Opinie

Peiling: 'Je kunt maar een beperkte hoeveelheid pijn uitdelen'

Het hoge woord is eruit: Nederland staat er slechter voor dan gehoopt. Volgens de cijfers die het CPB vanochtend vroeg presenteerde, zou het kabinet zeker 9 miljard moeten gaan bezuinigen. Toch?

© ANP

Lans Bovenberg, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg:
'Ik ben er voorstander van het huishoudboekje op orde te krijgen door de economie te versterken en hervormingen door te voeren. Overigens zijn ook dat vaak maatregelen die voor mensen vervelend zijn.

Als Rutte de drie grote dossiers - arbeidsmarkt, zorg en woonmarkt - aanpakt, komt het met dat huishoudboekje ook wel goed. En dan zou ik niet proberen het begrotingstekort coûte que coûte onder die drie procent te krijgen. Je kunt maar een beperkte hoeveelheid pijn uitdelen, zal ik maar zeggen. Ik denk dat Rutte die hervormingen zelf wel wil, maar hij zit met de PVV, en de politieke steun voor het kabinet is smal. Misschien kan hij een deal maken met Wilders door bijvoorbeeld toch fors te snijden op ontwikkelingssamenwerking, zoals Wilders graag wil, in ruil voor hervormingen.'

Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de Vrije Universiteit Amsterdam:

'Ogen dicht en geld sprokkelen om die 3 procent te halen is inderdaad het stomste dat ze kunnen doen. Het is absurd dat het kabinet nu zegt: goh, we zijn geschrokken. Ik ben echt niet de enige die een maand geleden al zei dat het begrotingstekort tot 4,5 procent zou oplopen. Die grote klap zag iedereen aankomen. Het kabinet heeft vluchtgedrag getoond en geeft nu een geweldig symbool van besluiteloosheid af door 3 weken in het het Catshuis te gaan overleggen.'

'Bezuinigen kan alleen in combinatie met een structureel hervormingspakket: woningmarkt, pensioenen, subsidies op fossiele brandstoffen, enzovoort. We hebben niet meer de luxe dit vertraagd in te voeren. Maar sinds Rutte premier is, laat hij dit patroon zien: een praatje, beetje vlotjes, en nouja-we-zien-morgen-wel. Het is natuurlijk niet zijn schuld, dit is de erfenis van Wouter Bos, die wegging met een tekort van van 5 à 6 procent. Maar Rutte móét nu wel.'

'Als ik daar nog iets bij mag opmerken: er zitten in het Catshuis straks 6 politici om tafel zonder één econoom. We hebben een historicus als minister van economie, dus die kan het ook niet opvangen. Minister van Financiën De Jager wordt buiten de deur gehouden, terwijl die gewoon aan tafel moet. Het is puur politiek opportunisme dat ze hem alleen maar die plannen laten doorrekenen op de cijfers, terwijl het om de structuur moet gaan.'

Eric Bartelsman, hoogleraar economie aan de Vrije Universiteit Amsterdam:
'Het gekke is: bankeconomen, universitaire economen, beleidseconomen, werkgevers, werknemers, politieke partijen - iedereen is het erover eens dat er hervormingen moeten worden doorgevoerd. Alleen uitgerekend de VVD en PVV willen niet hervormen. Zelfs het CDA geeft aan te willen hervormen, terwijl de VVD alleen naar de cijfers kijkt. Dat zijn dus twee 2 meningen die het volstrekt onmogelijk maken uit de problemen te komen.'

'Sterker: de VVD heeft 2 jaar geleden bij het aantreden van het kabinet het vertrouwen van consumenten en bedrijven al geschaad door te zeggen dat ze niet gingen hervormen. Het regeerakkoord bleek dus een onheilsakkoord. Bovendien heeft de VVD zich in Europa in de nesten gewerkt door zo hard van de toren te blazen over een maximaal begrotingstekort van 3 procent. Het was een knieval naar de achterban van de gedoogpartner. Als Rutte nu met hangende pootjes teruggaat, verliest het kabinet de geloofwaardigheid in Europa helemaal.'

Harry Garretsen, hoogleraar internationale economie aan de Rijksuniversiteit Groningen:

'Minister De Jager heeft het bepaald niet nagelaten in Europa andere landen er steeds op te wijzen dat hun begrotingstekort niet boven de 3 procent mag komen. Dat had vooral binnenlandse politieke doelstellingen, om aan te geven dat ons kabinet heus wel goed onze zaak behartigde in Europa. Maar het komt nu als een boemerang bij ons terug.'

'Want uit deze cijfers blijkt dat de komende drie jaar ons eigen tekort boven die 3 procent zal blijven, en zullen we wel moeten bezuinigen. Daar hangt de hele geloofwaardigheid van de euro op. Tegelijkertijd is bezuinigen op korte termijn niet slim. Juist omdat ook consumentenbestedingen en investeringen in de min blijven, en bovendien de wereldhandel krimpt. Dat wordt een kaalslag.'

Casper de Vries, hoogleraar monetaire economie aan de Erasmus School of Economics
:
'Met de kaasschaaf aan de slag, dát is het domste dat de politiek nu kan doen. Je moet heel duidelijk kunnen en willen kiezen. Selectief bezuinigen dus. Als ze dat niet aandurven, blijven we nog heel lang hangen in het weertype dat we nu hebben.'

'Die cijfers van vanmorgen laten zien wat we min of meer al wisten. De vraag is vooral hoe het vertrouwen hersteld wordt. De politiek durft die stip op die horizon niet te zetten. Dan blijkt de wankele positie van het kabinet ten opzichte van de Kamer op vier grote dossiers: de pensioenen, huizenmarkt, gezondheidszorg en de euro.'

'Nou, de onzekerheid over de euro is al aan het afnemen. Voor die andere drie dossiers geldt: 1. hervormen, 2. bezuinigen. Want als de politiek alleen zegt: de hypotheekrenteaftrek laten we ongemoeid terwijl iedereen in Nederland weet dat het vroeger of later gaat veranderen, dan houden de mensen de hand op de knip.'

Harrie Verbon, hoogleraar Openbare Financiën en Sociale Zekerheid Tilburg School of Economics:
'Na 2013 gaat het tekort al vanzelf dalen, blijkt uit de cijfers, dus waarom zou je het extra gaan strak strekken. Bezuinigen is volstrekt overbodig. En het is ook in Europees opzicht slecht. In het zuiden wordt al bezuinigd, als wij dat ook nog eens gaan doen, koopt niemand meer wat in Europa. Rutte moet de economie juist stimuleren. Via bijvoorbeeld de salarissen van ambtenaren of de hoogte van uitkeringen.'

'We hebben zo'n beetje de laagste staatsschuld in Europa, daar hoeven wij ons echt geen zorgen om te maken. En dat we nu 4,5 procent begrotingstekort hebben in plaats van de toegestane 3 procent, komt door de crisis, dat weet iedereen. Ook die trekt vanzelf weer bij, blijkt uit de cijfers van het CPB. Volstrekt niks aan de hand. Er moeten gewoon op Europees niveau door de rijke landen, zoals Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Finland, afspraken gemaakt worden dat we gezamenlijk de economie gaan stimuleren. Dan gaan we ook weer meer besteden in die landen.'

 Na 2013 daalt het tekort al vanzelf, blijkt uit de cijfers, dus waarom zou je het nog eens gaan straktrekken?  
Harrie Verbon
 Minister De Jager heeft het bepaald niet nagelaten andere landen er steeds op te wijzen dat hun begrotingstekort niet boven de 3 procent mag komen. Dat komt nu als een boemerang bij ons terug.  
Harry Garretsen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden