Commentaar

Paternalisme is voor professionele journalistiek een slechte raadgever

In de berichtgeving over de vluchtelingencrisis overheerste de vrees 'extreemrechts in de kaart te spelen'.

Lutz Bachman, mede-oprichter van Pegida, en zijn vrouw Vicky Bachmann worden gefilmd, terwijl ze wachten op het begin van een proces. Beeld epa

De vluchtelingencrisis was het grootste journalistieke thema van 2015. De beelden van overvolle boten in de Middellandse Zee, van barre omstandigheden in kampen en van de aankomst van vluchtelingen op het station van München maakten bij het Duitse publiek veel sympathie en steun voor de vluchtelingen los.

Toch concludeert mediawetenschapper Michael Haller van de universiteit van Leipzig dat journalisten in Duitsland hebben gefaald in hun taak helderheid te verschaffen inzake de vluchtelingencrisis. In plaats van kritisch te berichten, hebben ze de visie en de oplossingen van de politieke elite overgenomen en traden ze meer op als politieke actoren dan als neutrale waarnemers. Tegenstanders van het Wir schaffen das-beleid van Merkel kwamen nauwelijks aan het woord.

Hallers bevindingen komen overeen met die van Pegida-onderzoeker Werner Patzelt, hoogleraar politicologie in Dresden. In de Duitse journalistiek domineert volgens Patzelt nog altijd een paternalisme dat geen onderscheid maakt tussen berichtgeving en commentaar. 'Feiten worden vaak zo uitgekozen, gerangschikt en van commentaar voorzien, dat de lezer, de luisteraar en de kijker doelgericht tot dit oordeel wordt geleid: Pegida is slecht, pegidianen zijn dom en gemeen, de tegenstanders van Pegida staan voor het goede - en aan hun kant moet iedereen staan.'

Pas na de gebeurtenissen op Oudejaarsavond 2015 in Keulen, constateert Haller, 'ontdekten de media de echte werkelijkheid achter de welluidende retoriek van de Willkommenskultur'. Die conclusie wordt onderschreven door redacteur Ursula Scheer van de Frankfurter Allgemeine Zeitung, een van de door Heller onderzochte kranten.

Inderdaad laaide na 'Keulen' het debat over immigratie en integratie in Duitsland hoog op. Niet langer kon worden ontkend dat vluchtelingen er niet per definitie liberale denkbeelden op na hielden.

Dat de Duitse pers collectief faalt, zoals Haller stelt, of louter leugens verspreidt, zoals rechtse populisten beweren, is onzin. Maar onbevangen is zij evenmin. De vrees 'extreem-rechts in de kaart te spelen' is historisch verklaarbaar, maar paternalisme is voor professionele journalistiek een slechte raadgever.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden