Permanente kermis Nederland barst uit zijn voegen

Het is over met de braderie. Vermaak moet groter en spectaculairder, want vrije tijd is schaars geworden. De overheid hobbelt achter de vermaaksindustrie aan, bleek zondag weer....

Nederland is te klein voor mega-vermaak. Consumenten dwingen de snelgroeiende vermaaksindustrie - waar naar schatting zo'n tachtig miljard gulden in omgaat - tot het aanbieden van steeds grotere evenementen en attracties. De infrastructuur kan dit niet aan. Dat bleek afgelopen weekeinde tijdens Dance Valley, maar ook al bij de laatste Koninginnedag in Amsterdam.

Die conclusie trekt onderzoeker H. Mommaas van de Katholieke Universiteit Brabant. Hij schreef vorig jaar het WRR-rapport De vrijetijdsindustrie in stad en land. 'De ruimtelijke ordening moet worden aangepast', stelt hij. 'Alles moet steeds groter en spectaculairder, maar dan zijn extra dranghekken niet genoeg.' Volgens de vrijetijdswetenschapper wordt 'de dynamiek op de markt van belevenissen' onderschat door organisatoren en ambtelijke planners.

Amusement is het nieuwe vliegwiel van de wereldeconomie, schreef de Amerikaan Michael Wolf twee jaar geleden in zijn boek The Entertainment Economy. Winkelen wordt funshoppen en de dierentuin ontpopt zich tot onderwater-belevingstocht. Met negentigduizend bezoekers is Dance Valley maar een klein kraampje op deze permanente kermis. Sail in Amsterdam bijvoorbeeld trekt 2,5 miljoen bezoekers, de bloemencorso in Haarlem 850 duizend en ook de nacht van Hengelo doorbrak vorig jaar de honderdduizend.

De aanzwellende stroom vertierzoekers wordt gevoed door vier bronnen. Zo heeft de modale Nederlander minder tijd te verspillen. Het aantal vrije uren per week nam de afgelopen twintig jaar met twee uur af. Want vrouwen zijn meer buitenshuis gaan werken en mannen hebben zorgtaken overgenomen.

Het gevolg is dat de overgebleven tijd doelgerichter wordt besteedt. In jargon: de dagjesmens wenst een gegarandeerde belevenisopbrengst.

En dat mag wat kosten. De gemiddelde consument besteedt een kwart van zijn huishoudbudget aan vrijetijdsbesteding. Goed voor 27 miljard gulden per jaar, schat het WRR-rapport. Tegelijkertijd zijn afstanden geen obstakel meer. Beperkte een braderie zich vroeger tot dorp en omstreken, de nieuwe leisure manager trekt rond zijn attractie een cirkel op de kaart waarin minstens twintig miljoen mensen wonen. Ten slotte werken nieuwe communicatiemiddelen als hefboom: iedere buzz kan gemakkelijker een stormloop veroorzaken. Het gevolg, signaleert vrijetijdswetenschapper Mommaas, is schaalvergroting en spectacularisering. Winkelcentra groeien uit tot funshopdorpen, bioscopen tot multiplexen, musea tot multimedia-ervaringen en beurzen tot megafestaties.

De bijbehorende investeringen vragen om groeiende bezoekersaantallen, deels uit het buitenland. Gemeenten en provincies hobbelen achter deze ontwikkeling aan. Zij verlenen vergunningen op basis van politie- en milieuverordeningen die door heel Nederland verschillen. Wie in de ene plaats geen vergunning krijgt, probeert het elders.

Bezoekers van Dance Valley weten inmiddels dat het van Spaarnwoude naar station Sloterdijk tien kilometer lopen is. Een afstand die ook per fiets had kunnen worden afgelegd. Mommaas: 'Dat was natuurlijk de oplossing. Ze hadden voor fietsers een aparte event moeten verzinnen. Dan was alles vast goed gegaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden