Patstelling werkgevers en bonden

Werkgevers en vakbonden houden elkaar in gijzeling sinds de economie aantrekt. De vakbonden willen geld zien voor de werknemers, terwijl werkgevers het herstel nog te broos vinden om zich vast te leggen op aanzienlijke loonsverhogingen. Daardoor is meer dan de helft van de cao's verlopen zonder dat er een nieuw akkoord is bereikt.

AMSTERDAM - Sinds gisteren zijn er 514 cao's vervallen. Daardoor zit meer dan de helft van de werknemers, 2,8 miljoen mensen, zonder cao. In het eerste kwartaal zijn er 38 cao's afgesloten, 100 zou volgens werkgeversvereniging AWVN normaal zijn. Bij 125 cao's verliep de einddatum al voor 2013.


Werkgevers en vakbeweging geven elkaar de schuld van de stagnatie. De FNV eist overal een loonsverhoging van 3 procent, zegt Jannes van der Velde van de AWVN. 'Maar ze vragen iets wat er nog niet is. De verwachtingen zijn goed, maar de koek staat nog in de oven. Als de lonen stijgen zonder dat daar iets tegenover staat, verslechtert de concurrentiepositie van bedrijven en dat is slecht voor de werkgelegenheid.'


De vakbonden zijn het daar niet mee eens. 'Wij komen veel onvrede en boosheid tegen. De werknemers vinden dat zij nu eens aan de beurt zijn', zegt Piet Fortuin, cao-coördinator van het CNV. 'De mensen zijn er de afgelopen vijf jaar in koopkracht op achteruit gegaan, de contracten die ze aangeboden krijgen zijn onzeker en nu vragen werkgevers vaak ook nog om arbeidsvoorwaarden in te leveren', zegt Mariëtte Patijn van de FNV. 'Onze looneis van de 3 procent ligt maar een klein beetje boven de inflatie van vorig jaar. Als werknemers hierdoor meer gaan uitgeven stimuleert dat de economie ook.'


Er is creativiteit nodig om uit de impasse te komen, zegt cao-deskundige Henk Strating. 'Beide partijen hebben een punt. Ze moeten een slimme combinatie bedenken van bijvoorbeeld deels een structurele en deels een eenmalige loonsverhoging eenmalig én goede afspraken over scholing, ontwikkeling en inzetbaarheid. Maar ondertussen zit iedereen te wachten op de eerste grote cao die dit jaar wordt afgesloten. Die gaat de trend zetten.'


Werkgevers en werknemers kunnen er last van krijgen als het lang duurt voordat een cao wordt vernieuwd. De oude cao blijft gelden maar werknemers krijgen er dan geen salaris bij. Ongeorganiseerde bedrijven in een sector zijn echter niet meer gebonden aan de cao als die is verlopen.


Strating: 'Die nieuwe bedrijven kunnen werknemers lagere salarissen betalen dan in de cao is afgesproken. Daarmee hebben ze concurrentievoordeel ten opzichte van hun collega's. Zo'n situatie moet niet te lang duren.' Grotere cao's die vóór 2013 zijn verlopen zijn die van de kappers, drogisterijen, rechterlijke macht en ambtenaren. Gemeenteambtenaren dreigen met acties omdat ze er al jaren geen loonsverhoging krijgen.


NXP: 85 banen weg

Chipfabrikant NXP Semiconductors schrapt dit jaar 85 banen bij zijn vestiging in Nijmegen. Volgens plannen die gisteren bekend werden gemaakt gaat het voor een belangrijk deel om gedwongen ontslagen. Vakbond FNV Bondgenoten heeft teleurgesteld gereageerd, omdat NXP een winstgevend bedrijf is en deze banenreductie in de ogen van de bond daarom niet nodig is. Vorige maand werd er, na werkonderbrekingen, een nieuwe cao gesloten. Dat voorziet in een structurele loonsverhoging van 2,5 procent en per 1 januari volgend jaar nog eens 1,75 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden