Peiling: Neemt Groot-Brittannië definitief afscheid van Europa?

Alle zeventien eurolanden en negen lidstaten hebben vannacht een overeenkomst getekend over strenge begrotingsregels. Alleen Groot-Brittannië weigerde mee te doen, waardoor het Europees verdrag niet gewijzigd kan worden. Nemen de Britten nu de facto afscheid van Europa?

Premier David Cameron in Brussel, vandaag.Beeld reuters

Patrick van IJzendoorn, Volkskrant-correspondent in Londen:

'Hier in Londen is iedereen heel gelukkig met de opstelling van premier Cameron. In het zakencentrum is men blij omdat Cameron hun belangen heeft beschermd, en de anti-Europese pers is in jubelstemming omdat de belangen van de Britten voorop staan.

Analisten merken wel op dat er nu een Europa van twee snelheden is gecreëerd en dat Groot-Brittannië nu het buitenbeentje is, samen met Hongarije. Voorheen vond Groot-Brittannië altijd ook een medestander in Denemarken, maar dat is ook niet meer zo sinds de Denen een nieuwe linksere regering hebben.

Toch kan Cameron op veel steun rekenen van zijn achterban. Zijn eigen conservatieve partij is altijd al eurosceptisch geweest, en de kiezers zullen het ook niet heel erg vinden dat Groot-Brittannië zijn eigen koers vaart. Cameron krijgt zelfs steun van vice-premier Nick Clegg van de Liberal Democrats, een partij die toch erg pro-Europees is. Sommige ministers van de 'Libdems' hebben wel kritiek geleverd, wat ook de verdeeldheid binnen die partij laat zien.

Hoe men op de langere termijn zal oordelen over Cameron ligt erg aan de reactie van de financiële markten. Mochten de koersen nog meer dalen dan kan Cameron de schuld krijgen. De markten hadden immers zeer waarschijnlijk beter gereageerd als Cameron mee was gegaan met de andere landen.

Maar als het erop aankomt kiest de Britse premier niet voor het Europees belang maar voor zijn partij en politieke positie. Want een Brits ja had heel goed op een leiderschapscrisis kunnen uitmonden binnen de Conservatieve Partij. In feite is het ook een egoïstisch besluit, omdat Cameron de positie van het Londense financiële centrum niet wil opgeven. Binnen Europa wil men een speciale belasting voor de banken, maar daar zijn ze in Londen fel op tegen. Bovendien, als die belasting straks in Frankfurt en Parijs wel wordt ingevoerd, is Londen de lachende derde vanwege een betere concurrentiepositie.'

Sylvester Eijffinger, Hoogleraar Financiële Economie aan de Universiteit van Tilburg:
'Definitief vind ik een groot woord, maar het is duidelijk dat Groot-Brittannië zijn hand heeft overspeeld. Ze hadden gedacht dat ze met de opstelling 'Wij zijn nodig voor een verdragswijziging' een geprivilegieerde positie voor het Britse bankwezen konden verkrijgen, maar ze hebben nu eigenlijk vooral alle Europese regeringsleiders bijzonder geïrriteerd. De Britten staan nu buitenspel.

De Britten wilden de garantie dat de positie van de City of Londen niet aangetast zou worden door een transactiebelasting.
De City of Londen is altijd een belangrijk punt voor de Britten geweest. Dat is ook een van de redenen geweest dat ze nooit tot de EU wilden toetreden. Er is altijd een strijd geweest tussen de City of Londen en Frankfurt en Parijs. De Britten zijn bang dat een deel van het bedrijf naar die Europese steden zal wegvloeien. Dat is hun grootste angst. Zij willen dat de City het middelpunt van de financiële sector blijft.

De wijze waarop Cameron dit heeft gespeeld was buitengewoon grof. En hier zal zeker een prijs voor worden betaald. Als de Britten in de toekomst wat hebben zal Europa keihard nee zeggen. Cameron heeft heel veel kabaal gemaakt, maar hij heeft niet gekregen wat hij wilde. Zijn optreden heeft daarentegen de relatie met Duitsland en Frankrijk behoorlijk verstoord.

De situatie was al moeilijk en Cameron heeft gisteravond het mes op de keel gezet van alle Europese regeringsleiders. Uiteindelijk zonder resultaat. Het proces gaat nu gewoon verder, ook zonder Engeland.'

Peter de Waard, economie-redacteur en voormalig correspondent in Londen van de Volkskrant:
'Groot-Brittannië heeft zich altijd al anders gedragen ten opzichte van Europa. Het beschouwt zichzelf als een eigen imperium. Het heeft meegedaan aan de Europese eenwording omdat dat een goed idee leek om oorlogen te voorkomen. Maar ze zien zichzelf echt als een apart land. Engeland richt zich vooral op het Atlantische bondgenootschap. Dit gebeurde al onder Margaret Thatcher en dit zal vaker zo gebeuren. Thatcher zei al eerder: 'Het kanaal is niet voor niets geschapen.' Die tendens heerst er nu weer.

Men had gehoopt dat dit met Cameron zou veranderen, zeker omdat hij als coalitiegenoot de pro-Europese Liberal Democrats heeft. Maar Cameron heeft last van de rechterkant binnen zijn eigen partij, die niets met Europa te maken wil hebben. Net zoals Tony Blair al last had van Gordon Brown.

Groot-Brittannië zal niet uit de EU treden, hoewel sommigen dit gisteravond als de eerste stap beschouwden. Deze stap zal vooral in Groot-Brittannië zelf discussie opleveren, en binnen de coalitie.

Het is niet gevaarlijk voor de eurozone dat Groot-Brittannië niet meedoet. Het was natuurlijk prettiger geweest als alle 27 landen van de partij waren. Maar het is geen ramp voor Europa.'

Critici in eigen land
Niet alle politici in Groot-Brittannië staan te juichen om de opstelling van premier Cameron. Parlementslid Denis MacShane van de Labour-partij reageerde geschokt op het nieuws. 'Het heeft voor ons nu geen zin meer om in de Europese Unie te blijven. Ik feliciteer alle eurosceptici met hun overwinning.' MacShane noemde de top van vannacht 'historisch'. Maar, zei hij: 'Wij kunnen er nu net zo goed uitstappen omdat de toekomst van Europa buiten ons om wordt bepaald.' Oud-minister van Buitenlandse Zaken David Miliband was ook erg kritisch over het besluit van Cameron. 'Groot-Brittannië zit nu samen met Hongarije in een roeiboot naast een supertanker met 25 landen. Dit is zwak in plaats van sterk', twitterde Miliband.

David Cameron vanochtend tijdens de Europese top.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden