Pers zit in de hoek waar de klappen vallen

HET lang als onaantastbaar beschouwde imago van de BBC, bijna 82 jaar een bastion van betrouwbaarheid, raakte woensdag zwaar beschadigd na het vernietigende rapport van Lord Hutton....

De geplaagde politicus had de pers van zich afgeschud en wilde dat weten ook. Het was een veelzeggend beeld. En het kreeg extra kracht doordat het ging om een van 's werelds invloedrijkste politici tegenover 's werelds meest gerespecteerde journalistieke medium.

De veroordeling van een prestigieus instituut als de BBC is slecht voor e media, niet alleen de Britse. Als zelfs de hoogste in de wereld-pikorde, de Beeb, niet meer is te vertrouwen, welk medium is dat dan nog wel? En ging vorig jaar ook al niet 's werelds beroemdste krant, de New York Times, voor schut in de affaire Jayson Blair?

Volgens de hoofdredacteur van de Engelse kwaliteitskrant The Guardian, Alan Rusbridger, is op mondiaal niveau sprake van een algemene afkeer van de journalistiek.

Als dalende oplages van kranten daarvoor een signaal vormen, heeft Rusbridger gelijk en geldt zijn analyse ook voor Nederland. Media, luidt de meestgehoorde analyse, hebben zich vervreemd van hun publiek, zoals politici dat al eerder deden zie de dalende opkomstcijfers bij verkiezingen.

Van alle Britten gelooft, volgens een onderzoek uit oktober 2003, 22 procent dat politici altijd de waarheid spreken. En 18 procent was overtuigd van de waarheidslievendheid van de kranten. Beide getallen vertonen een dalende trend. Nederlanders zijn vermoedelijk (nog) wat minder sceptisch, maar reden voor grote gerustheid bij de media is dat niet.

Politici stonden hier al nooit erg hoog, maar ook journalisten zijn op de maatschappelijke ladder inmiddels afgedaald. Dat signaal is ook het (politieke) establishment niet ontgaan. Hoewel zij de opmerking niet voor de bmaakte, kon koningin Beatrix vier jaar geleden op veel bijval rekenen toen zij alle media op hoop veegde en verklaarde dat de leugen regeert.

Pim Fortuyn hakte later, bepaald wvoor de b met satanisch genoegen in op de media. Fortuyn wist dat elke aanval stemmenopleverde en hij handelde daar ook naar, met zijn charge op tv-verslaggeefster Wouke van Scherrenburg ('Ach mens, ga toch koken') als bekendste uiting.

Inmiddels lijken meer politici van de heilzame effecten van media-bashing overtuigd. In de affaire-Oudkerk schrok Amsterdams burgemeester Cohen niet terug voor verdachtmakingen aan het adres van de kranten, die hij een dubieuze rol verweet. Daarmee verwoordde hij de gevoelens van veel burgers.

Politici als Van Agt en Lubbers voerden ook oorlogjes met het lastige journaille, maar zij wisten dat zij niet op brede bijval van het publiek hoefden te rekenen. Daarmee was hun gemopper ongevaarlijk voor de media. Maar nu ook in Nederland het imago van de pers is aangetast, hebben de aanvallen en verdachtmakingen van de zijde van het establishment hun onschuld verloren. Dat weten de media, dat weten de politici ook. Was voorheen alleen de politiek kwetsbaar, nu zijn de media dat ook. Het publiek wantrouwt tegenwoordig be maatschappelijke geledingen.

Premier Balkenende zei woensdag, ter gelegenheid van het vertrek van RVD-directeur Eef Brouwers, het volgende tot de aanwezige pers: 'U wilt es weten. Bij wijze van spreken tot en met de pincode van Hare Majesteit. Dat is uw vak.'

Die uitspraak duidt niet alleen op merkwaardige opvattingen betreffende het beroep van journalist, maar ook op gevoel voor het gezonde volksbevinden. Die houdt in dat de journalist een hondsbrutaal type is dat zich bemoeit met zaken die hem niet aangaan en vervolgens nieuws naar buiten brengt dat niemand interesseert bijvoorbeeld Hare Majesteits pincode. De uitspraak klopte niet, maar het tikkie richting media was raak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden