Nieuws Aanhalen banden

Paus Franciscus is in de Verenigde Arabische Emiraten om geschiedenis te schrijven

Paus Franciscus komt zondagavond aan op het vliegveld van Abu Dhabi, de hoofdstad van de Verenigde Arabische Emiraten. Beeld Andrew Medichini / AFP

Een historisch bezoek vol wederzijds begrip. Paus Franciscus is zondagavond aangekomen in de Verenigde Arabische Emiraten (UAE) en hij is niet de enige die zijn tweedaags verblijf ziet als een gelegenheid om de boodschap van interreligieuze vrede en dialoog te verkondigen. Ook zijn gastheren reppen van ‘bruggen bouwen’. De Emiraten kunnen dankzij de paus hun imago versterken als oase van tolerantie.

Toch werd het bezoek ingeluid met een kritische noot. Kort voor zijn vertrek, tijdens de zondagsmis in Vaticaanstad, veroordeelde de paus de oorlog in Jemen, waaraan wordt deelgenomen door zowel de UAE als Saoedi-Arabië. Franciscus toonde zich uiterst bezorgd over de humanitaire crisis in het land en riep alle partijen op het wankele vredesakkoord uit te voeren. ‘God hoort de noodkreet van de kinderen en hun ouders’, zei hij tot de gelovigen op het Sint-Pietersplein. ‘Laten we krachtig bidden voor de kinderen in levensgevaar.’

Woordvoerders van het Vaticaan konden niet zeggen of Franciscus de oorlog in Jemen aan de orde zal stellen tijdens gesprekken die hij gaat voeren met politieke en geestelijke leiders in de Emiraten.

Banden verstevigen

Het is het eerste bezoek van een paus aan het Arabisch schiereiland. Franciscus werd in 2016 uitgenodigd. Voor hem is het een uitgelezen kans de banden tussen het katholicisme en de islam te verstevigen, een van de doelstellingen van zijn pontificaat. Hij heeft tot nu zes moslimlanden bezocht. ‘Heer, maak mij een werktuig van uw vrede’, is het aan Franciscus van Assisi ontleende motto van zijn reis.

‘Ik ben blij een nieuwe pagina te kunnen schrijven in de geschiedenis van de relaties tussen de godsdiensten. Het is een bevestiging dat wij ondanks alle verschillen broeders zijn’, verklaarde Franciscus donderdag in een videoboodschap aan de bevolking van de UAE, die hij begon met ‘salam aleikum’.

Toch is het bezoek van de paus ook bedoeld als een herderlijke ontmoeting met zijn geloofsgenoten. Van de circa 10 miljoen inwoners van het moslimland zijn er bijna een miljoen rooms-katholiek. Dat zijn allemaal buitenlandse arbeiders, voor een groot deel uit India en de Filipijnen. De meesten zijn bouwvakker, chauffeur, werkster of kindermeisje. De hele Golfregio telt zo’n 2,5 miljoen katholieken.

Dinsdag zal de paus een mis houden in een sportstadion in de hoofdstad Abu Dhabi. Er worden 120 duizend gelovigen verwacht. Het wordt de grootste openbare bijeenkomst die ooit in het land is gehouden. Ook ontmoet hij de kroonprins van Abu Dhabi, Sheikh Mohammed bin Zayed al-Nahyan, en de Raad van Moslimvoorgangers.

Kerk puilt uit

Andere geloven dan de islam zijn toegestaan in de UAE, zij het met zekere beperkingen. Door gebrek aan bouwgrond voor gebedshuizen zijn er slechts negen katholieke kerken, te weinig om aan de behoefte te voldoen: ’s zondags puilen de kerken uit. Soms worden buiten beeldschermen opgesteld voor degenen die niet naar binnen kunnen. Het luiden van kerkklokken is verboden, net als evangeliseren.

Niettemin hechten de autoriteiten aan religieuze diversiteit. De UAE zijn het tolerantste land van de Golfregio. Minister van Tolerantie Sheikh Nahyan bin Mubarak al-Nahyan heeft als taak ervoor te zorgen dat aanhangers van andere godsdiensten dan de islam in zijn land zich ‘veilig en gerespecteerd voelen’, zei hij tegen persbureau AP. Hij wil ‘bruggen bouwen’ en de ‘muren afbreken waarachter sommigen zich proberen te verschuilen’, in een tijd van groeiend nationalisme in de wereld.

Al-Nahyans ministerie is een van de bijzondere departementen die de Emiraten in 2017 hebben ingesteld. Zo is er ook een minister van Geluk en een minister van Kunstmatige Intelligentie. Het jaar 2019 is uitgeroepen tot Jaar van Tolerantie.

Saoedi-Arabië

Paus Franciscus zal tijdens zijn bezoek aan de UAE ongetwijfeld ook een oog gericht houden op buurland Saoedi-Arabië. Ook daar wonen een miljoen rooms-katholieken, allen buitenlandse arbeiders. Saoedi-Arabië is het enige land in de Golfregio waar andere godsdiensten dan de islam verboden zijn. Kerken zijn er niet, bijbels zijn niet toegestaan.

Toch gloort er enig licht door een kier van de deur. Kroonprins Mohammed bin Salman heeft de interreligieuze dialoog genoemd als onderdeel van zijn hervormingsprogramma. Hij wil een ‘gematigde islam, die openstaat voor alle religies en tradities’.

Zijn vader, koning Salman, had vorig jaar in Riyad een ontmoeting met het hoofd van de raad voor interreligieuze dialoog van het Vaticaan. Ook de christelijk-maronitische patriarch Bechara Boutros Raï kwam over uit Libanon om te praten over religieuze tolerantie en het bestrijden van extremisme, volgens Saoedische staatsmedia.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden