NIEUWSBREAK

Paul Frentrop: 'Nederlandse jihadgangers zijn niet ons probleem'

De VS en vijf Arabische landen bombarderen Syrië, Philips wordt opgesplitst en de discussie rondom vrouwen op topposities woedt nog steeds. Wat vindt hoogleraar corporate governance, roemrucht opiniemaker en oud-journalist Paul Frentrop van het nieuws van vandaag?

Beeld Nyenrode

Laten we beginnen met het nieuws van de dag: wat is dat volgens u?
'Dat Philips zich eindelijk op gaat splitsen in twee delen. Dat had de onderneming al veel eerder moeten doen. Philips is al 18 jaar - sinds Cor Boonstra daar in 1996 de leiding kreeg - op zoek naar groei. Dat is nog steeds niet gelukt. Omzet en winst zijn sindsdien niet verbeterd. De financiële doelstellingen die Frans van Houten voor 2016 hanteert, zijn lager dan die Boonstra in 1996 poneerde. Philips is eigenlijk een onderneming die al meer dan 20 jaar bezig is ten onder te gaan. En nu eindelijk durft te knippen.'

Waarom nu wel?
'Het bedrijfsleven kent ook modetrends. Op dit moment is splitsen in de mode. Chemieconcern Bayer kondigde een soortgelijk plan aan. Unilever zal dat binnenkort ook wel doen, en DuPont, en Pepsi. Of dat een goede ontwikkeling is, verschilt per bedrijf.'

De VS zijn vandaag begonnen met het bombarderen van Syrië. Wat vindt u daar het meest nieuwswaardig aan?
'Dat Saoedi-Arabië meedoet, als het waar is wat ik lees. Dat vind ik verstandiger dan dat Nederland F16's stuurt. Om te beginnen hebben de Saoedi's veel meer F16's dan wij en staan die dichterbij. Belangrijker nog is dat Saoedi-Arabië het geestelijke vaderland is van die Islamitische strijders. Daar worden regelmatig mensen onthoofd. Door de regering. Op vrijdagmiddag op het Deeraplein in de hoofdstad Ryad, dat daarom als bijnaam 'Chop-chop Square' heeft. De weinig democratische regering van Saoedi-Arabië beschouwt zichzelf als de hoeder van de Islam en heeft daarom ook een kromzwaard in zijn nationale vlag staan. Als wat IS doet zelfs Saoedi-Arabië te ver gaat, zegt dat wel wat.'

Bent u, afgezien van het feit dat we minder F16's hebben, blij dat Nederland niet meedoet?
'Jazeker. Ik begreep de hele discussie over waarom we nu wel of niet mochten meedoen helemaal niet. Wat hebben wij er nu in hemelsnaam te zoeken? Het is niet ons probleem. Laat het Midden-Oosten het zelf uitzoeken.'

Nederlandse jihadgangers, zijn die wel ons probleem?
'Juist niet, die zijn nu toch lekker daar. Eerst had je Al-Qaida, daarna kreeg je Al-Nusra, toen Islamitische Staat en nu weer Khorasan. Gekken houd je altijd. Die mensen willen zó graag, daar doe je niks tegen.'

Ook opmerkelijk: de VS en vijf Arabische landen hebben Syrië vanmorgen gebombardeerd zonder een mandaat van de VN te verkrijgen.
'Ja, dat is natuurlijk kwalijk. Dat hebben wij in Kosovo ook gedaan, toen we de Serviërs bombardeerden. We moeten wel in de gaten houden dat we geen koloniale macht zijn, en de VS ook niet. Aan de andere kant: Irak en Syrië zijn geen serieuze landen meer. Het zit er dik in dat de landsgrenzen daar binnen een paar jaar worden verplaatst. De regeringen hebben er zo weinig macht, dat we ons minder bezwaard voelen om het land van een ander te bombarderen.'

Beeld afp
Beeld afp

Welk belangrijk nieuws staat er volgens u op de agenda? 'Overmorgen gaat de film '2/11, Het Spel van de Wolf' van Gijs van de Westelaken en Theodor Holman in première. Daarin wordt op een John le Carré-achtige wijze geschetst hoe de Nederlandse inlichtingendiensten functioneerden rondom de moord op Theo van Gogh, nu tien jaar geleden. Toen moest de Nederlandse overheid voor het eerst om leren gaan met de uitwassen van de islam. Ik kan alleen maar hopen dat de overheid nu beter toegerust is dan destijds.'

Wat bedoelt u daarmee?
'Tien jaar geleden had de AIVD geen idee hoe ze met de fundamentalistische islam moesten omgaan. Mohammed B. was wel in het vizier, maar werd niet opgepakt. Ze hadden het nooit verwacht. De moord op Theo van Gogh was onze eerste eigen terroristische aanslag.'

Zijn we nu wel goed voorbereid?
'Ik heb het gevoel van wel. Ik heb eigenlijk redelijk wat vertrouwen in de aanpak van inlichtingendiensten. Er worden veel mensen opgepakt en het aantal terroristische aanslagen in de VS is sterk gedaald. In Europa hebben we sinds Londen en Madrid ook geen grote aanslagen meer gehad. Dan gaat er toch iets goed.

'Wat betreft de samenleving heb ik hetzelfde gevoel: we realiseren ons het gevaar veel beter. In 2001 schreef ik het artikel 'Er is iets mis met de islam'. Dat kwam me op ontzettend veel felle kritiek te staan. Als ik hetzelfde stuk nu uitbracht zouden mensen het waarschijnlijk een zeer genuanceerd verhaal vinden. Mensen zijn nu minder naief, ook door die beelden van onthoofdingen door IS. Daar zie je precies wat die mensen willen, het is helder. Nu zijn de schellen van de ogen gevallen.'

Tien jaar geleden publiceerde u vooral over de islam, sinds kort ook over het christendom. Gelden uw opvattingen voor alle religies?
'Alle religies zijn in principe achterlijk. Een verstandig mens onderzoekt. Maar bij religies geldt: zo is het en zo blijft het. Hoe het zit met vooruitstrevende gelovigen? Dat is een contradictio in terminis.'

Castfotovan de speelfilm 2/11, Het Spel van de Wolf. Beeld anp

Is er ook nog heel ander nieuws?
'Wat niet in het nieuws komt, is ook nieuws. We lezen eigenlijk niks over de Franse regering, die voor de derde keer op rij doodleuk tegen de andere lidstaten zegt dat ze zich niet gaan houden aan de afspraken die we bij de invoering van de euro hebben gemaakt, om te zorgen dat het een goede harde munt blijft. Een van die afspraken was dat regeringen zelf mogen beslissen hoeveel belasting ze heffen, maar niet al te veel meer mogen uitgeven dan ze aan belastingen binnenkrijgen. Dat doen we gewoon toch, zeggen de Fransen. En Europese landen laten ze ook nog wegkomen met dit arrogante gedrag.

'Frankrijk wordt al jaren slecht bestuurd, de vakbonden houden alles tegen en de Franse politiek weigert de realiteit onder ogen te zien. Dat zie je zelfs als je van Duitsland naar Frankrijk rijdt. In Duitsland is alles goed geregeld, Frankrijk lijkt wel een derdewereldland. Via de euro zullen wij daar ook last van krijgen.

'Überhaupt is het opvallend dat slechts vier landen zich aan alle afspraken hebben gehouden die we bij de invoering van de euro hebben gemaakt: Finland, Luxemburg, Estland en Slovenië. Dat daar niets van wordt gezegd, zegt genoeg.'

Wat dan?
'Uiteindelijk komen we in de problemen. Ik denk niet dat de euro het redt. Ik weet niet wanneer, maar dat hij weggaat, daar heb ik wel een flesje wijn op staan. Op een gegeven moment werkt het gewoon niet meer. Het is hetzelfde als de olie van een auto lang niet verversen: eerst rijdt hij nog wel door, tot het niet meer gaat.'

Pilotenstaking in Frankrijk Beeld ap

Terug naar Nederland. Wat vond u typisch Nederlands nieuws?
'Het grote nieuws in Nederland wordt de uitkomst van de Zwarte Piet-discussie. Martin Sommer heeft onlangs in deze krant een goed stuk geschreven over het vonnis in die zaak. Hij liet zien dat de rechter verkeerd redeneerde en zo tot de conclusie kwam dat iedereen die zich gediscrimineerd voelt, vanzelf gelijk heeft. Dat is een ernstige zaak.

'Zoals andere landen slordig omgaan met de afspraken rond de euro, zo zijn wij achteloos ten aanzien van de rechtstaat. De rechtstaat is het belangrijkste dat we hebben. Ik heb bijvoorbeeld nog nooit gehoord dat rechters die fouten maken, worden ontslagen. En het is bijzonder onduidelijk hoe en op basis van welke criteria rechters in Nederland worden benoemd. In andere landen worden rechters gekozen, hier worden ze door commissies benoemd. Maar wie zit in die commissies? Ik ken ze niet.'

Zelf kiezen is voor u een thema: u pleitte eerder al voor een Tweede Kamer met alleen maar lijsttrekkers.
'Dat klopt. In de Tweede Kamer zitten mensen die door niemand zijn gekozen. Mensen kiezen een lijsttrekker, en op basis van de stemmen die hij of zij krijgt komen andere partijgenoten in de Tweede Kamer. Veredelde kleuterjuffrouwen, grotendeels. Ik heb niks tegen kleuterjuffrouwen, maar het heeft niks met democratie te maken. Zij waren zelf nooit gekozen. Wat wij democratie noemen is een allegaartje van dingen die op een vreemde manier zo zijn gegroeid. Maar echte democratie is iets anders.'

De rechtszaak rondom de verstrekking van de vergunning voor de Sinterklaasintocht in de hoofdstad Beeld anp

Kirsten van den Hul zei vorige week in de nieuwsbreak dat de overheid zich moest bemoeien met het aantal vrouwen op topposities. Ze pleitte voor een mannenquotum. U schreef ooit het boek 'Vrouwenlogica - en andere rechtse gedachten'. Hoe denkt u over die stelling?
Lachend: 'Daar heb ik tegenwoordig een heel genuanceerd oordeel over, anders krijg ik ruzie met mijn dochters. Kijk, mensen die graag meer vrouwen aan de top willen geven daar vaak het argument van diversiteit voor. Meer diversiteit is altijd goed. Zodat we niet alleen vrienden van het corps in bestuurtjes en commissies zetten.

'Ik geloof alleen niet dat de manier waarop we het nu aanpakken, diversiteit bevordert. Nu denken mannen in topposities vaak: shit, ik mag niet mijn vriendjes van de golfclub aandragen. Weet je wat, dan neem ik de vrouw van mijn vriendje van de golfclub. Maar die vrouwen denken precies hetzelfde als hun mannen. Is dat dan diversiteit? Daar geloof ik niks van.

'Los daarvan denk ik dat er voor topposities gewoon de beste persoon moet worden gezocht. Het gaat om hoe iemand denkt. Als vrouwen écht het meest geschikt voor bepaalde hoge functies waren, waren ze al aangenomen. Zeker gezien de concurrentie, die in dit soort gevallen altijd groot is. Een voetbalclub koopt gewoon de beste spelers; dat doet het bedrijfsleven ook.'

U gelooft dus dat vrouwen in Nederland evenveel kansen krijgen? 'Absoluut. Mannen worden echt niet bevoordeeld. Integendeel: ik denk dat vrouwen worden voorgetrokken. Bij veel functies staat: bij voorkeur een vrouw. Ik zie nooit: bij voorkeur een man.'

Nog een laatste nieuwtje dat u is opgevallen?
'Nu we het toch over mannen en vrouwen hebben: ik las laatst dat jaarlijks 330 duizend mannen en 630 duizend vrouwen antidepressiva krijgen vergoed vanuit de basisverzekering. Los van die bizar hoge getallen - één miljoen mensen aan de antidepressiva, ik dacht dat Nederland zo gelukkig was, we hebben het hier toch goed? - lijkt dat verschil me wel een onderzoekje waard. Hoe komt het dat twee keer zoveel vrouwen aan de antidepressiva zijn? Misschien moeten we dat eerst eens uitzoeken, voor we ons op vrouwen in topposities richten.'

Dit is aflevering 368 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Minister Bussemaker begon het project 'Kracht on Tour'' om de economische zelfstandigheid van vrouwen te stimuleren. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.