Peking bindt strijd aan met gesjoemel

Corruptie kan mensenlevens kosten. Zoals in China, waar bouwwerken instorten door gesjoemel met de materialen. Peking heeft reden om nu echt orde op zaken te stellen....

Van onze correspondent

Jan van der Putten

PEKING

In een ijskoude Chinese rivier zoeken duikers nog altijd naar slachtoffers van een moorddadig geval van corruptie. Maandag knapte plotseling een stalen brug over de Qi. Met de brug stortten ook 23 leden van de militaire politie en een onbekend aantal burgers de rivier in. Tot nu toe zijn 37 lijken geborgen. De oorzaak van deze ramp is in China tamelijk gewoon: gesjoemel met de bouwmaterialen.

De Qi mondt bij de miljoenenstad Chongqing in Zuidwest-China uit in de Yangtze. De 180 meter lange brug was nog geen drie jaar oud. Ze werd na een kwaliteitsinspectie afgekeurd, maar dat had even weinig resultaat als de klachten van omwonenden. Pas na de ramp hebben architecten een nieuw onderzoek ingesteld. Ook alle andere bruggen over de Qi en andere publieke werken in dat gebied worden nu gecontroleerd.

De ramp kwam vlak na de oproep van premier Zhu Rongji om bij de bouw van de Drie-engten-stuwdam in de Yangtze de hoogste kwaliteits- en veiligheidseisen te stellen en corruptie uit te sluiten. Dit project voor 's werelds grootste waterkrachtcentrale is zeer omstreden vanwege de ingreep in het milieu, de evacuatie van ruim een miljoen mensen en het risico dat de stuwdam de watermassa's niet aan kan.

Publieke werken zijn vaak niet corruptiebestendig. In de provincie Yunnan werd onlangs een splinternieuwe snelweg gesloten omdat het wegdek inzakte. Vorige week werden in Hangzhou in Oost-China negen mensen gepakt wegens zwendel met de bouw van een rivierdijk.

Berucht is de affaire rond het mega-station Peking-West, dat bij zijn opening in 1996 doorging voor het modernste station van Azië. Nog geen twee maanden later zaten er overal in het gebouw grote scheuren, waardoor regen en sneeuw binnenkwamen.

Ongelukken met bruggen, wegen en gebouwen worden vaak veroorzaakt door het gebruik van inferieur bouwmateriaal en het gebrek aan deugdelijke controle. Het verschil tussen de begrote en de werkelijke kosten verdwijnt in de zakken van overheidsfunctionarissen. In het geval van het station Peking-West waren dat de zakken van burgemeester Chen Xitong .

Met de veroordeling van deze topzwendelaar tot zestien jaar maakten China's hoogste leiders duidelijk dat de strijd tegen de corruptie serieus is bedoeld. Daarom mogen de media breed uitpakken over de corruptie, of liever gezegd over de succesen bij de bestrijding ervan. Vorig jaar werden gemiddeld tienduizend corruptiegevallen per maand bekend.

Een hoge functie in partij, het leger of het regeringsapparaat garandeert geen straffeloosheid meer voor diefstal van gemeenschapsgeld. Meng Qingping, ex-vice-gouverneur van de provincie Hubei, staat sinds eind december onder arrest. Het staatspersbureau Nieuw China ontmaskerde hem als een corrupte, liederlijke figuur. Het besluit om militairen en partijbonzen te verbieden ook ondernemer te zijn, heeft alles te maken met de strijd tegen de corruptie.

Na een onderzoek van vijftigduizend hoge staatsdienaren kwam vorig jaar een van de grootste financiële schandalen uit de geschiedenis van de Volksrepubliek aan het licht: een zwendel voor 2,5 miljard gulden bij staatsbedrijven, verzekeringsmaatschappijen en het overheidsbedrijf voor graandistributie. Veel gestolen geld kwam boven water in de vorm van flats, auto's, zaktelefoons en waardepapieren.

Nieuwe regels zijn opgesteld om de elite eerlijk te houden, corruptiebestrijders incluis. Voortaan worden de chefs van de anticorruptiebureaus regelmatig overgeplaatst, zodat de kans kleiner wordt dat ze de praktijken van hun doelgroep overnemen. Zoals onderminister en hoofd smokkelbestrijding Li Jizhou dat deed. Donderdag werd zijn arrestatie bekend. Hij is de hoogste politiechef die ooit wegens corruptie is gepakt en riskeert de doodstraf.

Maar corruptie, fraude en smokkel laten zich niet gemakkelijk uitroeien. In de smokkelarij, vaak een negotie van de militairen, gaat jaarlijks naar schatting zestig miljard gulden om. Deze week is een speciale smokkelpolitie gevormd van zesduizend man. President Jiang Zemin heeft duidelijk gemaakt dat uitroeiing van de corruptie noodzakelijk is om het imago van de partij op te vijzelen en de clandestiene oppositie de wind uit de zeilen te nemen.

Publieke werken blijven een onuitputtelijke bron van illegale verrijking. De overheid heeft zelf de verleiding groter gemaakt door vorig jaar 120 miljard gulden ter beschikking te stellen voor investeringen in de infrastructuur. Dat astronomische bedrag is bedoeld om de economische groei te stimuleren en om de massale werkloosheid op te vangen, die tot sociale en politieke woelingen kan leiden. Hoe meer er van dat geld aan de strijkstok blijft hangen, hoe groter de kans op ongelukken zoals dat van de brug over de Qi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden