Pater en imam strijden tegen religieuze haat in Nigeria

In de streek Kaduna in Nigeria vielen veel doden door geweld tussen christenen en moslims. Mede door de inzet van een pater en een imam is het er nu rustig....

Van onze correspondent Kees Broere

Het is een genoegen om moslim te zijn. Dat zegt althans een sticker die een man op de voorbumper van zijn scooter heeft geplakt. Hij parkeert het voertuig voor de deur van een klein hotel in Kaduna, de hoofdstad van de gelijknamige deelstaat in het noorden van Nigeria. Binnen wacht pater James Wuye zijn moslimbroeder op.

Wuye, een christen, is samen met imam Muhammad Sani de leider van een tweedaagse bijeenkomst die is bedoeld om in Kaduna 'vredesdistricten' van de grond te krijgen. In een stad van twee miljoen mensen, die bijna gelijkelijk is verdeeld tussen christenen en islamieten, is dat geen overbodige luxe.

In de afgelopen vier jaar presidentschap van Olusegun Obasanjo, een christen uit het zuiden van het land, is in alle twaalf noordelijke deelstaten van Nigeria de sharia, de islamitische wetgeving, ingevoerd. In deelstaten waar behalve moslims ook veel christenen wonen, zoals in Kaduna, heeft dat tot talrijke bloedige rellen geleid.

In februari 2000 vielen daarbij in de hoofdstad van de deelstaat meer dan tweeduizend doden. En eind vorig jaar ging het opnieuw flink mis, toen islamitische jongeren meer dan fel protesteerden tegen de Miss World-verkiezingen die in Nigeria werden gehouden. Met de politieke verkiezingen deze maand kan het in Kaduna opnieuw uit de hand lopen.

Werken aan vrede derhalve. Muhammad Sani houdt het de pakweg twintig deelnemers van de hotelbijeenkomst nog maar eens voor: 'Vrede is een noodzaak. Het is een waarde die gepredikt wordt in de islam en al net zo in het christendom. Laten we proberen aan die waarde op een realistische manier vorm te geven in ons dagelijkse leven hier.'

Over politiek moet het dan even niet gaan, al zijn alle Nigeriaanse ogen gericht op de presidentsverkiezingen van komende zaterdag. De twee belangrijkste kandidaten geven de religieuze verdeeldheid in Afrika's meestbevolkte land gestalte: de christen Obansanjo tegen de noordelijke moslim Muhammadu Buhari.

En ook in het geweld tussen moslims en christenen speelt de politiek vaak een grote rol, zo weet pater James Wuye, die samen met imam Muhammad Ashafa de oprichter is van het Islamitisch-Christelijk Forum voor Dialoog in Kaduna. Inmiddels, meent Wuye, hebben ze Kaduna 'kalm' kunnen maken. 'Maar kalm is nog niet hetzelfde als vredig.'

De gouverneur van de deelstaat heeft in het verleden islamitische jongeren voor zijn karretje gespannen en hun de vrije hand gegeven in het plunderen van de bezittingen van christenen, die zich inmiddels grotendeels samengetrokken hebben in het zuidelijk deel van de stad. En wereldpolitiek vindt in Kaduna ook haar neerslag.

Wuye: 'Toen de oorlog in Irak op uitbreken stond, hielden we ons hart vast. Het conflict wordt ook gezien in termen van christelijke westerlingen, met George Bush voorop, die moslims in het Midden-Oosten een lesje willen leren. Gelukkig is het tot nu toe rustig gebleven. Maar zo'n strijd is ook van invloed op ons werk.'

De sharia is voor de noordelijke moslims lange tijd een bekend en ook zeer vertrouwd onderdeel van hun leven geweest. Pas toen de Britten in het begin van de vorige eeuw als koloniale machthebber het kalifaat van Sokoto onder de duim kregen, verboden zij onderdelen van de religieuze wetgeving die zij als inhumaan beschouwden.

Volgens de Nigeriaanse mensenrechtenactivist Onoja Ocheje is de hernieuwde invoering van de sharia in het noorden 'een fundamentele uitdaging aan het adres van de grondwet die Obasanjo en zijn regering hebben gezworen te verdedigen.' Doodstraf door steniging, zoals voor de 'overspelige' Amina Lawal dreigt, mag volgens hem in het land nooit gebeuren. Tegen dergelijke uitwassen heeft de Nigeriaanse president zich ook uitgesproken, al is hij tot nu toe niet veel verder dan woorden gekomen.

Voor zijn opponent Buhari vormt de sharia geen enkel probleem. En ook Obasanjo weet dat, als hij herkozen wil worden, hij rekening moet houden met de religieuze en culturele wensen van de moslims.

In burgerrechtzaken bijvoorbeeld spelen de sharia-rechtbanken een belangrijke rol. Zij gelden niet alleen als fair, maar doen hun werk meestal ook veel sneller dan de seculiere, vaak door corruptie zwaar aangetaste gerechtshoven. Daarom zijn zij zelfs bij sommige christenen inmiddels populair, tot in de zuidelijke stad Lagos toe.

Maar het geweld tussen de twee geloofsgroepen heeft Nigeria de afgelopen jaren diep geraakt. Dat heeft ook pater James Wuye ervaren. Ooit stond hij bijzonder wantrouwend tegenover alles wat met de islam te maken had. Als jonge activist kwam hij zo zelfs in een christelijke knokploeg terecht en verloor hij zijn rechterhand door toedoen van een moslim met een kapmes.

Nu verdenken anderen hem en imam Ashafa ervan dat zij een nieuwe religie, een 'chrislam' willen vestigen. Langzaam echter kregen zij steeds meer mensen in Kaduna mee in hun strijd voor vrede. 'Vroeger wierpen we wegversperringen op om het conflict uit te kunnen vechten. Nu willen we een barricade vormen tegen religieuze conflicten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden