberman: 'Dat ­begrip is maar voor een specifieke groep weggelegd.' Wel valt hen na te dragen dat ze de lacune in hun kennis niet hebben opgemerkt, en het ­bestuur niet hebben aangevuld met kunstenaars. Ook raakt de kritiek van het bestuur niet het leeuwendeel van ­Benedetti's werk. Daardoor mist er een grond voor ontslag. 'Benedetti heeft geen tijd gekregen om te ­laten zien wat hij waard is. Hij wil zo snel mogelijk terug want hij heeft grote plannen. Als de rechter meent dat de verklaring van de collega's waardevol is, dan wil ik dat ze worden ­gehoord.'

Op 2 december doet de rechter uitspraak. Rond die tijd wordt ook de uitkomst verwacht van het door de gemeente Amsterdam geïnitieerde onafhankelijk onderzoek naar het conflict. Pikant: de commissie wordt voorgezeten door Els Swaab, die in maart van dit jaar als voorzitter van Kunsten Israël klaagde over gebrek aan communicatie met ­Benedetti. Wellicht dat Hester Alberdingk Thijm voor het evenwicht in de commissie zorgt. Zij zat in de jury van het Mondriaanfonds die het plan van ­Benedetti en Mark Manders voor de Biënnale als beste kozen. Ze was ook een van de eersten die op de site van kunstblad Metropolis M liet ­weten dat het ontslag getuigde van een kortetermijnvisie van het Appel-bestuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden