Paul van memorie

Filmmaker Paul Verhoeven bleek in zijn rubriek Volgens Verhoeven ook een hartstochtelijk en aanstekelijk filmkenner. De tweede bundeling ervan kunt u winnen; wel even 10 vragen beantwoorden.

Telefoon. Paul Verhoeven aan de lijn.'De grote aap is links. Je hebt het omgedraaid in de tekst.' 'Pardon?''Ja, King Kong houdt dat meisje, Ann Darrow, in zijn rechterhand. Dat is die mechanisch gestuurde hand waarvan alle vingers kunnen bewegen. Met links pelt hij haar kleren af. Maar dat is stopmotion. Dat is beeldje voor beeldje gedraaid. Links is tegelijkertijd ook het camerastandpunt.'


'Ik check 't nog even.' Dvd gepakt, scène voorgezet, en... ja hoor.


Als je aan lezers zou willen uitleggen waarom Paul Verhoeven een cineast is, en wij allemaal niet, dan kom je al snel op het volgende begrip: eidetisch vermogen. Oftewel: hij kan tot in detail een scène in zijn hoofd visualiseren. Uit het niets, bedoel ik.


Dit King Kong-incident greep plaats tijdens het redigeren van Meer Verhoeven, na Volgens Verhoeven (2012) de tweede bundeling van onze filmanalyses uit de Volkskrant. Het herschrijven van een krantenstuk tot een episode in een boek loont de moeite. Meer ruimte, meer woorden, meer details. Omdat dit in de eerste plaats is bedoeld voor filmfans kun je je - anders dan in de krant - minutieuze scènebeschrijvingen permitteren. Heel soms haal je daarbij onder en boven door elkaar, of rechts en links. Je hebt de film vooraf gezien en aansluitend met Paul besproken, info verwerkt, stuk geschreven, doorgestuurd en dan gaat de telefoon.


'Die foto klopt niet.'


'Uhm... hij staat in Ingmar Bergmans eigen autobiografie.'


'Kan wel wezen, maar in de film loopt dat groepje van rechts naar links achter De Dood aan.'


Dat was Het zevende zegel-incident. Aan het slot van het verhaal lopen de personages in het spoor van de Man met de Zeis de eindigheid van het bestaan tegemoet. Iconisch beeld, keert altijd weer terug. Zo zit het in onze hoofden, maar niet in dat van Paul Verhoeven. Wéér de dvd erbij gepakt. En... verdomd!


Helaas is dat beeld nergens te vinden bij fotopersbureaus. Gewoon, omdat die foto niet bestaat. Wat de wereld in werd gestuurd, is een publiciteitsshot dat blijkbaar al was gemaakt voordat Bergman de scène had afgerond. Zelfs Bergman kon de foto niet vinden. Kijk het maar na. Pagina's 240-241 uit Bergmans Beelden - Een leven in films (Meulenhoff, 1990). Dat is dus ook de verkeerde. Even hup, spiegelen helpt niet. In de film gaan ze bergop, op de foto bergaf.


Wat we wel uit dat boek weten is dit: Bergman moest de film in 35 dagen draaien, met een te verwaarlozen budget. Bij dit specifieke eindshot was de cast reeds elders, hun werk zat erop, de boel was ingepakt. Plotseling verscheen er zo'n bijzondere wolkenpartij aan de hemel dat Bergman snel-snel de camera weer liet opstellen. Assistenten, technici, alsook twee niet-wetende toeristen werden in de kostuums gehesen. En deze figuranten zijn het die je ziet, daar aan de einder. Paul Verhoeven: 'Geweldige finale, in een paar minuten uit improvisatie geboren.'


Je zou zelfs kunnen redeneren: Bergman is pas na het vertrek van zijn cast en de setfotograaf op het idee gekomen om de nieuwbakken figuranten de andere kant op te laten lopen.


En zo is het uiteindelijk in de film gekomen en niet op de gevoelige plaat. Ja, op internet, daar kun je het juiste beeld vinden. Daar rippen ze complete films, knallen die op het net, maar de kwaliteit is allerbelabberdst (68 kb). Maar dan wordt de vormgever van het boek weer boos. Die wil alleen de hoogste kwaliteit (zeg 250 kb). En daar heeft hij dan ook wel weer gelijk in. Dus uiteindelijk hebben we het maar zo gelaten.


Frappant is het wel, dat eidetisch vermogen van de regisseur. Op het irritante af, soms. Maar het houdt je ook scherp. En daarom was het zo spannend om met hem honderd episoden Volgens Verhoeven voor de Volkskrant te doen.


En om er twee - naar ik nu aanneem - foutloze boeken van te maken. Nou ja, minus die ene Bergman dan.


1 Welke rol van Michael Douglas vindt Paul Verhoeven naar eigen zeggen diens beste?


a) Fatal Attraction b) Wall Street c) Basic Instinct d) Behind the Candelabra


2 Aan welke film refereert het Verhoevencitaat: 'Dit is een van de ergste feelbadfilms ooit'?


a) Viridiana b) Greed c) Rosemary's Baby d) The Exorcist


3 Als lid van de Academy heeft Paul Verhoeven stemrecht bij de Oscars. Welke titel kreeg zijn steun in 2013 voor de categorie 'beste film'?


a) Life of Pi b) Lincoln c) Amour d) Zero Dark Thirty


4 'Perfecter en verleidelijker dan in deze film kan een actrice niet zijn.' Op wie sloeg deze observatie?


a) Sigourney Weaver in Alien b) Grace Kelly in Rear Window


c) Ingrid Bergman in Notorious; d) Dominique Sanda in Il conformista


5 De scène uit King Kong waarin Fay Wray door de eilandbewoners wordt geofferd aan de grote aap keert bijna letterlijk zo terug in een aflevering van Verhoevens jeugdheld Dick Bos. In welk deeltje? a) 7 Zilver b) 8 S.O.S. c) 9 Dr. X d) 10 Jiu-jitsu


6 Bij welke film hoort dit Verhoevencitaat: 'Absurdisme ten top: God als koe - en een verwijzing naar Fellini is het ook'?


a) Der Untergang b) Het zevende zegel c) Apocalypse Now d) Heaven's Gate


7 True Romance is een cultfilm van de in 2012 overleden regisseur Tony Scott. Maar wie schreef het scenario?


a) Tony Scott b) Francis Ford Coppola c) Dennis Hopper d) Quentin Tarantino


8 Uit welke bespreking komt het volgende Verhoevencitaat: 'Zodra ik een idealist zie aankomen, doe ik meestal maar snel een stapje opzij.' a) Das Leben der Anderen b) Spartacus c) The Bridge on the River Kwai d) The Queen


9 Wie zegt doorlopend 'Take off your clothes' - een toverspreuk om iedere vrouw in bed te krijgen?


a) Hersenchirurg Tomas (Daniel Day-Lewis) in The Unbearable Lightness of Being


b) Kichizo Ishida (Tatsuya Fuji) in L'Empire des sens


c) oom Charlie (Joseph Cotton) in Shadow of a Doubt


d) Michael Douglas in Fatal Attraction?


10 Uit welke film heeft Paul Verhoeven zijn tango voor twee danspartners van hetzelfde geslacht (in Soldaat van Oranje) 'geleend'?


a) Last Tango in Paris b) Il conformista c) Viridiana d) Singin' in the Rain


Quiz en win


Zondag 9 februari geeft Paul Verhoeven in samenspraak met zijn biograaf Rob van Scheers een masterclass in De Kleine Komedie in Amsterdam. Aanvang 15 uur. Kaarten via dekleinekomedie.nl.


De Volkskrant verloot onder de inzenders van de quizantwoorden drie keer twee kaartjes voor de masterclass én het boek Meer Verhoeven. Inzenden kan tot vrijdag 7 februari 15.00 uur, naar v-prijsvraag@volkskrant.nl. Winnaars krijgen per e-mail bericht.


De Volgens verhoeven quiz

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden