Reportage pensioenacties

Pensioen doet actiebereidheid weer opleven: ‘Het lichaam slijt’

Actievoerders tijdens hun mars door Den Haag. Beeld Freek van den Bergh

Na landelijke stakingen in het openbaar vervoer op dinsdag, volgden woensdag grote pensioenacties in vier steden. Vakbonden FNV, CNV en VCP voeren de druk nog één keer op voor de pensioenonderhandelingen met het kabinet en de werkgevers. 

Ze had zich afgevraagd of er wel genoeg mensen zouden komen, maar de vrees van FNV-bestuurder Paula Verhoef bleek ongegrond. Lachend staat ze op het podium voor duizenden mensen in rode en paarse vakbondshesjes. ‘Kippenvel jongens, top!’ Twee partijen hervinden deze week hun zelfvertrouwen: werkende vijftigplussers en de vakbonden. De vakbeweging heeft het onderwerp gevonden dat mensen weer de straat op doet gaan: pensioen. 

Op de Haagse Koekamp, een park naast het Centraal Station, zijn woensdagmiddag enkele duizenden vakbondsleden en sympathisanten bijeen. Tegelijkertijd demonstreren mensen in Groningen, Arnhem en Eindhoven. Alles bij elkaar hebben 30 duizend mensen gehoor gegeven aan de actieoproep van de bonden, meldt de FNV achteraf. Gisteren staakten ook al 25 duizend mensen in het openbaar vervoer. 

Vijftien jaar na een vol Museumplein

Menig vakbondsbestuurder zal zich deze dagen af en toe in de arm knijpen. Ja, het is echt waar: in 2019 blijkt de vakbeweging in staat Nederland een hele dag ‘plat te leggen’. Zelfs een dag later is het openbaar vervoer nog van streek. Zoveel actiebereidheid is in vijftien jaar tijd niet vertoond. Toen - in 2004 - stroomde het Amsterdamse Museumplein vol met zo'n 300 duizend mensen, de grootste vakbondsdemonstratie ooit. Het onderwerp destijds: pensioenen. 

Sterker nog, toen ging het over het afschaffen van de vut en het prepensioen, regelingen die het voor mensen mogelijk maakten om jaren eerder dan de AOW-leeftijd te stoppen met werken. De mensen die toen demonstreerden kenden collega's die nog geen zestig waren en al ophielden. In vijftien jaar tijd is de ‘eindstreep’ aanzienlijk opgeschoven: eerder stoppen is er niet meer bij en de AOW-leeftijd schuift onverbiddelijk elk jaar een paar maanden op. Wie nu werkt, moet door tot 66 jaar en vier maanden. Volgend jaar komen daar weer vier maanden bij, tenzij de bonden een kentering weten af te dwingen. 

Het publiek in Den Haag bestaat veelal uit mensen met zware beroepen: bouwvakkers, zorgverleners, leraren, metaalwerkers, slachters. Velen van hen werken met hun handen en doen dat al sinds ze de middelbare school verlieten. Om de 66 te halen zijn ze 45, soms 50 jaar aan het werk. Dat gaat niet, zeggen Jolanda Balk (54), Soraya Bekker (60) en Annelies Kuik (61), bijzondere opsporingsambtenaren bij de gemeente Zaanstad. 

Bekker: ‘Ik ben op mijn zestiende begonnen. Toen gold voor ambtenaren dat je na veertig dienstjaren mocht stoppen. Maar ik moet vijftig jaar werken.’ De vrouwen hebben afscheid moeten nemen van collega's die overleden voordat ze de leeftijd hadden om te mogen stoppen. ‘Het is aftellen in de hoop dat je gezond blijft en de eindstreep haalt.’ Aan het werk ligt het niet, ze doen het met plezier, maar na de vijftig kan het lichaam steeds minder, is de ervaring. ‘Aan het eind van de dag wil je alleen nog je bed. Om kwart over vijf gaat het wekkertje weer.’

Actievoerders riepen ‘actie! actie! actie!’ op de stoep van het ministerie van Sociale Zaken waar minister Koolmees kantoor houdt. Beeld Freek van den Bergh

Pijn in rug, knieën en schouders

Clemens Elschot (56) werkt bij vleesproducent Vion in Groenlo. Sinds zijn negentiende ‘sjouwt en schuift’ hij met kratten en kilo's vlees. De rug, schouders en knieën doen pijn. Hij heeft daarom een andere functie gekregen op kantoor. Toch vraagt hij zich af of hij nog tien jaar zo door kan. ‘De regering wil dat je voor je pensioen omvalt zodat ze niet hoeven uit te keren.’ Hij ziet steeds meer collega's met klachten in een uitkering verdwijnen. ‘Het lichaam slijt.’

Metaalwerker Jonathan Hersilia (33) is een van de weinige jongeren bij de demonstratie. Hij heeft een handjevol leeftijdsgenoten van het werk meegenomen naar Den Haag. ‘We staan de hele dag tijdens het werk. Ik red het niet als ik nog veertig jaar door moet ’Een paar jaar geleden was hij ook nog niet bezig met pensioen, maar de bonden hebben hem de ogen geopend. In maart nam hij al deel aan de actie in Rotterdam. Dit gaat niet alleen ouderen aan, vindt hij. ‘Jongeren zijn veel te passief.’ 

De Koekamp grenst aan de Koningstunnel, een verkeersader door Den Haag die grondig wordt verbouwd. Terwijl uit de speakers de pensioenrap van ‘Rapper X en Jeanette & the Bondbabes’ klinkt, gaat het werk aan de tunnel gewoon door. Bouwvakker Darnell (37, ‘van Sint Maarten, al 19 jaar in Nederland’) heeft geen uitnodiging gekregen om te gaan staken. Hij wacht zelf op de grote doorbraak van de gele hesjes in Nederland. ‘Op internet zijn ze al groot.’

Afgelost huis

Voor zijn pensioen moet hij zelf zorgen, verwacht hij. Van politici gaat hij het niet krijgen. ‘Dat schiet niet op. Ik ga eerder stoppen. Ik verhuur mijn huis of een appartement op Sint Maarten.’ Collega Marcel (45) is sinds een paar jaar zzp’er. Hij was voorheen in dienst, maar verloor een paar keer zijn baan. Ook hij regelt zijn zekerheid liever zelf. ‘Ik heb mijn huis bijna afgelost. Als zelfstandige heb ik genoeg werk, elke dag.’

Terwijl Marcel en Darnell doorwerken, zet een stoet met rode en paarse vlaggen (FNV en CNV) zich in beweging. De mars gaat langs de Hofvijver en het Torentje van Rutte en langs het ministerie van Sociale Zaken waar minister Koolmees kantoor houdt. Want hij moet ‘over de brug komen’ of anders volgt er nog meer ‘actie! actie! actie!’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden