Pepers felle strijd voor eerherstel is bijna voltooid

Bram Peper kan weer, zo lijkt het. Politici hebben hem in de armen gesloten en bedrijven staan om hem te springen....

Van onze verslaggever John Schoorl

Eigenlijk is Bram Peper allang in ere hersteld. Dat hangt niet meer af van de uitspraak - morgen - van de Raad van Tucht voor Registeraccountants in zijn zaak tegen KPMG. Het paarse establishment heeft hem weer in de armen gesloten. Want hoe veel meer moet je nog gerehabiliteerd worden als de hoogste baas, Wim Kok, weer ruimschoots de tijd voor je neemt?

Kok is niet de enige die de banden met Peper heeft aangehaald . PvdA-fractievoorzitter Ad Melkert is langs geweest in de Wassenaarse villa en met zijn opvolger als minister van Binnenlandse Zaken, Klaas de Vries, heeft Peper constructief geluncht en de rol van de forensic accountants bij Nederlandse gemeenten doorgenomen. Al eerder maakte de PvdA bekend dat Peper een werkgroep gaat leiden die zich buigt over de ruimtelijke ordening in Nederland.

Niet alleen de sociaal-democraten ontfermen zich over Peper. Ook de liberale vrienden van zijn echtgenote Neelie Kroes laten van zich horen. Minister Gerrit Zalm belt hem regelmatig en fractievoorzitter Hans Dijkstal vindt net als Melkert dat Peper kan terugkeren in het openbaar bestuur. VVD-coryfee Hans Wiegel uitte onlangs zijn verontwaardiging over de manier waarop Peper door 'Den Haag' en KPMG is behandeld.

Peper kan weer, zo lijkt het. Zijn strijd is, ruim een jaar na zijn vertrek als minister, bijna voltooid. Want wie mocht denken dat Peper na zijn aftreden als een geslagen hond zijn dagen zou slijten, heeft het mis. Na de eerste affaire-Peper, die begon met de publicatie op 28 oktober 1999 in het Algemeen Dagblad en eindigde met zijn aftreden op 13 maart 2000, volgde de affaire-Peper 2.

In deel één stonden de aantijgingen over zijn declaratiegedrag, de vele buitenlandse reizen en zijn royale bestedingspatroon als burgemeester van Rotterdam centraal. Er waren de beschuldigingen van misbruik van overheidsgeld, die werden onderzocht door de forensic accountants van KPMG, in opdracht van de Commissie tot Onderzoek van de Rekening (COR). Het oordeel was vernietigend.

In het tweede deel stond zijn gevecht voor rehabilitatie centraal. Hij voerde strijd tegen 'het onrecht' dat hem was aangedaan. Hij vulde zijn dagen met de kruistocht tegen de onderzoekers, zijn bestrijders en zijn critici. Peper strikes back. Het zette alles in, zijn uitgebreide netwerk, om Nederland te laten weten dat het allemaal anders was geweest dan de onderzoekende accountants en de Rotterdamse gemeenteraad beweerden.

'Hij is nog steeds dag en nacht met de zaak bezig', zegt Richard Matthijsse, zijn voormalige voorlichter bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. 'Ik zei hem laatst nog: ''Joh, van die zaak van jou ligt toch geen hond meer wakker. Hou er toch mee op.'' Maar dat is tegen dovemansoren gericht. Zijn vrouw moet er toch ook gek van worden.'

Jessa van Vonderen, ook oud-voorlichter van Peper, kent hem als een man 'die liever dood is dan laf'. 'Voor zover ik weet maakt hij nooit een knieval. Hij speelt altijd hoog spel, bijna levensbedreigend voor hemzelf. Maar hij is nou eenmaal geen poldermodeljongen.'

Pepers strijd was in eerste instantie gericht tegen de speurneuzen van KPMG. Samen met zijn advocaat, de Rotterdamse oud-PvdA-wethouder J. Mentink, diende hij een klacht in bij de Raad van Tucht voor Registeraccountants over de 'onzorgvuldige werkwijze' van de boekhouders.

Tegelijkertijd onstond er een discussie over de positie van accountants in het algemeen en forensic accountants in het bijzonder. Op de achtergrond hield Peper dit debat levend. Een topaccountant die een rol speelde in dit debat was professor J. Gortemaker van PricewaterhouseCoopers. Hij was ook de accountant die Peper bijstond gedurende het 'Rotterdam-onderzoek' en is hoogleraar aan de Universiteit Nyenrode, waar Pepers vrouw Neelie president was.

Peper sprak ook met Tweede-Kamerleden, zoals Rik Hindriks (PvdA), over de werkwijze van accountants zoals die van KPMG. Hindriks en zijn collega's raakten ervan overtuigd dat de 'vermenging van advisering en controle ontoelaatbaar is'. Twee maanden geleden pleitte een meerderheid van de Tweede Kamer voor strengere regels voor (forensic) accountants.

Zoals Peper had gezien dat de media een belangrijke rol speelden bij zijn aftreden, zo probeerde hij, zonder hulp van een gespecialiseerd bureau, ook journalisten van zijn gelijk te overtuigen.

In de eerste plaats vriend en voormalig PvdA-voorzitter Felix Rottenberg, die eveneens adviseur is van de hoofdredactie van NOVA. Hij bemiddelde voor een interview dat NOVA-presentator Kees Driehuis met hem in zijn vakantiehuisje in Noorwegen wilde hebben.

Daarna zouden er nog vele journalisten van regionale en landelijke kranten en televisieprogramma's door Peper worden uitgenodigd om 'bij te praten' in zijn werkkamer in Wassenaar. Veel journalisten spreken van een charmeoffensief ('Zeg maar Bram') en van een zeer strijdbare Peper ('Het is de grootste doofpot van Nederland').

Bij bezoek bleef het contact niet. Peper belde en faxte om de interviewers te wijzen op publicaties in andere media, gaf dringende adviezen ('Waarom wobben jullie niet?') of tipte ze 'dat er een belangrijke wending in de zaak zat aan te komen'.

Een belangrijk moment in de tweede Peper-affaire was de verschijning van het boek Afrekenen met Peper van twee journalisten van Het Parool, Bas Soetenhorst en Michiel Zonneveld. Twee voormalige leden van de herenpraatclub 'De Pepermolen' (een samenzijn van journalisten, vakbondslieden, PvdA-bestuurders en ondernemers dat van eind jaren zeventig tot begin jaren negentig functioneerde en waarvan Peper 'informeel voorzitter' was) stonden aan de wieg van dit boek.

Journalist en Pepermolen-lid Rob Soetenhorst had Peper na zijn aftreden ontmoet en hoorde dat deze 'een pak papier' zou hebben waaruit zijn onschuld zou blijken. Via een vriend van Soetenhorst bij Het Parool werden de auteurs van het boek op de zaak gezet.

Het boek pakte gunstig uit voor Peper, omdat het duidelijk maakte dat het KPMG/COR-rapport veel hiaten bevatte. De auteurs baseerden zich onder meer op het vertrouwelijke rapport van Openbaar Ministerie in Breda. Het OM deed strafrechtelijk onderzoek naar Peper, maar besloot hem niet te vervolgen, omdat hij al 7500 gulden aan de gemeente Rotterdam had terugbetaald.

In Rotterdam is al die tijd vreemd tegen Pepers gevecht om rehabilitatie aangekeken. 'Hij was het toch die er een financiële chaos van heeft gemaakt?', zo wordt er gezegd. En: 'Hij strijdt tegen de procedure die gevolgd is, maar dat wil niet zeggen dat de feiten niet deugen.'

In ieder geval wil de gemeente nog steeds 64 duizend gulden van de oud-burgemeester hebben, al heeft de raad besloten het bij een 'moreel beroep' te laten. Het zou gaan om buitenlandse reizen en uitgaven die 'een strikt privé-karakter' hadden, maar door Rotterdam zijn betaald. Peper denkt er niet aan dat bedrag te betalen of met de gemeente te praten. Inmiddels heeft hij de hoogste onderscheiding van de stad, de Johan van Oldenbarnevelt-penning, teruggestuurd. Zijn vrouw Neelie Kroes stapte al eerder uit het bestuur van de Kunsthal.

Het Rotterdamse bedrijfsleven heeft Peper wel al met open armen ontvangen. Daarvoor was zijn vriend Joop van Caldenborgh, havenbaron en voorzitter van de Rotterdamse Kamer van Koophandel, verantwoordelijk. Vorige week woensdagavond begaf Peper zich weer voor het eerst onder hen. Onder de titel 'Een rondje om de Laurenskerk' hield hij in het Nationale Nederlanden-gebouw een toespraak over de handelsbetrekkingen met China.

Zes uitgeverijen hebben zich bij Peper gemeld. Hij kan zo aan de slag als bijzonder hoogleraar en hij wordt door verschillende headhunters in de gaten gehouden. Een daarvan is de Nederlandse tak van het Amerikaanse bedrijf Russel Reynolds Associates. Die heeft verschillende diplomatieke functies of commissariaten bij multinationals voor Peper in gedachten. 'Hij is vooral goed inzetbaar bij diplomatieke missies naar het buitenland', zegt Harm van Es, managing director van het headhuntersbedrijf. 'Peper ligt zich goed in de markt, hij is zeer waardevol.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden