Paul Léautaud oefende zich in mensenhaat

‘Over mij hoeft geen boek meer geschreven te worden’, liet Paul Léautaud (1872-1956) zich meermalen ontvallen. ‘Dat heeft Molière al gedaan met de Misanthrope....

Paul Depondt

De beschrijvingen die Léautaud maakte van zijn entourage heeft een ‘hoog Molièregehalte’, schrijft Mels de Jong. Vallette, de directeur van Mercure de France, de uitgeverij waar de schrijver emplooi vond, vergeleek hij met de vrek en zijn medewerker Dumur met Tartuffe. Hij was een regelrechte mensenhater, maar tegelijk een bewonderaar van al even misantropische auteurs als Rochefoucauld of Chamfort.

Zijn laatste woorden op zijn sterfbed getuigden van die afkeer die hij had van zijn medemensen én zelfs van schrijvers: Et maintenant, foutez-moi la paix! – ‘laat me nu verder maar met rust’. Jammer dat die zinsnede door uitgeverij Aspekt ongecorrigeerd is afgedrukt (ook met namen gaat het vaak mis, zoals ‘Delerme’ wanneer ‘Philippe Delerm’ wordt bedoeld).

De Jong schreef een ‘literaire’ biografie, samengesteld uit wat we over de schrijver al weten uit zijn dagboeken en uit memorialen van zijn collega’s (lezers van zijn dagboeken zullen alle scabreuze details over zijn seksleven herkennen).

De Jong, die meewerkte aan de Nederlandse uitgave van diens dagboeken, schetst – zij het weinig gedetailleerd of precies – de houding van de schrijver tijdens de oorlogsjaren. Hij was onverschillig, ook tegenover collaboratie. Bij de bevrijding vond Léautaud ‘al die uitingen van feestelijkheid’ volslagen overbodig. Het was volgens hem ‘een belachelijke maskerade’.

Gecollaboreerd heeft hij niet. Die bladzijden uit de Franse literatuurgeschiedenis zijn buitengewoon interessant. In die dagen heeft ongeveer elke Franse schrijver op de een of andere manier gecollaboreerd. Nu de Duitsers weg zijn, schreef Léautaud in 1945, ‘zijn de straten weer met tuig bevolkt’.Paul Depondt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden