Peiling Troonrede

Het kabinet wilde de troonrede dit jaar minder saai maken. De koningin ging een voor de burgers toegankelijker verhaal voorlezen....

Joost Zwagerman, schrijver: Ik zou de troonrede beschrijven als een Amerikaans aandoende speech in no nonsense taal, waaraan veel zorg is besteed. De ultrakorte to the point-zinnen deden me denken aan de helderheid van voordrachten in verkiezingstijd.

Het venijn van de rede zit in de staart, als God ineens om de hoek komt kijken. Daar staat dat velen` met de koningin bidden voor de zegen van het parlement. Wat een kitsch! Ongeloofwaardig en lelijk. Dat was een smoezelig einde van een verder kraakheldere troonrede.`

Job Cohen, burgemeester van Amsterdam: Ik dacht: ik ga eens even goed luisteren. Maar ik was er niet van ondersteboven. Gezien de ambities had ik er meer van verwacht. Maar het is ook heel moeilijk om hier iets van te maken, iets waar iedereen op het puntje van zijn stoel naar zit te luisteren. Het blijft toch een opsomming van beleid.`

André Rouvoet, leider van de ChristenUnie: De poging om er een minder opsommerig verhaal van te maken is zeker geslaagd. Het was een stuk toegankelijker. Maar daardoor miste ik wel de concrete plannen van het kabinet. Wat gaan ze doen? Wat is nieuw? Het is de grondwettelijke functie van de troonrede om dat te vermelden. Dat mag niet blijven steken in vlakke teksten.`

Jan Stroop, taalkundige: Ik had hoge verwachtingen van de vernieuwde troonrede. Gezien de voorpubliciteit rekende ik op een filosofisch betoog. Maar het was de gebruikelijke opsomming; qua opzet en taalgebruik is deze troonrede niet anders dan die van de afgelopen jaren. Of het erg is? Welnee, er luistert toch geen mens.`

Hans Bennis, directeur van het Meertensinstituut voor onderzoek naar de Nederlandse taal en cultuur: De zinnen van deze troonrede zijn simpel en krachtig, de formuleringen zijn helder, maar het resultaat is nog steeds droevig. Het blijft een enorme opsomming van feiten zonder heldere lijn, alsof ze het telefoonboek voorleest. Ik wil weten wat het kabinet het komende jaar in algemene zin gaat doen. Dit is meer een groslijst van alle plannetjes van de departementen. In korte zinnen, dat wel.`

Hilbrand Nawijn, onafhankelijk Tweede-Kamerlid: Ik vond het een vlak, uitdrukkingsloos verhaal met veel ambtelijk jargon. Het integratiebeleid wordt voortgezet, zei de koningin. Wat betekent dat? De poging om met deze tekst dichter bij de burger te komen, is mislukt. Die burger maakt zich maar over twee dingen zorgen: de hoogte van de zorgpremie en de benzineprijs. Over beide heb ik niks gehoord.`

Ayaan Hirsi Ali, Tweede-Kamerlid voor de VVD: Het was beter te volgen dan vorig jaar. Dat is zeker. Degene die de tekst schrijft, wordt beter. Stukje bij beetje, maar ontegenzeglijk beter. Er zat ook meer gevoel in, met die verwijzing van de koningin naar haar moeder. Eén ding is wel erg: die afsluiting met Gods zegen. Daar voel ik me niet door vertegenwoordigd. De koningin moest toch boven de partijen staan?`

Bas van der Vlies, SGP-Kamerlid sinds 1981: De tekst was dit jaar iets emotioneler dan in vele andere jaren. Minder getallen en procenten, meer trends en ambities. Ik bespeurde ook veel aandacht voor de ethische agenda: de problemen rond drugs, seks en criminaliteit. Dat sprak mij wel aan.`

Ivo Opstelten, burgemeester van Rotterdam: Ik moet een beetje oppassen met mijn oordeel, want ik ben natuurlijk geen gewone burger. Aan de opzet van de tekst heb ik niet zoveel gemerkt, maar ik vind het wel heel goed dat het kabinet de positieve dingen een beetje naar voren haalt. Het kan nu en het is er tijd voor. Ook de Rotterdamse bevolking heeft daar behoefte aan.`

John Leerdam, PvdA-Kamerlid en toneelregisseur: Heel goed dat de koningin de rede dit jaar een persoonlijk tintje heeft gegeven. Je kunt je afvragen of het niet beter zou zijn als zij de kabinetsplannen voortaan gewoon in haar eigen woorden vertolkt. Haar eigen redes komen altijd aan bij de toehoorders.

Ze mag ook in de troonrede laten blijken dat ze een bewogen vrouw is. Ze deed het dit jaar al een beetje. Toen ze zei dat er in Nederland ruimte is voor alle mensen en opvattingen en dat we niet mogen discrimineren, keek zij indringend de zaal in. Het deed haar duidelijk iets. Toen dacht ik: ja, dit is doorleefd.`

Anne Vondeling, de in 1979 overleden voormalige voorzitter van de Tweede Kamer, pleitte al in 1976 voor begrijpelijker taalgebruik. De troonrede moet weer een echte toespraak worden, gespeend van moeilijke zinswendingen en woordgebruik.`

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden