Patiënten kunnen pas meebeslissen als ze ook informatie krijgen om de beste beslissing te nemen

'Nu heb ik ook prostaatkanker en moet ik kiezen tussen een robot of bestralen. Ze hebben nieuwe biopten genomen.' Pieter is 71 en heeft een lange medische voorgeschiedenis. Dat hij een paar jaar geleden onderzocht was op prostaatkanker, was ik vergeten. Hij bezoekt veel specialisten en dat prostaatprobleem staat ergens onder aan zijn 'probleemlijst'. Een paar jaar geleden had hij tegen de superspecialisten in de grote stad gezegd dat hij niet goed kon plassen en was hij bij de uroloog terechtgekomen. In biopten uit zijn prostaat hadden ze een paar kankercellen gevonden. Te weinig om agressief te behandelen, zodat ze hem een paar jaar gecontroleerd hebben. Omdat zijn PSA, de bloedtest die meet of er iets met je prostaat is, een beetje steeg, blijken er nu nieuwe biopten te zijn genomen. Er waren iets meer kankercellen in iets meer biopten gevonden en nu moest er dus volgens de dokter snel ingegrepen worden. 'Wat is er dan verteld?' 'Gewoon, dat er iets moet gebeuren en dat ik moet kiezen tussen opereren met een robot of bestralen.' 'Verder niet?' 'Nee, ik moest het van hem maar googelen. Over een paar dagen belt hij terug om te vragen wat ik wil. Ik dacht: ik ga het maar even aan jou vragen.'

Patiënten kunnen pas meebeslissen als ze ook informatie krijgen om de beste beslissing te nemen. Dat kost tijd en vraagt heel andere vaardigheden van dokters dan goed kunnen opereren.

Allereerst is het de vraag of Pieter wel behandeld moet worden, of dat je nog kunt wachten. Lang niet alle mannen met een prostaatcarcinoom dat alleen binnen de prostaat zit, hoeven behandeld te worden. Afhankelijk van hoeveel kankercellen er in hoeveel biopten zijn gevonden en van de hoogte van het PSA zijn er drie groepen: mannen met een laag risico dat er ooit problemen zullen ontstaan door hun prostaatkanker, mannen met een matig verhoogd risico en zij met een sterk verhoogd risico. De PSA van Pieter is gestegen, maar nog steeds laag. De uitkomst van zijn biopten weet ik niet. Hij hoort waarschijnlijk in de groep met een matig risico. Bij alleen actief volgen en pas ingrijpen als de kanker wat sneller groeit, is zijn levensverwachting niet veel lager dan bij nu al ingrijpen.

Maar stel dat hij behandeld wil worden, omdat de kans op doodgaan aan zijn prostaatcarcinoom - en niet aan andere ziekten - dan wel wat lager is? Er zijn dan drie opties: opereren, uitwendig bestralen of inwendig bestralen. Voor zijn levensverwachting maakt het niet uit, de kans op bijwerkingen verschilt wel. 'Ik heb net een nieuwe vriendin, ik wil niet impotent worden.' De dokter moet hem dus helpen kiezen voor de behandeling met de minste kans op die bijwerking. Dat staat ook zo in de richtlijn voor urologen. Shared decision making is prima, maar je moet het wel goed doen. De beslissing over de schutting gooien en patiënten zo laten kiezen, is het ontlopen van je verantwoordelijkheid als dokter. Als ik zijn dokter bel, snapt die dat ook. Pieter gaat terug voor een goed gesprek.

Reageren? j.zaat@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.