Nieuws

PBL: landbouw moet inschikken voor natuur, woningbouw en schone energiewinning

Bij de toekomstige inrichting van Nederland staat het nieuwe kabinet voor dringende keuzes, zegt het Planbureau voor de Leefomgeving in een rapport dat donderdag verschijnt. De landbouw zal flink moeten inschikken om plaats te maken voor woningen, natuur en schone energiewinning.

Er moeten plekken worden gevonden voor windmolens en zonneparken.. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Er moeten plekken worden gevonden voor windmolens en zonneparken..Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Boeren zullen de komende jaren tienduizenden hectares grond moeten inleveren om plaats te maken voor nieuwe natuur, woningbouw en het opwekken van duurzame energie. Bijna 60 procent van de grond in Nederland is nu in gebruik voor landbouw. Als alle ruimtelijke plannen worden uitgevoerd, zal dat teruggaan naar de helft in 2050: een vermindering van zo’n 180 duizend hectare.

Dat staat in het rapport Grote opgaven in een beperkte ruimte, dat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) donderdag presenteert. Het PBL is de belangrijkste adviseur van het Rijk op het gebied van ruimtelijke ordening en dient de regering gevraagd en ongevraagd van advies.

Volgens het PBL staat het nieuwe kabinet voor dringende keuzes bij de toekomstige inrichting van Nederland. Tot 2030 moeten een miljoen woningen worden bijgebouwd, er is een noodzaak om nieuwe natuur aan te leggen, voor windmolens en zonneparken moeten plekken worden gevonden, en er zijn snel maatregelen nodig om de gevolgen van de klimaatopwarming tegen te gaan.

Dat is een ‘ingewikkelde puzzel’, aldus het PBL, want in een klein land kan niet alles overal. Het nieuwe kabinet moet knopen doorhakken, zegt PBL-onderzoeker David Hamers, een van de auteurs van het rapport. De politiek heeft volgens hem lastige keuzes te lang voor zich uit geschoven. ‘Waar wij op aansturen, is dat die keuzes nu wel worden gemaakt. Het knelt aan alle kanten.’

Het rapport verschijnt midden in de formatiebesprekingen over de vorming van een nieuw kabinet, op een moment dat de discussie over de inrichting van Nederland in volle hevigheid is losgebarsten. Veel politieke partijen bepleiten de terugkeer van een ministerie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Dat werd in 2010 opgeheven.

Bij het gebruik van land heeft de economische waarde eenzijdig voorop gestaan, aldus het PBL. De huidige landbouw is vooral gericht op maximale productie. ‘Dat begint zich te wreken.’ De natuur, de biodiversiteit en de kwaliteit van water en bodem komen steeds meer onder druk te staan.

‘Je krijgt een kettingreactie aan gevolgen die verder gaan dan de landbouw’, zegt Rienk Kuiper, een van de mede-auteurs van het PBL-rapport. ‘Bij de landbouw staan we op een kruispunt. Doorgaan zoals nu of inzetten op doelen als duurzaamheid en kringloop.’

Vorige week pleitte een groep boeren, wetenschappers, natuurorganisaties en bedrijven onder leiding van oud-minister Cees Veerman al voor een transitie van de landbouw. Boeren zouden in de toekomst ook betaald moeten worden voor ecodiensten als natuurbeheer, aldus Veerman.

Volgens landbouworganisatie LTO merkt het PBL terecht op dat Nederland voor grote ruimtelijke opgaves staat. ‘Het is jammer dat het PBL niet lijkt te begrijpen dat er juist méér ruimte voor boeren en tuinders nodig is om aan maatschappelijke wensen zoals extensivering, natuurinclusieve landbouw en de koe in de wei te voldoen’, zegt voorzitter Sjaak van der Tak.

Juist boeren en tuinders zetten zich volgens hem in als beheerders van het landschap en voor het behoud van een dynamisch platteland waar mensen wonen, werken en leven. ‘De boer en tuinder zijn onderdeel van de oplossing, die moeten daarvoor de ruimte krijgen – niet in de weg worden gezeten.’

Nederland heeft zich met de ondertekening van internationale verdragen ertoe verplicht om 30 procent van het land in te richten als beschermde natuur. Nu is dat nog 26 procent. Om de doelstelling te halen moet er nog 150 duizend hectare nieuwe natuur bij komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden