Per ongeluk een kijkcijferkanon

Op Het Tweede Gezicht: Floortje Dessing

Lange tijd was Floortje Dessing bang voor televisie. Misschien is ze daarom wel zo'n goede presentator. Dit seizoen trok ze een miljoenenpubliek met haar reisprogramma Floortje Naar Het Einde Van De Wereld. Maar de onrust blijft.

Floortje Dessing kent wat ze zelf noemt 'een eeuwige onrust'. Toen ze 8 jaar oud was lag ze in bed te huilen. Ze wilde niet naar school, ze wilde weg. 'Dat is toch niet normaal als je acht bent', zei Dessing daar zelf over. Beeld Sanne De Wilde

Thuis bij de jonge Floortje Dessing is de tv op een zeker moment de deur uitgegaan. Haar ouders meenden dat zo'n toestel maar afleidde van waar het werkelijk om gaat in het leven. Thuis was Heemstede. Zachtaardige ouders voor wie het harmoniemodel heilig was. Op de voordeur was een sticker geplakt. 'Lief zijn voor elkaar' stond erop. 'Dat had ook zijn nadelen', laat broer Johan noteren. 'Hoe je ruzie maakt, hebben we niet geleerd in onze jeugd.' De vier kinderen Dessing gingen naar de Vrije School, een onderwijsinrichting op antroposofische basis. Thuis was er geen auto en dus ook geen televisie. 'Ik wist heel lang niet wat De Stratenmaker-op-zee-show was,' heeft Floortje eens gezegd. Naar het songfestival keken ze wel. Bij tante Peta.

Nu, op haar 45ste is Floortje Dessing 'de koningin van de reisprogramma's' - Twan Huys verwelkomde haar met deze eretitel afgelopen vrijdag in zijn College Tour. Ze is een absoluut kijkcijferkanon. Er keken eerder deze maand bijna 2,3 miljoen mensen naar Floortje Naar Het Einde Van De Wereld. Dat zijn 45 totaal uitverkochte Feijenoordstadions in één keer. Het geeft een programma status in Hilversum als de makers kunnen zeggen: er kijkt een miljoenenpubliek naar ons. Niet zomaar een keertje, min of meer toevallig, maar keer op keer.

Haar broer Johan: 'Ik vind het bizar me te realiseren dat meer dan twee miljoen mensen mijn zus volgen.' Tot op de dag van vandaag vindt Floortje het zelf ook 'vreemd' dat ze tv-presentator is. 'Dat ik in beeld ben, is eigenlijk een uit de hand gelopen grap.'

Ze heeft lange tijd een authentieke angst gekoesterd voor televisie. Het is niet fijn om naar jezelf te kijken. Alleen volleerde narcisten kunnen dat zonder te blozen. Ze was 25, Veronica zag in haar een tv-talent, haalde haar weg bij de radio en liet haar de Mega Top 50 presenteren. Niet leuk. De leader van het ingeblikte programma haalde ze nog net. Toen daarop haar hoofd verscheen op het scherm, heeft ze het toestel subiet uitgezet. Ze is fijn gaan joggen.

1970
Geboren in Heemstede

1995
Presentatrice bij Veronica

1999
Arrivals, eerste reisprogramma voor Veronica

2007
Overstap naar omroep Llink: 3 op reis

2009
Overstap naar BNN

2014
Begin van Vara-programma Floortje Naar Het Einde Van De Wereld

Wat maakt haar tot zo'n sterke televisie-persoonlijkheid? Hanneke van Bindsbergen, al zo'n zestien jaar eindredacteur van Dessing's programma's presenteert de grote paradox in het televisiebestaan van Floortje: 'Ze heeft niet per se de ambitie om op televisie te komen. Uitgerekend dat maakt haar zo sterk.'

Zus Claartje: 'Floortje is altijd heel erg zichzelf gebleven. Ze is nooit meegegaan met wat omroepen nog wel eens van je willen maken als programmamaker.'

Broer Johan: 'Ze leeft in het moment, reageert altijd spontaan. Dat is, vermoed ik, wat mensen in haar waarderen. Dat ze bij zichzelf denken: hè hè, eindelijk nog iets op de tv dat echt is.'

Floortje Dessing in 1994. Beeld ANP Kippa

'Hemelhuilend ver weg'

De uit de hand gelopen grap begon halverwege de jaren negentig toen ze voor Veronica magazine-achtige programma's presenteerde als TreXx en Reisgids. Ze wilde de wereld in, weg zijn. Niet zo maar weg, maar 'godsallemachtig hemelhuilend ver weg'. Na twaalf jaar Veronica en RTL stapte ze in 2007 over naar Llink. Het was een kleine omroep die aandacht wilde voor onderwerpen op het gebied van economie en ecologie; men hechtte aan de rechten van mens en dier. Floortje moest het gezicht worden van de nieuwe club. Ze voelde er veel voor: 'Ik wilde niet meer uit vliegtuigen springen en krokodillen vangen.' Ze wilde slow travel, minder spektakel en iets meer diepgang.

Wat haar zo treft in de Robinson Crusoe's die ze opzoekt, is de afwezigheid van stress. 'Het is vooral de emotionele stress die ze kwijt zijn', zei ze vorig jaar in een interview in de Gooi- en Eemlander. 'Het is de stress die wij hier kennen.' Fysiek mag het leven aan het einde van de wereld zwaar zijn, maar 'emotionele stress is denk ik een grotere sloper, een stiekeme sloper vooral'.

In Floortje Naar Het Einde Van De Wereld heeft ze in zekere zin een bestemming gevonden. Ze zoekt mensen op in uithoeken van de aardbol die daar een niet voor de hand liggend bestaan opbouwen en zich daar in het algemeen wel bij voelen. Het zijn mensen die een soort sereniteit in zichzelf hebben gevonden. 'Haar programma's zijn volwassener geworden', zegt oude vriend Guido Keff, 'meer bespiegelend.'

Bestseller

Ze schreef in 2007 het boek 100 wereldplekken die je gezien moet hebben. Het werd een bestseller. Wat moest ze met de royalties?

Ze begon met twee vrienden, onder wie Guido Keff, in Utrecht en Amsterdam een winkel waar kleding wordt verkocht volgens de principes van eerlijke handel - ook geen kinderarbeid dus. En de mensen die in derde wereldlanden de kleding maken, moeten daarvoor een redelijke prijs ontvangen. Keff: 'Ik heb de wantoestanden gezien in de kledingindustrie, Floor ook. Samen hebben we de stomme verbazing: oneerlijk geproduceerde kleding - wie koopt dat nou?

Broer Johan citeert 'de ochtendspreuk', een tekst van Rudolf Steiner, grondlegger van de antroposofie. Floortje en haar broer en zusjes groeiden ermee op, op de Vrije School: 'Ik zie rond in de wereld/ waarin de zon haar licht zendt/ waarin de sterren fonkelen, waarin de stenen rusten/ de planten levend groeien/ de dieren voelend leven/ waarin de mens bezield de geest een woning geeft.'

Dat rondzien in de wereld is voor Floortje Dessing niet zomaar een drang. Het is dwang. In een aflevering van het programma 3 op reis dat ze voor de mini-omroep Llink maakte, zat een nummer van Bløf. Wat er vooral in zat, was deze strofe: 'En ik weet niet hoe het komt dat ik weg wil. Maar het treft me hard en zuiver, en het houdt hardnekkig stand.'

Floortje Dessing in 2002. Beeld Nederlandse Freelancers

Floortje Dessing kent wat ze zelf noemt 'een eeuwige onrust', gaat daar in zeker opzicht onder gebukt. Ze wil weg, het is een obsessieve drang. Vandaar dat ze ook niet gekozen heeft voor man en kind. Het is niet dat het haar thuis, in Nederland niet zou bevallen. Daar gaat het niet om. Het gaat om het weg zijn, op pad, onderweg, en route. Ze was acht en lag in bed te huilen. Ze wilde niet naar school, ze wilde weg. 'Dat is toch niet normaal als je acht bent', zei ze er zelf over.

Haar eerste verre reis maakte ze toen ze twintig was. Ze ging voor drie maanden naar Amerika, met Pakistan Airlines. Op de startbaan dacht ze: gelukkiger zal ik niet worden in mijn leven. 'Ik heb een heel ingewikkelde bedrading in mijn hoofd', zei ze een aantal jaren geleden in de Volkskrant.

Blokfluitconcours

Het komt voor dat ze 's ochtends ontwaakt en denkt: ik moet weg. Dan kan het gebeuren dat ze de boot naar Engeland neemt, naar Londen. Een paar uurtjes rondkijken, slapen in de auto en dan de volgende ochtend terug. Dan gaat het weer even.

Op haar 13de schreef ze zich in voor een blokfluitconcours in Engeland. Niet dat ze kon imponeren op de blokfluit, ben je mal. Ze was onder jonge topmusici, ze ging af, maar het gaf niet. Het was een manier om weg te komen.

Hanneke van Bindsbergen, eindredacteur: 'Keer op keer staat ze te popelen. Het is geen vluchtgedrag, dat geloof ik niet. Als ze het niet zou doen, zou ze ongelukkig zijn. Maar ze holt zichzelf voorbij, dat is niet te vermijden.'

Maar waar komt het uit voort? 'Ze wil niks missen, dat is het.' Haar broer Johan bevestigt: 'Het is een drive om niets te willen missen. Ik wil dit nog, ik wil dat nog. Nú kan het nog, nú moet het gebeuren. Het is een ongedurigheid.'

Linkse kabouter

Ze heeft zich 'een linkse kabouter' genoemd. 'Opkomen voor de zwakkeren, dat is er bij mij ingeramd', zei ze tegen Nieuwe Revu. En tegen Libelle: 'Ik kom uit een groen nestje waar je niet alleen aan jezelf moest denken, maar ook een beetje aan de mensen om je heen.'

Ze probeert bewust te leven, zoveel mogelijk met respect voor de natuur. 'Negentig procent van het koraal is al naar de kloten', zei ze in Nieuwe Revu. Ze beseft dat ze met al dat vliegen zelf een bijdrage levert aan de ondergang. Het hindert haar niet in haar aanklachten: 'Amerika is een ecologisch gevaar.' En: 'Wij spoelen onze plee door met drinkwater.'

Haar vriend Guido: 'Ze moet van zichzelf. Ze kan heel slecht rust vinden. Wat me na al die jaren van vriendschap inmiddels lukt, is om haar mee te krijgen naar yoga. Ze vindt het daar prettig. Maar als we op een terras zitten met uitzicht en ik zeg: wat een prachtige berg, dan reageert Floor met: kom op, we gaan hem beklimmen.'

Haar oudste zus Claartje: 'Waar komt die tomeloze onrust vandaan? - het is de grootste vraag in het leven van Floor.' Het antwoord zit volgens haar voor een deel in de genen. Het komt van vaders kant. Die kon in Heemstede zomaar op zijn fiets stappen, met een tent op de bagagedrager. Tien, twintig kilometer verderop, in Spaarnwoude of Beverwijk, zette hij zijn bivak op. Ging hij naar de vogels kijken, wandelen.

Ze vertelt dat Floortje een wereldkaart aan de muur had hangen. Met spelden had ze aangegeven waar ze geweest was. 'Goh', zei haar zus, 'ongelofelijk, zoveel landen als jij bezocht hebt.' Waarop Floortje geen seconde nodig had om te reageren: 'Ja, maar kijk nou eens waar ik nog niet ben geweest.'

Floortje Dessing en Ali Hewson, de echtgenote van Bono, lanceren de t-shirtlijn ONE in Dessings winkel Nukuhiva in Amsterdam. De opbrengst van de t-shirts gaat naar aidsbestrijding. Beeld ANP

Haar broer Johan: 'Ze zoekt mensen op die in Zen zijn. Floor is niet in Zen. Zij is absoluut niet in Zen. Ik geloof ook niet dat ze daarnaar op zoek is. Ze zoekt verhalen. Altijd liggen er verderop nieuwe verhalen.'

Floortje Dessing woont zichzelf uit. Ze is twee keer ernstig ziek van een reis teruggekeerd. 'Ik leef te hard', heeft ze gezegd. Hanneke van Binsbergen: 'Ze wordt er doodmoe van, van tijd tot tijd, van al dat draven. Ze doet wel eens een poging om de onrust te beteugelen. Maar het werkt niet.'

Door HP/De Tijd gevraagd naar haar grootste angst - een betrekkelijk impertinente vraag, welbeschouwd - zei ze: 'Dat ik mijn mobiliteit verlies en mijn vrijheid kwijtraak. Dan is het gedaan met mij.'

De Nieuwe Revu informeerde er ook al naar, in zo'n mini-interviewtje met steekwoorden. Dus: 'Grootste angst?' Antwoord: 'Vastroesten.' 'Waardevolste bezit?' Antwoord: 'Mijn vrijheid en mijn paspoort.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.