Opinie

Peiling: 'Nú moet Rutte Wilders vragen het Catshuis te verlaten'

Nu Hero Brinkman uit de PVV is gestapt, levert Wilders' partij niet langer per definitie de meerderheid voor de regeringscoalitie. Verzwakt Brinkmans beslissing Wilders positie?

Brinkman (l) en Wilders. Beeld ANP

Frans Weisglas, voormalig Tweede Kamerlid voor de VVD en voormalig Kamervoorzitter: 'De gedoogconstructie is nu in elkaar gezakt. De enige reden dat de VVD en het CDA überhaupt met de PVV samenwerkten, was om een meerderheid te hebben. Maar nu Brinkman weg is, komt de coalitie met Wilders niet verder dan 75 zetels. Dat is te weinig. Wilders kan dus niet meer leveren als gedoger, hij is een vleugellamme gedoger. Het heeft dus geen zin meer om met hem in het Catshuis te zitten. Rutte en Verhagen moeten Wilders vragen om nu zijn koffertje te pakken en weg te gaan. Want je kunt nu net zo goed aan mensen van de straat vragen om ze te gedogen.'

'Of Wilders nu een toontje lager moet zingen? Wilders kan geen toontje meer leveren. Hij kan niet eens meer zingen. De enige reden dat VVD en CDA zo diep door de knieën gingen voor Wilders, onder meer met het meldpunt voor Oost-Europeanen, was om hem te paaien. Maar er valt nu niets meer te paaien en het heeft geen zin meer om met hem verder te gaan. En hij kan beter het orkest of koor verlaten.'

'De VVD en het CDA moeten nu hun verantwoordelijkheid nemen en zelf als minderheidscoalitie plannen maken, en die voorleggen aan de Kamer om te zien of ze er een meerderheid voor krijgen. Ze moeten nu echt als minderheidskabinet aan de slag. En als dat niet lukt, dan moeten er verkiezingen komen. Het is zeker ernstig wat er vandaag in de politiek is gebeurd.'

Raoul du Pré, politiek redacteur van de Volkskrant:
'Wilders is inderdaad niet langer de vanzelfsprekende stabiele factor. Maar het kabinet is nog steeds in grote mate afhankelijk van hem. Het is vooral heel onoverzichtelijk en onduidelijk nu. Brinkman zegt in zijn persconferentie eerst dat hij de coalitie steunt en binnen vijf minuten neemt hij afstand van het verbod op de dubbele nationaliteit. Terwijl dat gewoon kabinetsbeleid is.'

'Staatsrechtelijk is het volstrekt nieuw terrein. Zoiets hebben we in Nederland nog nooit eerder meegemaakt: een minderheid in de Eerste en Tweede Kamer. Dus ik neem aan dat Rutte nu iets meer zekerheid wil dan alleen een persconferentie van Brinkman.'

'Overigens loopt het met eenmansfracties zelden goed af, het is doorgaans toch het einde van een politieke carrière. Ik ken eigenlijk maar één geval waarin het wel een succes werd, en dat is Wilders zelf. Kiezers houden niet van eenmansfracties. Brinkman zal snel gezien worden als PVV-light. Hij neemt een enorme gok.'

Meindert Fennema, hoogleraar Politieke Theorie aan de Universiteit van Amsterdam
: 'Nee, ik denk het niet, want Brinkman gaat gewoon met het kabinet meestemmen. Het politieke probleem voor Brinkman is dat hij tussen de PVV en VVD inzit. Hij heeft geen eigen punten die hij kan binnenhalen. Hij zal gewoon met het kabinet meestemmen. Dus het maakt niet veel uit voor de coalitie of voor de machtspositie van Wilders.'

'Waarschijnlijk gaat Brinkman zijn situatie gebruiken om maximale bekendheid te krijgen, en straks met zijn eigen partij de verkiezingen in te gaan. Maar dat lijkt me niet gemakkelijk voor hem, want de VVD is al zo'n stuk naar rechts opgeschoven, dat ik weinig politieke ruimte voor hem zie.'

'Het enige lastige voor Wilders is dat Brinkman vanaf het begin af aan bij de PVV zit. Hij weet alles van hem en van de partij, hij kan dus kritiek uitoefenen. Maar daar is het nieuwtje natuurlijk ook snel van af, we weten volgens mij al wel hoe de PVV werkt.'

'Wilders zijn positie is dus niet in gevaar, hij kan nog gewoon de meerderheid garanderen, want Brinkman stemt mee met de coalitie. Nu krijgt hij even veel aandacht. Maar als straks bekend wordt wat de bezuinigingen precies inhouden, heeft niemand het meer over Hero Brinkman.'

Gerrit Voerman, historicus en hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel aan de Rijksuniversiteit Groningen: 'Ik denk in elk geval niet dat Wilders z'n toon zal matigen. Het kabinet zal nog meer naar de SGP gaan kijken. Want ik wil best Brinkman op z'n woord geloven dat hij de coalitie steunt, maar je weet natuurlijk nooit of hij op een gegeven moment ook zegt over een beleidspunt: dit gaat me te ver.'

'Rutte en Wilders zitten nu allebei in hetzelfde schuitje. De vraag is hoe ze dat drijvende gaan houden. En dan wordt de SGP héél belangrijk. Noch in de Tweede kamer, noch in de Eerste Kamer heeft de coalitie nu nog een meerderheid. Staatrechtelijk verdient dat geen schoonheidsprijs, maarja, nieuwe verkiezingen nemen minstens 6 maanden in beslag, en er staat zulke majeure beslissingen op het spel, die wil je niet uitstellen. In plaats daarvan verwacht ik dat Rutte zal zeggen: we hadden toch al op veel punten geen meerderheid.'

'Het is ook veelzeggend over de dynamiek binnen de PVV. Zij leverden de 76e zetel. Dus er hoefde er maar één uit te stappen om de boel op scherp te zetten. Iedereen in de PVV-fractie wist dit. Het tegenstrijdige is ook dat alle fractieleden Wilders nodig hadden om de Tweede Kamer in te komen, maar dat, eenmaal binnen, Wilders hèn nodig had om de meerderheid aan de coalitie te leveren.'

'Het is pikant dat Wilders, toen het CDA zo openlijk verscheurd was over samenwerking met de PVV, riep dat het CDA 'nu wel moest leveren', en dat hij nu zelf te maken heeft met een scheuring.'


 
Het enige lastige voor Wilders is dat Brinkman vanaf het begin af aan bij de PVV zit. Hij weet alles van hem en van de partij
Meindert Fennema
 
Staatsrechtelijk is het volstrekt nieuw terrein. Zoiets hebben we in Nederland nog nooit eerder meegemaakt: een minderheid in de Eerste en Tweede Kamer.
Raoul du Pré
 
Rutte en Wilders zitten nu allebei in hetzelfde schuitje. De vraag is hoe ze dat drijvende gaan houden. En dan wordt de SGP héél belangrijk.
Gerrit Voerman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden