NieuwsFailliete ziekenhuizen

Patiëntveiligheid in gevaar bij faillissement Slotervaart en IJsselmeerziekenhuis

De veiligheid van duizenden patiënten is in gevaar geweest tijdens het faillissement van het Amsterdamse Slotervaart Ziekenhuis en het IJsselmeerziekenhuis in Lelystad. Het faillissement van de zusterziekenhuizen was ‘chaotisch en ongecontroleerd’, stelt de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV).

Het MC Slotervaart, dat in 2018 failliet werd verklaard.Beeld ANP

Die conclusie trekt de Onderzoeksraad in een onderzoek naar het faillissement van de ziekenhuizen in oktober 2018. Onlangs kwam de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd tot een vergelijkbare conclusie.

De OVV pleit voor een aparte aanpak als ziekenhuizen failliet gaan, ‘omdat ziekenhuizen een maatschappelijke functie hebben en lopende behandelingen niet direct beëindigd kunnen worden’.

Het Nederlands zorgstelsel biedt geen waarborgen voor een gecontroleerd faillissement van een ziekenhuis. Mede hierdoor verliep het faillissement van MC Slotervaart en MC IJsselmeerziekenhuizen chaotisch en ongecontroleerd. De veiligheid van de patiënten was daarbij in het geding. Dat blijkt uit het rapport Faillissement MC Slotervaart en MC IJsselmeerziekenhuizen – risico’s voor de patiëntveiligheid dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid vandaag heeft gepubliceerd. Omdat ziekenhuizen een maatschappelijke functie hebben en lopende behandelingen niet direct beëindigd kunnen worden, vergt een faillissement van een ziekenhuis een andere aanpak dan gebruikelijk. Daarom beveelt de Raad aan om de zorgplicht en het faillissementsrecht aan te passen, zodat het belang van patiëntveiligheid voorop komt te staan.

Abrupte afbouw

De zorgverzekeraar ging bij het faillissement van de zusterziekenhuizen (die van één eigenaar waren, de MC Groep) niet in op een verzoek om een geleidelijke afbouw van de zorg. Daardoor werd de zorg abrupt afgebouwd en overgedragen.

De onderzoeksraad beschrijft het vervolg zo: ‘Een situatie waar niemand zich op had voorbereid en die chaotisch verliep. In beide ziekenhuizen ontbraken operationele draaiboeken en waren zorgaanbieders in de regio niet voorbereid op de overname van patiënten. Het personeel verkeerde in onzekerheid over hun baan en inkomen en was aangeslagen door het faillissement van hun ziekenhuis. Zij waren echter nog wel verantwoordelijk voor het verlenen van goede zorg. Dit terwijl de omstandigheden lastig waren: het was niet duidelijk wie welke taak had en er was een gebrek aan materialen en medische faciliteiten.’

De curatoren die werden aangesteld om het faillissement af te wikkelen, kwamen tussen twee vuren te zitten: het patiëntbelang en de schuldeisers. ‘Het faillissementsrecht’, schrijft de OVV, ‘voorziet echter niet in een garantie dat de curator het belang van patiënten en patiëntveiligheid boven het belang van de schuldeisers plaatst. Dit kan de veilige afwikkeling van een toekomstig ziekenhuisfaillissement belemmeren.’

De raad stelt voor dat curatoren bij het faillissement van een ziekenhuis de opdracht krijgen het patiëntbelang voorop te stellen. De minister voor Medische Zorg moet erop toezien dat ‘een ziekenhuisfaillissement gecontroleerd plaatsvindt door de zorgplicht voor zorgverzekeraars te herijken, waardoor de individuele zorg en behandelingen van patiënten gegarandeerd zijn’.

Financiële constructies

Er komen nog twee onderzoeksrapporten naar het faillissement van deze twee ziekenhuizen. In opdracht van het ministerie werkt een commissie onder leiding van oud-topambtenaar Van Maanen aan een rapport. Dat wordt komend voorjaar verwacht. De inspectie werkt nog met de zorgautoriteit NZA aan een onderzoek naar de financiële constructies van de MC Groep rond de twee ziekenhuizen. Daarnaast rapporteren de curatoren periodiek over de afwikkeling van het faillissement.

Komend voorjaar wachten minister Bruno Bruins in de Tweede Kamer zware debatten over het faillissement van de ziekenhuizen. Bij eerdere debatten hierover werd al een motie van wantrouwen tegen hem ingediend. Die werd niet aangenomen. Dat zowel de OVV als de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd nu concluderen dat de patiëntveiligheid in het geding is geweest, zal hem zwaar worden aangerekend.

Lees hier verder over het faillissement 

Faillissement Slotervaartziekenhuis overviel toezichthouder zorg Marian Kaljouw: ‘Het was niet goed, maar het kon niet anders’

Waarom werd het ziekenhuis van Boxmeer wél gered door minister Bruins?

Loek Winter was eind 2013 de redder van het Slotervaartziekenhuis, dat toen door financiële problemen ten onder dreigde te gaan. Hij bracht het ziekenhuis onder in de MC Groep, dat al eigenaar was van de IJsselmeerziekenhuizen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden