Perenboom

In Nuenen heeft Vincent van Gogh gewoond, om precies te zijn van 5 december 1883 tot 24 november 1885. Geen dag langer, geen moment eerder....

Martin Bril

De pastorie staat er nog steeds, in Nuenen. En er woont ook nog steeds een dominee in – in dit geval dominee Wijlhuizen, die op zijn houten naambordje naast de bel in het Nederlands en het Engels heeft staan dat aanbellen geen zin heeft en dat in het huis geen rondleidingen worden gegeven.

Toch maar even aanbellen.

Wat is het geval? In de tuin van de pastorie staat een perenboom, die Van Gogh zou hebben geschilderd. En de dominee heeft een kapvergunning voor de boom aangevraagd, want de boom is hartstikke dood. Dit heeft onmiddellijk tot een storm van verontwaardiging in Nuenen geleid – een boom omkappen die Van Gogh geschilderd heeft, schande! Dat is cultureel en historisch erfgoed, daar blijf je met je tengels van af!

Goed.

De dominee doet vrijwel onmiddellijk open. Het is een frisse, blakende man met ironische bruine ogen. Hij ziet er niet uit als een dominee, maar dat komt misschien omdat ik al zo lang niet in de kerk ben geweest. Hij doet meer aan een dierenarts denken. Vrolijk gaat hij me voor naar de achtertuin van de pastorie. In de keuken zit zijn vrouw de krant te lezen. De dominee begrijpt alle commotie niet zo goed. Van Gogh heeft de boom geschilderd – het schilderij is dan toch het erfgoed, of niet?

Kijk, daar staat de boom.

Het is niet de enige boom in de tuin; er staan er vele. Ook is er een schommel en een konijnenhok zonder konijn. Ergens onder een struik ligt een voetbal, verder is er het grafje van een overleden poes. De nieuwe poes komt zich met rinkelende halsband bij de baas melden en draalt wat rond diens voeten.

We staren naar de boom.

Het is duidelijk een heel dode boom. Maar hij lijkt niet erg op de boom die Vincent schilderde. In diens boomstam zat een vreemde bocht die in deze boom ontbreekt. Dat zie je meteen. Een ander punt is dat deze boom er in 1884 niet kan hebben gestaan, want dan zou hij nu veel dikker en groter zijn. Dat zegt de dominee, en die heeft het van een deskundige. Desondanks is het een mooie, dode boom. Tegen de grijze lucht steken de zwarte takken een beetje spookachtig af. Ik zou hem laten staan, of langzaam tak voor tak in de haard opstoken. In ieder geval had ik geen kapvergunning aangevraagd. De dominee vertelt intussen over de tv-ploegen, fotografen en journalisten die hij allemaal al over de vloer heeft gehad, ja, het is een gekke toestand.

We nemen afscheid.

Zo lang kun je nu ook weer niet naar een dode boom kijken. En een dominee heeft ook wel iets beters te doen. Ik wandel door Nuenen en kom bij het kerkje waar vader Van Gogh preekte. Het is een lieftallig gebouw, dat valt niet te ontkennen. Het hek is gesloten, dus het is niet van binnen te bezichtigen. Dat is helemaal niet erg. Je ziet de mensen op zondag in de koude, houten banken zitten. Ze hebben stugge, harde, barokke koppen. Als de dominee is uitgepraat, zingen ze langzaam van de Heer, schepper van hemel en aarde en perenboom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden