'Paus is voorbeeld in verwarde wereld'

De afgelopen 25 jaar bracht de paus een dialoog tussen diverse religies op gang. Maar die viel in het niets bij de politieke aardverschuivingen van de laatste kwart eeuw....

Van onze verslaggever Jan Meeus

Het tromgeroffel en trompetgeschal van de Soester Schutterij vult de kleine binnenplaats van het Spaansche Hof in Den Haag. Het Hof, dat in de zeventiende eeuw door zijn politieke onschendbaarheid een veilig onderkomen was voor katholieken uit Den Haag, is op deze kille maar zonnige zondagochtend het decor voor de viering van het zilveren jubileum van paus Johannes Paulus II.

De erehaag van roodblauwe banieren van de Soester Schutterij waardoor diplomaten, geestelijken en politici de Teresia van Avila, een rooms-katholieke kerk uit 1841, verlaten, hoort bij wat een 'pontificale eucharistievering' heet. Het geeft cachet, net als het koor en het blazersensemble die de mis opluisteren.

Terwijl paus Johannes Paulus zijn jubileum in Rome viert met de zaligverklaring van moeder Teresa, ontvangt de nuntius, zoals de diplomatiek vertegenwoordiger van de paus in Nederland wordt aangesproken, een aantal gasten ter ere van diezelfde paus. De nuntius gaat, zoals de traditie wil, zelf voor tijdens een mis ter gelegenheid van de verjaardag van de pauskeuze.

Op de voorste rij luistert minister van Buitenlandse Zaken Jaap de Hoop Scheffer aandachtig mee naar de preek van bisschop Hurkmans, de hoogste vertegenwoordiger van de katholieke kerk, bij afwezighied van kardinaal Simonis, die de plechtigheid in Rome bijwoont.

Bisschop Hurkmans spreekt vol bewonering over de wijze waarop Johannus Paulus invulling heeft gegeven aan zijn Petrus-dienst, de naam voor de pauselijke taken als de vertegenwoordiger van Christus op aarde die voor het eerst werden vervuld door de apostel Petrus.

Sinds de Poolse Kardinaal Karol Wojtyla in 1978 tot paus werd gekozen, is er veel veranderd. Zelf bracht hij een serieuze dialoog op gang tussen de diverse religies, een niet te onderschatten prestatie die niet door iedereen in de kerk werd gewaardeerd.

Maar de verandering in de katholieke kerk viel in het niets bij de politieke aardverschuivingen van de afgelopen 25 jaar. De muur in Berlijn viel, dictaturen werden vervangen door democratie, het kapitalisme zegevierde over het communisme.

Maar volgens bisschop Hurkmans heeft dat niet alleen maar goeds gebracht. De 25 jaar Petrus-dienst van Johannes Paulus brachten ook 'verwarring, verduistering en botsende belangen'. 'We kiezen voor welvaart maar raken los van elkaar.'

'Is er nog ruimte voor vragen rond recht en rechtvaardigheid?', vroeg Hurkmans zijn gehoor. 'Zijn we binnen de kerk niet te veel bezig met bestuur en organisatie? Zijn politici niet te eenzijdig bezig met kostenbeheersing en economische groei?'

In die verwarde wereld heeft paus Johannes Paulus volgens Hurkmans het goede voorbeeld gegeven. 'Hij vierde het geloof met velen, uit alle landen uit alle culturen. Met arm en rijk, met moordenaars en slachtoffers. Hij is een groot leraar, een ware herder en een authentieke getuige.'

De preek van Hurkmans raakte volgens De Hoop Scheffer de juiste snaar. 'Het werk van paus Johannes Paulus is van grote betekenis. Johannes Paulus stond voor de moedige kerk, de sociale kerk. Voor de mensenrechten en de wereldvrede. Dat sprak en spreekt me zeer aan.'

Waar de paus zich op het wereldtoneel over het algemeen zeer vooruitstrevend toont, is hij op het terrein van het gezinsleven erg conservatief. Of het nu gaat om abortus, condoomgebruik of het homohuwelijk.

'Tussen die twee posities zit inderdaad enige spanning', beaamt de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken. 'Dat herken ik wel.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden