NieuwsCelibaat

Paus handhaaft celibaat, ook in de Amazone

De discussie duurde lang en was fel, maar na drieënhalve maand wachten heeft paus Franciscus woensdag eindelijk duidelijkheid gegeven over een van de meest beladen thema’s binnen de katholieke kerk: het celibaat blijft voorlopig onaantastbaar.

Paus Franciscus besteedt liever aandacht aan de toenemende armoede in de Amazone en de ecologische verwoesting, dan aan het celibaat.Beeld AFP

Dat is op te maken uit het document Querida Amazonia (Dierbare Amazone), dat woensdagmiddag verscheen en het formele sluitstuk vormt van de in oktober gehouden Amazonesynode. Dat was een speciaal georganiseerde bisschoppenconferentie in Rome over de toekomst van de kerk in het Amazonegebied.

Een van de meest nijpende problemen in dat gebied, zo bleek tijdens die synode, is een dusdanig groot priestertekort dat sommige gelovigen wel een jaar moeten wachten voor ze ter biecht kunnen gaan. Het gevolg: de kerk verliest er in rap tempo zieltjes, ook omdat protestantse zendelingen steeds vaker bekeringscampagnes organiseren.

Voor dat probleem werd in oktober een revolutionaire oplossing voorgedragen: sta in de meest afgelegen gebieden ook getrouwde mannen toe om priester te worden. Uit de praktijk blijkt immers dat vooral het celibaat voor veel oorspronkelijke bewoners een belemmering vormt priester te worden.

Na drieënhalve maand beraad, anderhalve maand langer dan gepland, besloot Franciscus woensdag niet mee te gaan in die redenering. Hij schrijft weliswaar dat er ‘creatieve’ en ‘moedige’ oplossingen nodig zijn om het priestertekort aan te pakken, maar een versoepeling van het celibaat geldt vooralsnog als te creatief. Ook het zo mogelijk nog controversiëlere voorstel de aanstelling van vrouwelijke diakens (assistenten van priesters) mogelijk te maken, werd door de paus afgewimpeld.

Gevaarlijk precedent

Het zijn twee pauselijke beslissingen die in conservatieve kring met gejuich zullen zijn ontvangen. Conservatieve geestelijken vreesden de afgelopen maanden immers dat een versoepeling van het celibaat in de Amazone een gevaarlijk precedent zou scheppen voor andere ontkerkelijkte gebieden. Als gehuwde priesters zou worden toegestaan de kerk op de been te houden in de achterlanden van Suriname, was het dan geen kwestie van tijd dat ze dit ook mochten in de achterlanden van het bisdom Groningen?

Die discussie nam vorige maand een extra vlucht toen zelfs emerituspaus Benedictus XVI zich erover uitsprak. In een boek dat hij volgens de omslag samen schreef met de Guineese kardinaal Robert Sarah, riep hij Franciscus op het celibaat alstublieft niet te versoepelen, omdat dit een ondergang van de kerk zou inluiden.

Het boek veroorzaakte een enorme rel binnen de katholieke wereld, vooral toen bleek dat Benedictus XVI slechts een klein hoofdstuk schreef en er nooit van op de hoogte was dat hij als medeauteur op de cover zou verschijnen. De naam van de hoogbejaarde ex-paus bleek vooral te zijn gebruikt om Franciscus extra onder druk te zetten.

Dat de paus die druk de afgelopen weken voelde en er woensdag misschien zelfs naar handelde, bleek eerder deze week, toen hij tegen een groep Amerikaanse bisschoppen zijn ergernis uitsprak over de afgelopen maanden. Want waarom ging het in alle krantenartikelen over de Amazonesynode enkel over de versoepeling van het celibaat? Waarom schreef niemand over de echte problemen waar het gebied mee te kampen heeft – de ware reden waarom de synode georganiseerd was bovendien – namelijk de toenemende armoede in het gebied en de ecologische verwoesting die er plaatsvindt.

Niet voor niets besteedde paus Franciscus woensdag eerst aandacht aan 84 andere punten voor hij eindelijk begon over het celibaat, overigens zonder het woord ‘celibaat’ te noemen. Hij sprak enkel over mogelijke alternatieve oplossingen om het priestertekort het hoofd te bieden, namelijk via het overdragen van een aantal priestertaken aan leken, het overhalen van priesters uit andere delen van de wereld naar de Amazone te trekken en, tot slot, te bidden voor beterschap.

Lees verder
Duizend jaar lang was het celibaat onaantastbaar, maar dankzij een groep bisschoppen uit Zuid-Amerika is een mogelijk revolutionaire verandering teweeggebracht in de rooms-katholieke kerk.  

Wordt broze, nagenoeg blinde paus Benedictus gemanipuleerd om zijn opvolger te bekritiseren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden