Paus bij krimpende schare Jeruzalem

Te midden van uitgebreide veiligheidsmaatregelen pleit de paus voor dialoog tussen de godsdiensten. ‘In het heilige land is plaats voor iedereen.’

Aan het begin van de openluchtmis stelt de katholieke patriarch van Jeruzalem, Fouad Twal, de schare gelovigen over wie hij waakt, voor aan de paus – de heilige vader uit Rome.

De Palestijnse katholieke gemeente is ‘klein en krimpt’, zegt hij dinsdag somber. Zonder omhaal verklaart Twal de terugloop uit de ‘onrechtvaardige bezetting’. Het is de ‘pijn’ van de Palestijnen dat ‘hun droom van een eigen staat nog niet is uitgekomen’.

Het kan nauwelijks een verrassing zijn voor paus Benedictus XVI. Even daarvoor heeft hij de menigte van dichtbij in ogenschouw genomen. Met de pausmobiel heeft hij een ritje gemaakt over een tussen het publiek uitgespaard laantje – een pauselijke catwalk, afgezet met olijfbomen. Al wuivend zag hij dat het niet druk was. Vijfduizend kaarten zouden onder katholieken zijn uitgedeeld, maar in de vallei van Josephat, ingeklemd tussen Tempelberg en Olijfberg, vallen veel open plekken.

Filipijnse gastarbeiders
Naast een paar honderd Palestijnse christenen, voor wie rijen stoelen vooraan zijn gereserveerd, zijn er pelgrims uit Latijns-Amerika en Oost-Europa en wat clubjes Filipijnse en Indiase gastarbeiders die in Israël vooral als thuishulpen in de bejaardenzorg werken. Ook vooraan staat de Poolse zuster Veronica, die elke middag in de Oude Stad op het tot de verbeelding sprekende adres Via Dolorosa 1 bidt ‘voor vrede, liefde en de goddelijke genade voor iedereen’.

Het inkrimpen van de christelijke gemeenschap in het ‘heilige land’ is tientallen jaren geleden ingezet. Waren Bethlehem (op de Palestijnse Westoever) en Nazareth (in het Israëlische Galilea) ooit dominant christelijke steden, nu zijn de steden in meerderheid islamistisch – het zal Benedictus niet ontgaan als hij daar woensdag en donderdag de mis opdraagt.

Het lot van de 130 duizend katholieken in Israël en de Palestijnse gebieden – grofweg 1 procent van de bevolking – is een precair onderwerp. Palestijnse christenen in de bezette gebieden wijzen op de beperkingen die Israël hun oplegt om te reizen en zaken te doen; Israël daarentegen is van mening dat de christenen worden weggepest door hun ‘islamitische broeders’.

Klaagmuur
Het is lastig manoeuvreren voor Benedictus XVI, die zijn pelgrimstocht juist in het teken heeft gesteld van dialoog en verbondenheid tussen de drie monotheïstische godsdiensten. ’s Ochtends bezoekt hij, te midden van uitgebreide veiligheidsmaatregelen, de voor moslims heilige Rotskoepel en voor joden heilige Klaagmuur. De paus bidt voor vrede en benadrukt dat alle drie de religies van de aartsvader Abraham stammen.

Zijn gesprekspartners hebben andere prioriteiten. De moefti van Jeruzalem vraagt hem te helpen bij het beëindigen van de Israëlische ‘agressie’ tegen de Palestijnen. De twee opperrabijnen van Israël vragen hem de katholieken in de wereld ervan te doordringen dat joden ‘het verdienen in dit land te wonen’.

Dan, aan het eind van een zonovergoten middag, staat hij eindelijk voor zijn eigen geloofsgenoten. De paus figureert in een decor van nepfresco’s, dat vreemd afsteekt bij de illustere omgeving. Aan de voet van de Olijfberg ligt de Tuin van Gethsemane waar Jezus door Judas is verraden. In de muur van de Tempelberg prijkt de dichtgemetselde Gouden Poort, die de messias volgens de joodse traditie zal gebruiken om Jeruzalem binnen te treden.

Tragische werkelijkheid
‘Hier zou ik graag direct willen spreken over de tragische werkelijkheid – die niet anders dan een bron van zorg kan zijn voor allen die van deze stad en dit land houden – van het vertrek van zoveel leden van de christelijke gemeenschap in de afgelopen jaren.

‘Hoewel velen, vooral jongeren, om begrijpelijke redenen emigreren, brengt dit besluit een grote culturele en spirituele verarming voor de stad met zich mee. Vandaag wil ik herhalen wat ik bij andere gelegenheden heb gezegd: in het heilige land is plaats voor iedereen!’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden