Opinie

'Pechtold heeft zicht op twintig zetels'

Met Alexander Pechtold beschikt D66 over de juiste man. Bovendien heeft de partij een helder en geloofwaardig antwoord op vragen over Europa en de crisis, de twee belangrijkste onderwerpen voor de kiezer. Een klinkende overwinning op 12 september kan D66 haast niet meer ontgaan, meent Roderik van Grieken.

D66-lijsttrekker Alexander PechtoldBeeld anp

Zoals het er nu naar uitziet, zullen tijdens de verkiezingscampagne twee vragen centraal staan: hoe lossen wij de crisis op en wat vinden wij van 'Europa'? Voor allebei deze vragen heeft D66 een uitgesproken en consistent antwoord. Daarnaast scoort Alexander Pechtold als persoon goed in de peilingen. Een ideaal vertrekpunt voor de campagne. Het binnen halen van twintig zetels is een haalbare kaart.

Dienstbaarheid
Laten wij beginnen met de persoon Pechtold. De man die algemeen gezien wordt als de belangrijkste aanjager en regisseur van het Lenteakkoord. Het was de fractiekamer van D66 waar de onderhandelingen plaatsvonden en vooraf en na afloop wist de D66 leider zichzelf goed te positioneren als de man die graag knopen doorhakt en bereid is vuile handen te maken ten dienste van een groter belang; financiële degelijkheid. Overigens bleven zijn eigen handen richting zijn achterban met het Lenteakkoord vrijwel brandschoon. D66 hoefde weinig water bij de wijn te doen en haalde een goed deel van het eigen verkiezingsprogramma binnen. Hij wordt erom gewaardeerd. Na Rutte en Roemer is hij onder de kiezers de meest populaire premierskandidaat.

Maar ook de centrale verkiezingsthema's zijn in het voordeel van D66. Iedere partij hoopt dat de belangrijkste vraag die het electoraat zichzelf stelt aansluit bij waar jij je als partij je goed op kunt profileren. Wilders kon dit bij de afgelopen verkiezingen steeds binnen het thema 'multiculturele samenleving'. Rutte was in 2010 blij met 'de economie' als centraal vraagstuk. GroenLinks worstelt op dit moment onder andere doordat 'duurzaamheid' even wat minder belangrijk wordt gevonden.

D66 is de partij van de hervormingen. Al voor de crisis uitbrak in 2008 sprak de partij over hervorming van de woning- en de arbeidsmarkt als belangrijke thema's. Beiden zijn nu uiterst actueel. Sterker nog, met het Lenteakkoord vindt er op beide gebieden een (beperkte) hervorming plaats. Pechtold kan claimen dat hij hier de aanjager en architect van is en de grootste voorstander. Concurrent Rutte moet tijdens de verkiezingen een dubbele boodschap vertellen: tegen afschaffing hypotheekrenteaftrek maar voor het Lentecompromis van beperking van de aftrek voor nieuwe gevallen. Concurrent Samsom moet vertellen voor afschaffing van de renteaftrek te zijn maar tegen het Lenteakkoord. Maar Pechtold kan verkondigen dat hij al jarenlang voor deze hervorming was en dat hij blij is dat de rest hem nu begint te volgen. Een duidelijke boodschap. Daar houdt de kiezer van. Ben je voor hervorming van de arbeidsmarkt en de woningmarkt dan is D66 de meest logische partij om op te stemmen.

Europa
En dan Europa. Hetzelfde scenario doet zich voor als bij de Europese verkiezingen van 2009. Twee partijen waren de grote winnaars bij die verkiezingen. De PVV (van 0% naar 17% van de stemmen) en D66 (van 4 naar 11% van de stemmen). Alle andere partijen verloren fors of bleven min of meer stabiel. Waarom? Omdat PVV en D66 allebei een boodschap zonder enige nuance verkondigden. De PVV was en is tegen alles dat met Europa te maken heeft. D66 is radicaal voorstander van Europese integratie en samenwerking. De verkiezingsleuze en poster van de Democraten luidde in 2009 illustratief 'Europa. Ja.' Eenzelfde vraag staat voor veel kiezers nu weer centraal in de context van de crisis; wat vind ik van de financiële steun die Nederland geeft om de zwakke broeders binnen Europa te helpen? Partijen als de VVD, PvdA en GroenLinks zijn genuanceerd voorstander van de steun met verschillende mitsen en maren. De SP is zeer kritisch maar toch ook voor. Allemaal standpunten die moeilijk uit te leggen zijn. Zo niet de PVV en D66. Zij kunnen zich, net als in 2009, vol profileren.

Tot slot heeft Alexander Pechtold e afgelopen jaren bewezen als een van de weinigen opgewassen te zijn tegen het verbale geweld van Geert Wilders. Alles wijst er op dat Wilders er helemaal klaar voor is om tijdens de verkiezingsdebatten los te gaan op het gevaar Europa. Sterker nog; hij is er een uur na het weglopen uit het Catshuis beraad al mee begonnen. En zeer succesvol. Binnen het tijdsbestek van twee maanden is voor iedere Nederlander die sceptisch is over de Europese Unie, zo'n 50% van het electoraat, duidelijk geworden wat de PVV er van vindt. Een knappe prestatie en strategisch een slimme zet. Pechtold staat lijnrecht tegenover de Partij voor de Vrijheid en is voor Wilders geen makkelijke prooi zoals Cohen dat was. Hij zal profiteren van de aanvaringen met Wilders.

Kortom, D66 lijkt te beschikken over de juiste man en een helder en geloofwaardig antwoord op de twee belangrijkste vragen die de kiezer zich lijkt te stellen. De partij kan zich goed profileren ten opzichte van de directe concurrenten en de 'aartsvijand' PVV. Het moet vreemd lopen wil dat zich niet gaan vertalen in een klinkende overwinning op 12 september.

Roderik van Grieken is directeur van het Nederlands Debat Instituut

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden