REPORTAGE

Pechtold zoekt in Kiev naar munitie voor associatieverdrag

D66-leider Pechtold gaat campagne voeren voor een ja tegen het associatieverdrag met Oekraïne en pakt dat niet halfslachtig aan. Hij steekt persoonlijk zijn licht op in Kiev.

Herdenking van de doden die vielen bij de pro-EU-demonstratie in Kiev. Links de D66'ers Verhoeven en Pechtold.Beeld Evgeniy Zinchenko

Buiten sneeuwt het, binnen in de gammele taxi hangen resten sigarettenrook en klinken technodreunen. Alexander Pechtold zit met zijn benen dubbelgevouwen op de achterbank. Op het dashboard voorin staat een EU-vlaggetje dat halverwege overgaat in de Oekraïense vlag. Het symbool van de Oekraïense ambitie om aansluiting te vinden bij Europa.

'Ik had twee van die vlaggen, maar de andere is gestolen', klaagt de chauffeur, die ook nog op de hoogte blijkt van het referendum in Nederland op 6 april, al praat hij wel met veel meer geestdrift over het drugsbeleid in Nederland ('geweldig dat jullie gewoon marihuana mogen roken').

Pechtold, die in de taxi zit omdat zijn privébusje al is vertrokken, vindt het indrukwekkend dat een taxichauffeur uit Kiev weet heeft van een referendum in Nederland. In bijna al zijn volgende gesprekken in de hoofdstad zal de D66-leider het voorval aanhalen. Als illustratie van de grote betrokkenheid van gewone Oekraïners bij het EU-verdrag.

Fact finding mission

Dat is naar eigen zeggen ook een van Pechtolds redenen om tijdens het krokusreces naar Oekraïne te gaan. 'Om te proeven, te ruiken, te voelen wat er speelt'. 'A fact finding mission', noemt de D66-leider het, al is het net zo goed een campagnetrip - niet voor niets zijn het programma EenVandaag en de Volkskrant ingeseind. Pechtold loopt hier geen enkel risico. Bijna iedereen in Kiev is voor de EU en voor het associatieverdrag, net als hij.

Dat Pechtold als een van de weinigen campagne gaat voeren voor een ja bij het referendum geeft hem in Kiev de status van een staatsman. De D66-leider is ook in stijl gearriveerd, met een privévliegtuig dat is gecharterd door zakenman Frans Lavooij. Die is mede-eigenaar van 'de Douwe Egberts van Oekraïne' en heeft baat bij het bezoek. Ondernemers die kunnen pronken met hoge politieke contacten worden volgens Lavooij eerder met rust gelaten. 'Dat haal ik er uit.'

Voor Pechtold draait alles om 6 april. Met zijn eerste bezoek aan Oekraïne wil hij ook munitie verzamelen voor de campagne, bijvoorbeeld door te discussiëren met politici, activisten en academici. Zo ontvangt zijn meegereisde campagneleider, D66-Kamerlid Kees Verhoeven, een opiniepeiling dat ook het pro-Russische oosten van Oekraïne banden wil aanhalen met de EU.

Tekst gaat door onder de video

Pechtold ontmoet de Oekraïense president Porosjenko.

Bang

De schrijver Andrej Koerkov vindt dat D66 erop moet hameren dat een nee bij het referendum voor Rusland minstens zo provocatief is als een ja. Koerkov: 'Poetin zal concluderen dat intimidatie en sabotage werken. Dat zal hem alleen maar aanmoedigen om door te gaan.' Verhoeven twijfelt. 'Met zo'n argument krijgen we het verwijt dat we mensen bang maken.'

Het P-woord is gevallen. Poetin. Alle gesprekspartners van Pechtold spuwen vuur over hem, maar veel verder gaat de eensgezindheid niet. De activisten en liberale oppositieleden hekelen de huidige machthebbers in Kiev. 'Het niveau van corruptie is zo hoog dat je eigenlijk van een kleptocratie moet spreken,' zegt Jegor Sobolev, een oppositielid dat samen met zo'n 25 hervormers een kleine minderheid vormt in het 428-koppig parlement.

De felle kritiek op de huidige regering hindert Pechtold niet om bij diezelfde machthebbers op bezoek te gaan. Met medewerking van de ambassade gaan de deuren open bij de minister van Buitenlandse Zaken, de minister van Landbouw en de minister van Financiën.

Dat trekt ook vreemde types aan. Als Pechtold al weer op weg is naar zijn volgende afspraak, biedt een man zich midden op straat opeens aan voor een interview. Volgens zijn visitekaartje is hij een adviseur van president Petro Porosjenko, maar tegelijkertijd heeft hij een Russisch e-mailadres. Hij kraakt bovendien de toenadering tussen de EU en Kiev ('jullie wonen in een mooie buurt, in een mooie straat, in een mooi huis, waarom zouden jullie een zwerver vragen om erbij te komen?')

Pechtold in Kiev.Beeld Evgeniy Zinchenko

Belangrijkere zorgen

In die Byzantijnse sferen ontmoet Pechtold uiteindelijk ook Porosjenko en premier Arseni Jatsenjoek. Die laatste staat toe dat de Volkskrant aanwezig blijft bij het gesprek, ook al heeft Jatsenjoek duidelijk belangrijkere zorgen aan zijn hoofd dan het associatieverdrag. Zijn kabinet bungelt aan een dun draadje en op het Maidanplein hangt al een poster met een kogel door zijn hoofd.

Als Pechtold voorzichtig het belang van stabiliteit benadrukt, barst de premier los. 'Hoeveel partijen zitten er in Nederland in de coalitie? Twee? Bij ons vijf! Weet u wat dat betekent? A mess! Ik heb hier vier bezuinigingspakketten moeten doorvoeren. Ik heb de prijzen van gas, water en licht moeten vervijfvoudigen. 500 procent erbij! En die hervormers die u heeft ontmoet, hebben mijn kabinet en mij persoonlijk afgemaakt.'

Er volgt een tirade ('don't take notes!') over de onpraktische hervormers die Europa idealiseren, maar naïef zijn over de consequenties.

Gewone Oekraïner

Alleen Pechtolds verhaal over zijn ontmoeting met de Oekraïense taxichauffeur brengt verlichting. Dat geeft toch aan dat de gewone Oekraïner zich wil spiegelen aan de normen en waarden van Europa, aldus de D66-leider. Jatsenjoek kijkt de Nederlander droogjes aan. 'Die taxichauffeur werkt voor mij. U begrijp toch wel dat het hier zo gaat?'

Dan begint hij keihard te lachen. 'Uw chauffeur was een groot liefhebber van marihuana', zegt Pechtold. En ook daar moet de belegerde premier van Oekraïne om lachen.

Beeld Evgeniy Zinchenko
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden