Perceptie is een hongerig monster dat zich gretig laat voeden

Ombudsman

Zijn ze soms helemaal gek geworden bij de krant? Valt mee: eerder slordig, sullig of onhandig soms - meer niet. Een deconstructie van twee gevallen.

Waar zijn jullie in godsnaam mee bezig bij de Volkskrant? Het is een terugkerende vraag aan het loket van de Ombudsman. Veel lezers (abonnee of niet) menen in de redactionele koers een verschuiving te bespeuren, naar rechts. De verwensingen zijn niet van de lucht: 'Baudetbode', 'alt-rightkrant', 'relkrant'.

Als er sprake was van zo'n koerswijziging, dan zou ik dat hier schrijven - waarom niet? Maar laten we, in een poging tot deconstructie, eens de perceptie toetsen aan de praktijk van twee recente gevallen. Over het kerstinterview met Thierry Baudet en de klimaatdiscussie via journalist Simon Rozendaal hebben we het hier al gehad, daarom nu wat anders.

Fris

Kwestie 1. Afgelopen maandag deed redacteur Hassan Bahara verslag van twee bijeenkomsten: die van de rechts georiënteerde organisatie Nederlandse Leeuw en van de PVV. De krant verspreidde het stuk op sociale media met de aanhef: 'De frisse, nieuwrechtse toekomst is niet langer aan Geert Wilders, maar aan Thierry Baudet, als we moeten afgaan op de aard, omvang en publiekssamenstelling van twee bijeenkomsten dit weekend.'

Pardon? 'Frisse'? 'Toekomst'? Over de inhoud ging het op sociale media nauwelijks, maar de aanduiding 'frisse' was koren op de molen van de kritische lezer, die zijn gelijk weer zag bevestigd dat de krant 'idolaat' zou zijn van Baudet of rechts.

Waar kwam dat 'frisse' vandaan? De verslaggever had het in zijn eerste aantekeningen geschreven als aanduiding voor een soort 'nieuw elan' aan de rechterflank van het politieke spectrum. Voor zijn stuk zou hij nog een synoniem bedenken, dacht hij, want hij realiseerde zich dat 'fris' ook kan worden uitgelegd als niet-objectieve aanduiding.

Door onoplettendheid bleef het woordje staan. Twee minuten na het inleveren bij de eindredactie vroeg de auteur het woord te verwijderen. Later die dag herschreef hij zijn stuk en zond hij het opnieuw in, maar vergat daarbij ongelukkigerwijs het woordje uit die eerste versie weer te schrappen.

Intussen had de webredactie de tweet (op basis van het eerste stuk) al verstuurd, #ophef verzekerd. Natuurlijk had de krant die tweet kunnen aanpassen, maar dat gebeurde bewust niet: 'Alleen maar omdat een legertje twitterridders elkaar de loef wil afsteken in verontwaardiging, zonder er ook maar een beetje blijk van te geven dat ze het stuk daadwerkelijk hadden gelezen?', aldus de verantwoordelijke webredacteur. Bovendien vond hij de term 'fris' aansluiten op wat de auteur bedoelde. Hij realiseerde zich niet hoe het óók uitgelegd kon worden.

Banden en belangen

Tweede voorbeeld. Op de opiniepagina van 11 januari stond - 'nota bene' naast de veelbekritiseerde bijdrage van wetenschapsjournalist Simon Rozendaal - een stuk van Elad Zigler: 'Wat u moet weten van de familie Tamimi.'

De auteur is 'opinieschrijver en spreker over het Midden-Oosten en het Israëlisch-Palestijnse conflict', zo stond onder het stuk. Hij reageerde op een eerder stuk over de 16-jarige Ahed Tamimi, 'symbool van het Palestijnse verzet tegen de Israëlische bezetting'.

Het regende reacties: wist de krant wel wie Zigler was? Dat deze 'Israëlische propaganda' is geschreven door iemand van 'de pro-Israël-lobbygroep StandWithUs Nederland'? Dat Zigler op zijn LinkedInprofiel vermeldt adviseur te zijn van de Israëlische onderminister Michael Oren? 'De Volkskrant onwaardig', zo'n 'lastercampagne', aldus een lezer.

Wist de krant dit? Nee. Dat is triest genoeg (sinds korte tijd wordt auteurs van opiniestukken gevraagd hun banden en belangen eerlijk te melden), maar hoe kan dat? Zigler bevestigt desgevraagd zijn adviseurschap van Oren. Maar: 'op vrijwillige basis'. 'Ik ben niet in dienst van enige overheid, heb geen inspraak in zijn politieke werk, heb geen contract, ben geen lid van een partij of anderszins politiek gelieerd. Mijn werk met Oren heeft te maken met zijn onderzoek en publicaties van boeken. Misschien had ik dat beter moeten vermelden op LinkedIn.'

Dat was beter geweest, ja. Net zoals de opinieredactie haar best moet doen helderheid over auteurs te krijgen. De chef beroept zich op vertrouwen en tekort aan menskracht: 'Het is ondoenlijk van alle inzenders de personalia grondig te checken', zegt hij. Toch lijkt mij dat een check van openbare profielen in een laatste ronde vóór publicatie te doen is.

Dat had hier gemoeten. Maar opnieuw is het eerder een voorbeeld van slordigheid dan van het slinks invoeren van een doelbewuste politieke agenda.

Conclusie: de perceptie is een hongerig beest dat zich gretig laat voeden. De praktijk is soms zo plat of sullig dat er geen enkele gedachte achter schuilt (zie ook de lezersbrief hieronder). Dat laatste kan een probleem op zich zijn, maar dat is een ander verhaal.

Post van een lezer: Eén lullig fotootje over 'Groningen'

Grootste fakkeltocht tegen gaswinning ooit en 'landelijk' dagblad de Volkskrant heeft één lullig fotootje met vier regels onderschrift. Wel heel veel bladvulling over niet acute onderwerpen. Hoe kan dat?

Luuk Knol, Garmerwolde

Veel boosheid en teleurstelling op de berichtgeving over de fakkeloptocht in Groningen, vorige week vrijdagavond. Die had beslist groter gekund. Maar 'desinteresse'? 'Randstedelijke arrogantie'? Nee: de praktijk lag weer eens dwars. Op vrijdag gaat de krant veel vroeger naar de drukker dan normaal. Door persoonlijke omstandigheden kon de regiocorrespondent, anders dan vorig jaar, niet bij de optocht zijn. De krant plaatste in twee weken negentien artikelen over de kwestie-Groningen, waaronder twee commentaren. 'Er is geen onderwerp waarover ik vaker schrijf', aldus de correspondent. 'En dat blijf ik doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.