profiel vertrokken burgemeester Den Haag

Pauline Krikke was nu eens te doortastend, dan weer te aarzelend

De Haagse burgemeester Pauline Krikke bezoekt op Scheveningen het gebied dat is beschadigd door de vreugdevuren. Beeld ANP

Pauline Krikke hield zondag de eer aan zichzelf en vertrok als burgemeester van Den Haag. Directe aanleiding was het rapport over de Scheveningse vreugdevuren, maar er klonk in de stad wel vaker kritiek op haar. 

Wat was de Haagse gemeenteraad blij toen er in februari 2017 een opvolger was gevonden voor Jozias van Aartsen. Pauline Krikke kreeg de zegen van GroenLinks (‘een ervaren en vrouwelijke burgemeester’) tot PVV (‘heel veel succes in onze stad!’).

‘In haar ziet de gemeenteraad een stadsmens die aangetrokken wordt door de stad Den Haag’, zei Rachid Guernaoui, destijds nog raadslid van D66 en voorzitter van de vertrouwenscommissie. ‘Ze heeft ruime politieke ervaring als VVD-wethouder in Amsterdam en als burgemeester van Arnhem. Ze heeft heldere opvattingen over openbare orde, is sterk oplossingsgericht.’

Maar het lot maakt vreemde afspraakjes. Amper 2,5 jaar later houdt Pauline Krikke (Sneek, 1961) de eer aan zichzelf door op te stappen als burgemeester van de derde stad van het land. Vijf dagen eerder legde Guernaoui, inmiddels wethouder van Groep De Mos/Hart voor Den Haag, samen met Richard de Mos zijn werk neer na verdenkingen van corruptie. De bestuurlijke chaos is compleet.

Tak-tak-takhumor

Krikke voelde zich thuis in Den Haag, zei ze begin 2018 in een interview met de Volkskrant. ‘Ik hou van de tak-tak-takhumor. Mensen wisselen spitsvondigheden met elkaar uit, ook als ze elkaar niet kennen en ook richting de burgemeester. In de humor zit altijd een boodschap die ik in mijn oren knoop. En ze schrikken er niet van als ik iets directs terugzeg.’

Waar Van Aartsen veel werk stak in Den Haag als ‘internationale stad van recht en vrede’, koos Krikke voor huiselijk geweld als speerpunt. Bij huiselijk geweld moet vaker een huisverbod worden opgelegd, stelde ze. Als slachtoffers zelf geen aangifte durven doen, moet de politie sneller ‘ambtshalve’ zaken doorspelen aan het Openbaar Ministerie (OM). ‘Den Haag is de stad van vrede en recht, met het Vredespaleis en talloze internationale instituties. Dan wil ik ook vrede en recht achter de voordeuren.’

Pauline Krikke en Jozias van Aartsen mogen allebei van de VVD zijn, de verschillen in stijl springen ook in het oog. Zo was Van Aartsen helemaal niet ‘van de twitterij’, terwijl Krikke zelfs haar vertrek via een filmpje op Instagram bekendmaakte aan de inwoners – de gemeenteraad moest wachten op een officiële brief.

Malek F.

Waar Van Aartsen nog weleens het verwijt van raadsleden en journalisten kreeg dat hij te lang zweeg na een incident – hij wilde eerst het naadje van de kous weten – was Krikke soms te snel. Was ze in mei 2018 niet te voorbarig met haar conclusie dat Malek F, ​de ‘Syrische messentrekker’, geen terrorist was, maar een ‘verward persoon’?

En veegde ze na de dramatische nieuwjaarsnacht in Scheveningen niet te snel haar straatje schoon door te benadrukken dat de bouwers de afspraken ‘met voeten getreden’ hadden? Ze was zelf immers ook op de hoogte van de mogelijke gevaren, door de dranghekken voor het publiek op grotere afstand van de vuurstapels te laten zetten.

Pauline Krikke tijdens een werkbezoek in een tram. Beeld Freek van den Bergh

Ze was benaderbaar en hartelijk, zo klonk het steevast op straat. Maar in het stadhuis klonken wisselende signalen bij de gemeenteraad en ambtenaren. Nu weer was ze te doortastend, de andere keer weer te aarzelend. De nieuwe gemeentesecretaris, steun en toeverlaat van elke burgemeester, hield het na anderhalf jaar alweer voor gezien. ‘Ik kan m’n ei er onvoldoende in kwijt’, schreef hij in maart 2019 in een verklaring. ‘Ik heb voor mezelf moeten vaststellen dat ik onvoldoende van meerwaarde kan zijn als adviseur voor het bestuur en de functie mij daarmee minder past dan ik had gehoopt.’

Huiszoekingen

Openbare orde, veiligheid en bestuurlijke integriteit – het zijn drie hoofdtaken voor een burgemeester. Op al die drie terreinen kreeg Krikke kritiek te verduren. Ook weer afgelopen week, toen justitie huiszoekingen deed in het stadhuis en bij twee wethouders. Had het college, de burgemeester voorop, niet alerter moeten zijn over de warme banden tussen ondernemers en de wethouders De Mos en Guernaoui?

Kritiek op haar functioneren klonk ook tijdens haar burgemeesterschap in Arnhem (2001-2013). In 2011 beklaagden elf fractievoorzitters zich openlijk over haar bestuursstijl. Zelfs de VVD-fractievoorzitter in Arnhem gaf ‘een mager zesje’ aan zijn partijgenoot toen ze vertrok om directeur van het Scheepvaartmuseum te worden. Het was een ongelukkige overstap. Ook bij het reorganiserende museum kreeg ze vervolgens het verwijt solistisch en intimiderend te zijn. Ze vertrok er in 2014 in onvrede.

Vreugdevuren

Krikke mag dan verweten zijn slecht tegen kritiek te kunnen, de conclusies in het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de vreugdevuren nam ze donderdag ter harte. ‘Buiten kijf staat dat ik verantwoordelijk ben’, zei ze in de Volkskrant op de vraag of ze wel voldoende had geluisterd naar signalen van haar ambtelijke staf. ‘Zo voel ik me ook.’

Ze wilde het debat met de gemeenteraad, komende donderdag ‘met open vizier’ aangaan, zei ze donderdag nog. Maar de kritiek zwol de afgelopen dagen aan – niet alleen uit de gemeenteraad, maar ook in de hoofdredactionele commentaren van Omroep West, weekkrant Den Haag Centraal en AD/Haagsche Courant.

Boze tongen beweerden vorige week dat het justitiële onderzoek naar de twee wethouders Krikke wel bijzonder goed uitkwam, zo twee dagen voor publicatie van het onderzoek naar de vreugdevuren. Dat zou daardoor wellicht ondersneeuwen. Maar misschien is het tegendeel juist wel waar gebleken.

Het debat over haar toekomst zit het debat over de toekomst van de stad in de weg, concludeerde Krikke zondagavond. ‘Ik kan dan ook niet anders dan hetzelfde doen wat ik van mijn wethouders heb gevraagd, namelijk om de voortgang van het denken en doen in Den Haag niet in de weg te zitten.’

Ze was ‘met hart en ziel’ burgemeester van Den Haag, benadrukte ze, maar de liefde tussen de gemeenteraad en de burgemeester leek al eerder bekoeld.

De Volkskrant sprak Pauline Krikke eerder al over de rampzalige week voor Den HaagIs het nog leuk om burgemeester te zijn? ‘Nou, het minste wat je ervan kunt zeggen is dat het interessante tijden zijn. Het geeft een hele nieuwe invulling aan never a dull moment.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden