Perfecte dictatuur wordt nieuw land

De 'perfecte dictatuur', zoals de Peruaanse auteur Mario Vargas Llosa Mexico trefzeker typeerde, is zondag vreedzaam en op democratische wijze ten grave gedragen....

ART VAN IPEREN

Van onze verslaggever

Art van Iperen

MEXICO-STAD

Bijna zeventig jaar heeft de PRI zich als staatspartij staande weten te houden door verkiezingsfraude, corruptie en vriendjespolitiek. Tot zondag. Toen werd alles anders.

In het Lagerhuis verloor de PRI voor het eerst sinds 1929 de absolute meerderheid. De linkse PRD-oppositiekandidaat Cuauhtémoc Cárdenas werd tot burgemeester van Mexico-stad gekozen. De rechtse oppositiepartij PAN won in twee van de zes deelstaten waar zondag gouverneurszetels op het spel stonden.

Alle commentatoren in de kranten en op de televisie spraken van een historische verkiezingsdag. President Ernesto Zedillo zei tijdens een televisietoespraak dat Mexico 'een definitieve en onomkeerbare stap heeft gezet naar een normale democratie'. Octavio Paz, de bejaarde, maar nog steeds invloedrijke Nobelprijswinnaar, was nog enthousiaster: '6 juli luidt een nieuw tijdperk in de Mexicaanse geschiedenis in.' Sergio Aguayo, hoogleraar internationale betrekkingen, sprak ook van een doorbraak: 'Dit is een revolutie, het begin van een nieuw land. '

Cuauhtémoc Cárdenas wordt in december beëdigd als de eerste rechtstreeks gekozen burgemeester van Mexico-stad. De afgelopen 68 jaar werd de regente altijd aangewezen door de president. Cárdenas behaalde ruim 47 procent van de stemmen. PRI-kandidaat Del Mazo bleef steken op 25 procent.

'We gaan ons nu voorbereiden op het jaar 2000', beloofde Cárdenas zondagnacht tijdens zijn overwinningstoespraak op het Zócalo in het centrum van Mexico-stad. Het grootste plein van Latijns Amerika zag geel van de honderdduizend aanhangers van de PRD die eindelijk, na verkiezingsnederlagen in 1988 en 1994, een feestje konden vieren. 'Cuauhtémoc!, Cuauhtémoc' scandeerden ze urenlang. In 2000 worden er weer presidentsverkiezingen in Mexico gehouden. Het burgemeesterschap van de hoofdstad geldt algemeen als opstapje naar het presidentschap, een functie die zijn vader Lázaro ook heeft bekleed.

Het verlies van de hoofdstad is een grote klap voor de PRI, omdat Mexico-stad met 8,5 miljoen inwoners niet alleen de grootste stad van het land is, maar ook het belangrijkste politieke, economische, culturele en financiële centrum.

De nederlaag voor de PRI werd nog rampzaliger toen bleek dat de regeringspartij ook nog voor het eerst in haar bestaan de absolute meerderheid in het Lagerhuis had verloren. De PRI kwam uit op ruim 38 procent van de stemmen, ruim onder de vereiste 42,1 procent om de meerderheid te kunnen behouden. De rechtse PAN behaalde 27 procent van de stemmen en de PRD van Cárdenas werd derde met 25 procent.

Het Lagerhuis was tot zondag niet veel meer dan een applausmachine voor de besluiten van de president. Als het nieuwe parlement is beëdigd, zal de PRI voor het eerst in haar geschiedenis serieus rekening moeten houden met de oppositiepartijen. De conservatieve PAN wordt de meest waarschijnlijke bondgenoot, omdat die partij de afgelopen jaren bij economische beslissingen de regering in 85 procent van de voorstellen steunde.

Niet bekend

De verkiezingen van zondag zijn volgens alle politieke partijen en waarnemers zonder noemenswaardige fraude en incidenten verlopen. Alleen in Chiapas verwoestten aanhangers van het Zapatista-guerrillaleger EZLN stembureaus en stembiljetten. De 6de juli moest van president Zedillo 'een democratisch feest' worden en dat werd het ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden