Perceval niet meer thuis in België

De belangrijkste toneelregisseur van België vertrekt. Wordt Luk Perceval bij het Toneelhuis Antwerpen opgevolgd door een van de vele Belgische talenten die in Nederland werken?...

Van onze verslaggever Hein Janssen

Het Nederlandse theater hoeft vooralsnog niet bang te zijn dat het een van zijn belangrijke artistiek leiders verliest. Noch Ivo van Hove, noch Guy Cassiers, noch Dirk Tanghe denkt er over naar Antwerpen te vertrekken om aldaar de baas te worden van Het Toneelhuis.

De afgelopen week is bij dit grootste toneelgezelschap van België de zoektocht naar een artistiek leider begonnen, nadat Luk Perceval bekend maakte dat hij zijn contract, dat medio 2005 afloopt, niet wil verlengen.

Perceval heeft gekozen voor een verdere uitbouw van zijn internationale carrière. Na Schlachten!, een Duitse versie van zijn Shakespeare-marathon Ten Oorlog!, is hij een veelgevraagd regisseur, met name in Duitsland. Als Perceval in 2005 vertrekt, zal hij ruim zeven jaar leiding hebben gegeven aan het Vlaamse gezelschap, dat ontstond uit een fusie tussen de Blauwe Maandag Compagnie (BMCie) en de KNS.

Als openingsproductie voor Het Toneelhuis, dat resideert in de goudbrokate Bourla Schouwburg, nodigde Perceval de voorstelling Liefhebber van Toneelgroep Amsterdam uit. Masturbatie, verkrachting en moedermoord werden in weinig verhullende scènes opgevoerd. De eerste rel was geboren, want de (rechtse) politici moesten niets hebben van dit soort theater in de eerbiedwaardige schouwburg. Ze dreigden zelfs met het intrekken van subsidie aan het gezelschap.

Maar Perceval was juist aangesteld om een breekijzer te zijn, of zoals bestuursvoorzitter Jan Calewaert het zegt: 'Wij wilden iemand met een zekere arrogantie en vermetelheid om de boel te slopen, en daarna iets op te bouwen.'

Van meet af aan heeft Perceval zijn Toneelhuis gepositioneerd als een politiek en sociaal betrokken kunstinstelling. Immers: Antwerpen, Vlaams Blok, allochtonenproblematiek - er was van alles aan de hand. Maar de voorstellingen die Perceval vervolgens maakte (Franceska, Aars!, Asem, L. King of Pain) waren in zichzelf gekeerde, moeilijk toegankelijke producties en stonden nog verder van de dagelijkse actualiteit af dan een autochtone joodse Antwerpenaar van een Marokkaan in Borgerhout.

In Nederland is Perceval altijd beschouwd als een van de belangrijkste theatermakers binnen het Nederlands/Vlaamse taalgebied. Zijn voorstelligen werden dan ook regelmatig geselecteerd voor het Theaterfestival. Maar na Ten Oorlog! is een grote publieksbijval uitgebleven en toerde de groep steeds minder frequent langs de Nederlandse podia.

De reisdrang van Perceval werd intussen almaar groter. Hij was er vaker niet dan wel. In Antwerpen waren ze (bestuur, wethouders) niettemin trots op hun Luk, die het zo goed deed in Duitsland. Perceval zelf voelde zich hier onberepen en in het buitenland op juiste waarde geschat.

Dit seizoen begon hij in Berlijn met zijn regie van Von Mayenburgs nieuwe stuk Das kalte Kind, en op dit moment regisseert hij in München Shakespeares Othello. Pas eind dit seizoen keert hij in Antwerpen terug om in eigen huis een Vlaamse versie van Het koude kind te maken. Perceval heeft nu kennelijk ingezien dat dit niet langer zo kan. Een artistiek leider hoort bovenal in eigen huis te zijn, bij de eigen acteurs, in de eigen stad. Daarom zal hij vanaf 2005 freelance-regisseur zijn, met een vol balboekje.

Voor zijn opvolging is het rondzoemen der namen inmiddels begonnen. Bij Het Toneelhuis circuleert inmiddels een longlist met daarop ook de namen van de naar Nederland uitgeweken Vlaamse theatermakers Ivo van Hove (Toneelgroep Amsterdam), Guy Cassiers (Ro Theater) en Dirk Tanghe (Paardenkathedraal). Geen van drieeën voelt er echter voor nu weg te gaan. Guy Cassiers: 'Het is een mooi rijtje namen, en ik voel me vereerd, maar het zijn ongegronde suggesties.' Ook Ivo van Hove ('het is absoluut niet aan de orde') en Dirk Tanghe ('ik blijf bij De Paardenkathedraal tot mijn laatste snik') vinden dergelijke speculaties onzin.

Maar Jan Calewaert, de voorzitter van Het Toneelhuis die voor de zomer een nieuwe artistiek leider wil hebben, is ervan overtuigd dat de metropool Antwerpen een grote naam binnenhaalt. 'Desnoods gaan we Europa in. Als we hier een Peter Brook of Ariane Mnouchkine kunnen krijgen, zou dat mooi zijn, toch?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden