nieuws bezoek paus

Paus vraagt in Ierland om vergiffenis voor ‘weerzinwekkend’ misbruik

Paus Franciscus heeft dit weekeind tijdens zijn bezoek aan Ierland gevraagd om ‘vergiffenis voor de schande en het verraad’ dat slachtoffers van seksueel misbruik door katholieke geestelijken hebben ervaren.

Paus Franciscus in Ierland. Beeld EPA

‘Niemand kan onaangedaan blijven bij het aanhoren van de verhalen van jonge mensen die misbruik hebben meegemaakt, van hun moeders zijn afgenomen of van hun onschuld zijn beroofd en in angst met pijnlijke herinneringen zijn achtergelaten’, zo zei de paus zondagochtend tegen een menigte van tienduizenden bezoekers bij de bedevaartsplaats Knock waar in 1879 de maagd Maria zou zijn verschenen. De dag daarvoor had de paus negentig minuten lang intensief en ‘betrokken’ gesproken met slachtoffers van misbruik.

Het pauselijk bezoek aan Ierland dit weekeind – het eerste in 39 jaar – werd overschaduwd door een nieuwe reeks pijnlijke onthullingen over seksueel misbruik in de Verenigde Staten, Chili en Australië. Zondag kreeg de paus nog een trap na toen een voormalige Amerikaanse ambassadeur van het Vaticaan hem en zijn entourage ervan beschuldigde al vijf jaar op de hoogte te zijn geweest van het misbruik door oud-kardinaal Theodore McCarrick. McCarrick legde vorige maand als eerste hoge katholieke geestelijke ooit zijn functie neer nadat bewezen was dat hij 47 jaar eerder een jongen had misbruikt.

Volkswoede

Franciscus sprak zich direct na zijn aankomst in Dublin al direct uit over het ‘weerzinwekkende’ misbruik door priesters van jonge kinderen en zei de volkswoede hierover te begrijpen. ‘Het blijft een bron van pijn en schaamte voor de katholieke gemeenschap. Ik persoonlijk deel dit sentiment.’

Tegen een groep van slachtoffers van misbruik zei hij later die dag dat ‘de ernst van het schandaal’ niet genoeg kan worden benadrukt dat in Ierland is veroorzaakt ‘door het misbruik van jonge kinderen, gepleegd door leden van de kerk die verantwoordelijk waren voor hun bescherming en onderwijs’.

De paus erkende zondag in Knock ook het leed van kinderen die in de vorige eeuw in Ierland van hun moeders zijn afgenomen om de schande te verhullen dat deze niet waren getrouwd. De gedwongen adopties  noemde hij een ‘open wond’ die ‘ons dwingt om de jacht naar de waarheid en gerechtigheid met kracht door te zetten.’ Bij het massagraf in het nabijgelegen Tuam, waar vier jaar geleden de lijkjes van 800 baby’s en kleine kinderen zijn gevonden die daar vermoedelijk door een katholiek weeshuis zijn gedumpt, kwam de paus tot ongenoegen van demonstranten niet. 

Onder het tapijt

Vorige week, voorafgaand aan het beladen bezoek aan het eens streng Rooms-Katholieke Ierland, was de paus al naar buiten gekomen met een ongekend mea culpa. ‘Vol schaamte en berouw erkent de kerkelijke gemeenschap dat we niet waren waar we hadden moeten zijn, dat we niet tijdig hebben gereageerd en ons niet bewust waren van de omvang, de ernst en de enorme hoeveelheid schade die dit in talloze levens heeft aangericht’, aldus de paus in de opmerkelijke brief die in zeven talen werd vertaald.

Voor veel Ieren gaat de pauselijke schuldbekentenis niet ver genoeg. De progressieve paus beloofde bij zijn aantreden in 2013 een ‘zero tolerance-beleid’ tegen seksueel misbruik maar in de praktijk is er niet veel van terechtgekomen. Vooral de oudere generatie geestelijken zou zich verzetten tegen de gewenste openheid en afrekening en nog steeds veel zaken onder het tapijt vegen.

Slachtoffers van misbruik vinden het vooral onverdraaglijk dat misbruik- en doofpotpriesters niet worden weggestuurd maar worden overgeplaatst. ‘Het wordt tijd dat de paus nu echt optreedt tegen dit schaamteloze verzet en mensen uit hoge functies ontzet’, zegt Marie Collins, een van de Ierse misbruikslachtoffers die dit weekeind protesten organiseerde tegen de zwakke opstelling van het Vaticaan.

Paus Franciscus werd zaterdag na aankomst op de luchthaven ontvangen in de presidentiële ambtswoning Áras an Uachtaráins door premier Leo Varadkar die openlijk homoseksueel is. Legalisering van het homohuwelijk en abortus in Ierland waren nog ondenkbaar tijdens het bezoek van paus Johannes Paulus II in 1979. Ook echtscheiding en anticonceptie waren toen nog illegaal. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.