Pekrijke zoden

Op zijn 24ste was Maarten Schoock al leraar in de rhetorica in Deventer. Twee jaar later, in 1640, werd hij hoogleraar logica en physica in Groningen. Zijn bibliografie beslaat drie volle pagina's met Latijnse titels, allemaal al snel vergeten na zijn dood in 1669.


Het is echter de vraag of de auteur Martinus Schoockius ingenomen zou zijn met de zojuist verschenen vertaling van een van zijn boeken. Als je wijsgerig heibel hebt gezocht met Descartes, als je Van Baerle in geschrifte hebt beledigd en door Vossius een 'schaamteloos beest' bent genoemd, dan lijkt een nederig onderwerp als Tractatus de turffis - Een tractaat over turf, nou niet bepaald de titel om je academische wederopstanding mee te vieren.


Het is niettemin een fascinerend werkje dat alles bevat wat er in 1658 te weten viel over turf, ofwel de 'pek- rijke zoden', die in sommige streken bij gebrek aan hout van levensbelang waren als huisbrand. Ontstaan, samenstelling, economisch belang, werkgelegenheid, winning, geografie, etymologie, mythen, spreekwoorden: Schoock belicht de turf vanuit alle denkbare invalshoeken, en hij spant zich in om zijn turfkennis onderhoudend te vertellen.


Weerbarstige veengronden vergelijkt hij met een barende vrouw. Hij is een 17de-eeuwse Pieter van Vollenhoven als hij 'Voorzorgen tegen veen- en turfbrand' propageert. En hij heeft een primeur als hij een hoofdstuk begint met een bijbelse krantenkop: 'Turven van dierenmest, al bij Ezechiel'.


Het boek is vertaald door een gepensioneerde classicus, op verzoek van een gepensioneerde handelaar in turfstrooisel. Wellicht kunnen andere handelaren hun voorbeeld volgen. Schoock schreef ook verhandelingen over de haring en de tulp.


Martinus Schoockius: Turven (Tractatus de turffis).

Uit het Latijn vertaald door Roel Groenink.


Eigen beheer (adriroel@planet.nl); 172 pagina's; € 11,-.


ISBN 978 94 6176 885 8.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden