Peilingen dwongen tot overgave

President Obama vertrouwde erop dat het publiek hem gelijk zou geven en dat gebeurde. De Republikeinen staan er beroerd voor. Maar er komen nieuwe kansen om dwars te gaan liggen.

ARIE ELSHOUT

'Ons land stond op de drempel van een ramp, maar uiteindelijk hebben de politieke tegenstanders hun meningsverschillen terzijde geschoven.' Dat zei een opgeluchte Harry Reid, de Democratische leider van de Amerikaanse Senaat, na het bereiken van een akkoord over heropening van de overheid en verhoging van het schuldplafond. De overeenkomst is een nederlaag voor de Republikeinen.

Is het nu eind goed, al goed na de zoveelste dans met het noodlot? Dat moet worden afgewacht.

In elk geval voorkomt het machtigste land ter wereld dat het als Samson de pilaren van de tempel omver trekt en de boel laat instorten, omdat het niet bij machte is zijn interne zaken fatsoenlijk te regelen. Dit was een beeld dat een briesende commentator eerder nog gebruikte, uit frustratie dat het Congres en de president het maar niet eens konden worden over een verhoging van het schuldplafond.

Daardoor dreigde de situatie dat bij het naderen van de kredietlimiet op 17 oktober de overheid geen geld meer mocht lenen en haar rekeningen niet meer zou kunnen betalen. Dat faillissement zou de Amerikaanse en wereldeconomie hebben kunnen terugwerpen in een nieuwe recessie. Een eerdere deadline op 1 oktober - over verlenging van de begroting - was al verlopen zonder akkoord. Daardoor was een deel van de overheidsdiensten al zestien dagen gesloten.

Volgens de overeenkomst wordt de financiering van de overheid hervat tot 15 januari. Het schuldplafond gaat omhoog tot 1.670 miljard dollar, een limiet waarmee het land waarschijnlijk tot 7 februari vooruit kan. Ondertussen gaat een gemeenschappelijke commissie van Senaat en Huis van Afgevaardigden onderhandelen over begrotingshervormingen. Deze commissie moet 13 december rappor- teren.

Woensdagmiddag Amerikaanse tijd moest het akkoord van de Senaatsleiders nog worden goedgekeurd door de voltallige Senaat en het Huis. De verwachting was dat zou gaan lukken. Ted Cruz, de senator uit Texas die het afwijzingsfront van radicale Republikeinen aanvoerde, zei geen blokkades te zullen opwerpen. Hij verpakte zijn capitulatie in populistische taal: 'Het establishment in Washington heeft een akkoord gesloten dat het Amerikaanse volk in de kou laat staan. Het helpt niet de miljoenen die getroffen worden door Obamacare.'

Cruz en zijn geestverwanten van de Tea Party staan met lege handen. Ze gebruikten het feit dat president Obama en de Democraten de instemming van de Republikeinse meerderheid in het Huis nodig had voor een nieuwe begroting, om eisen te stellen die niks met het budget te maken hadden. Zij eisten eerst dat de financiering van de zorgwet zou worden stopgezet. Later dat de uitvoering van de wet voor een jaar zou worden uitgesteld. Dat gebeurt allemaal niet. Obamacare blijft op een paar kleine dingetjes na intact.

De chantagepolitiek van de radicale Republikeinen, zoals Obama het noemde, heeft niet gewerkt. Hij en de Democraten weigerden pertinent te onderhandelen over de zorgwet. Dan maar sluiting van de overheid of zelfs een faillissement. Het was een riskante politiek en honderdduizenden ambtenaren zaten thuis zonder salaris. Maar Obama en Reid vertrouwden erop dat het publiek hun gelijk zou geven. En dat was ook zo.

Hoezeer de rechtse zender Fox zijn best deed elke veteraan aan het woord te laten die niet bij het gesloten Tweede Wereldoorlogmonument in Washington kon, gaf een ruime meerderheid in de peilingen de Republikeinen de schuld van de patstelling. Met name eind vorige week bereikten hun populariteitscijfers historische dieptepunten. Vanaf dat moment begon de beweging naar een akkoord.

Wat de nederlaag voor gevolgen zal hebben op de lange termijn, valt nog niet te voorspellen. Mitch McConnell, de leider van de Republikeinse minderheid in de Senaat, zei dat het 'vandaag' niet was gelukt iets tegen Obamacare te doen. Maar hij bezwoer te zullen blijven vechten tegen deze 'verschrikkelijke wet'. De Republikeinse senator John McCain legde de bal bij de eigen partij. 'De Republikeinen zitten in een put en we moeten graven om daaruit te komen met een positieve agenda.'

De komende maanden zal duidelijk moeten worden of de Republikeinse partijtop dit echec wil, kan en zal aangrijpen om af te rekenen met de radicale stokebrands. De peilingen liegen er niet om en volgende jaar zijn er Congresverkiezingen. Maar rationaliteit is niet de sterkste kant van de conservatiefste partijgangers. In hun ogen komen de nederlagen niet doordat de partij radicaal is maar doordat ze niet radicaal genoeg is.

Het worden voor de toekomst van de Republikeinen spannende maanden. Want bij alle opluchting en vreugde over de mogelijk goede afloop van de oktobercrisis, ligt er toch weer gewoon een reeks nieuwe data waarop de Republikeinse meerderheid in het Huis kan gaan dwarsliggen. Voor in de agenda: 15 januari en 7 februari. Nieuwe deadlines, nieuwe kansen.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden