Peking waarschuwt leger: blijf trouw aan de partij

De Chinese regering heeft het leger gewaarschuwd dat het gehoorzaam dient te zijn aan de communistische partij. De waarschuwing komt terwijl in Peking een politieke machtsstrijd gaande is. Dit in aanloop naar een wisseling van de wacht in de partijtop, komend najaar.

SHANGHAI - De machtsstrijd leidde afgelopen maand al tot de val van Bo Xilai, een ambitieuze conservatief die partijleider was van de stad Chongqing. Daarna greep Peking in tegen geruchtenvorming op internet dat er een staatsgreep op handen zou zijn, door twee grote sociale netwerken strenger te censureren. Een handvol personen dat de geruchten had aangezwengeld werd opgepakt en een reeks websites werd stilgelegd.

De waarschuwing aan de strijdkrachten stond afgelopen weekeinde in de grootste legerkrant van China, het Dagblad van het Bevrijdingsleger. In een commentaar op de voorpagina worden officieren en soldaten opgeroepen 'grote aandacht te besteden aan de manier waarop internet en mobiele telefoons inwerken op de gemoedstoestand en de gedachten van militairen'.

De troepen worden er aan herinnerd dat het 'absolute leiderschap' van het leger in handen van de partij is. De krijgsmacht krijgt de opdracht 'weerstand te bieden tegen alle vormen van verkeerde ideologische invasie en hinderlijk lawaai'. De militairen wordt opgedragen 'niet mee te gaan met onderstromen'.

De legerkrant geeft geen duidelijke context voor de waarschuwing. De val van Bo wordt niet genoemd, noch is er melding van de geruchten dat aanhangers van de gevallen politicus een greep naar de macht zouden willen doen. Onbesproken blijkt ook de speculatie dat Zhou Yongkang, de nationale chef van politie- en justitiediensten, het volgende doelwit van de politieke zuivering kan zijn.

Het Dagblad van het Bevrijdingsleger volstaat met de opmerking dat in de aanloop naar de komende leiderswisseling 'de strijd op het ideologische front meer intens en ingewikkeld zal worden'.

De uitzonderlijke waarschuwing past in een brede campagne waarmee de partijleiding wil tonen dat ze geen enkele aantasting van de sociale en politieke stabiliteit zal dulden. De afgelopen dagen werd daartoe nog de site Utopia, een website van conservatieve 'nieuw-linkse' opiniemakers, stilgelegd.

De politieke nervositeit in Peking geeft een zeldzame blik op de diverse kampen in de Communistische Partij van China. Van oudsher kent de partij, die sinds 1949 het land domineert, verschillende machtsblokken: hervormingsgezinden, gematigden en conservatieven. In 1989, rond de studentendemonstraties op het Plein van de Hemelse Vrede, trok het kamp van de hervormers aan het kortste eind en werd het protest door het leger bloedig gesmoord.

Anno 2012 wordt het neoconservatieve kamp rond Bo Xilai door zowel hervormers (zoals de huidige premier Wen Jiabao), als door gematigden (zoals president en partijleider Hu Jintao) als een gevaar gezien. De fractie van Bo wil de dominantie van staat en partij onverkort handhaven.

Anderen in de hoogste leiding willen geleidelijk meer ruimte scheppen voor particuliere bedrijven en burgers, om de economische en sociale problemen waar China mee kampt beter het hoofd te bieden. Premier Wen haalde de afgelopen week nog uit tegen het monopolie van de grote staatsbanken.

Chinese dissident (76), inspirator van studentenprotest, sterft in VS

Een van de bekendste inspirators van het Chinese studentenprotest van 1989, Fang Lizhi, is vrijdag overleden in Tucson, Arizona. De 76-jarige natuurkundige leefde in ballingschap, nadat hij in zijn geboorteland tot ongewenst persoon was verklaard.

Fang, die in zijn jonge jaren een loyaal lid van de communistische partij was, richtte zich in 1989 in een open brief tot de toenmalige partijleider Deng Xiaoping met de oproep politieke gevangenen vrij te laten. Nadat het leger een bloedig einde maakte aan het studentenprotest op het Plein van de Hemelse Vrede, zocht Fang met zijn gezin bescherming in de Amerikaanse ambassade in Peking. Na dertien maanden lieten de Chinese autoriteiten hem naar de VS gaan, waar hij later hoogleraar aan de Universiteit van Arizona werd.

Als wetenschapper kwam de in Hangzhou geboren Fang al snel in aanvaring met het gezag. In 1956, net afgestudeerd aan het toonaangevende Chinese Instituut voor Moderne Natuurkunde, werd hij uit de partij gezet omdat hij zich in een essay had gekeerd tegen politieke bemoeienis met de wetenschap. In 1972 introduceerde hij de 'big bang'-theorie in China, wat in die tijd nog strijdig was met marxistische leerstellingen.

In 1987 schaarde Fang zich achter studentenacties voor politieke vrijheid, wat hem zijn baan kostte als vicepresident van de technische universiteit van Anhui. 'Mensenrechten zijn fundamentele rechten die mensen vanaf hun geboorte hebben. Maar in China vinden we die rechten gevaarlijk', zei Fang destijds. 'Als we het democratische land zouden zijn dat we claimen te zijn, zouden deze rechten in China sterker moeten zijn dan elders. Maar ze zijn nu niet meer dan een abstract idee'.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden